Sebepler
8 Şubat 1963 darbesinin başarısı ve Baas Partisi'nin Irak'ta iktidarı ele geçirmesinin ardından, Devrimci Komutanlık temsilcileri ile yeni Irak hükümeti arasında, darbe liderlerinin iktidara gelmeden önce Devrimci Komutanlığa verdikleri sözlerle ilgili olarak birkaç tur görüşme yapıldı. Bunların sonuncusu, Devrimci Komutanlık heyetinin Bağdat'ı ve hem Mısır hem de Cezayir'i ziyaret etmesiydi.
Genel olarak, müzakereler somut bir sonuç vermedi. Bu kez hükümet, lider Mustafa Barzani'ye birkaç resmi heyet göndererek müzakereleri sürdürmeye çalıştı. Bu amaçla, Ordu Genelkurmay Başkanı ve Devrimci Komuta Konseyi üyesi Tahir Yahya başkanlığındaki ilk heyet, Çvarkurna'da Barzani ile görüştü. Cumhurbaşkanı Barzani, heyete özerklik önerisini ve devrimin taleplerini sunarak, bu talepleri bahar taarruzunun sonuna kadar yerine getirmeleri gerektiğini, aksi takdirde çatışmaların yeniden başlayacağını belirtti.
Proje, taleplerini azaltmaya çalışan Devrimci Komuta Konseyi'ne sunuldu. Bu amaçla ve Devrimci Komuta Konseyi'nin tutumunu değiştirmek için, bir kez daha Cevverkunna'ya başka bir heyet gönderildi ve burada lider Barzani ile görüştüler. Sorunları çözmek amacıyla birkaç noktada anlaşmaya vardılar. 11 Mart 1963'te Devrimci Komuta Konseyi, Kürt sorununu ve taleplerini çözüme kavuşturan bir bildiri yayınladı.
Devrimci Komuta Konseyi'nin bildirisi Kürtler için hiçbir şey içermiyordu ve müzakereler sonuç vermedi. Bu bağlamda ve bu konuda, lider Mustafa Barzani, Siyasi Büro ve ulusal liderlerle istişare etmeyi ve genel bir konferans düzenlemeyi gerekli gördü. Konferansa temsilcilerini göndermeleri için Kürdistan'ın her bölgesine özel elçiler gönderdi. Hazırlıklar tamamlandıktan sonra, 16 Mart 1963'te, toplumun her kesiminden, çeşitli sınıf ve tabakalardan temsilciler Koya'ya geldi. Kürdistan Demokrat Partisi liderleri, Eylül Devrimi Peşmerge birliklerinin komutanları ve devrimci aşiretlerin liderleri de Koya'ya geldi.
Konferans düzenlendi.
Konferans, 18-22 Mart 1963 tarihleri arasında Mustafa Barzani önderliğinde, Eylül Devrimi Peşmerge güçlerinin himayesinde, Kaka Ziyad Ağa Koya'nın evinde düzenlendi. Konferansa 2500 kişi katıldı ve bunların 200'ünün oy kullanma hakkı vardı. Konferansın amacı, Irak hükümetinden Kürtlerin taleplerini formüle etmekti. Sonuç olarak, Celal Talabani başkanlığında bir heyet oluşturularak Bağdat'a gönderildi. Heyette şu isimler yer aldı: Salih Yusufi, Mesud Muhammed, Hüseyin Hanka, Samad Muhammed, Habib Muhammed Kerim, Akid Sadiq, Şahvan Namiq, Babakir Rasul, Mustafa Aziz ve İhsan Şirzad.
Tüm müzakereler başarısızlıkla sonuçlandı ve Bağdat'taki darbe rejimi, tek bir Arap cumhuriyeti kurmak için Mısır ve Suriye ile birleşmeyi düşünüyordu. Celal Talabani başkanlığındaki bir Kürt heyeti, Irak hükümetinden bir heyetle birlikte, Cemal Abdül Nasır'dan destek aramak için ikinci kez birleşik Arap cumhuriyetinin başkenti Kahire'yi ziyaret etti.
Ancak müzakereler başarısızlıkla sonuçlandı ve Haziran 1963'ün başlarında Irak ordusu tarafından Kürdistan'a karşı sürpriz bir tek taraflı savaş başlatıldı. Heyetin bazı üyeleri evlerinden kaçarken, diğerleri 9 Haziran 1963'te Kürdistan'a dönüşlerinde Kerkük Havaalanı'nda tutuklandı.
Kaynaklar
* Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Kurtuluş Hareketi 1961-1975, Üçüncü Cilt, Birinci Kısım (Erbil, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 2004).
* Kürdistan Demokrat Partisi Tarihi: Kongre ve Konferans (Program ve İç Tüzük), Birinci ve İkinci Ciltler, (Erbil - Rozhlat Yayınevi - 2021).
* Mahmud el-Durra, Irak Savaşı'nda Kürt Sorunu ve Arap Milliyetçiliği (Beyrut - Dar el-Tali'a Yayınları - 1963).
* Habib Muhammed Kerim, Kürdistan Demokrat Partisi Tarihi - Irak (önemli noktalarda) 1946-1993, (Dohuk - Khabat Yayınevi - 1998).
* Ahmed Dilzar, Hayatımın Günlerinden Anılar (Erbil - Kültür ve Gençlik Bakanlığı - Şihab Matbaası - 2019)
* Chris Kochra, Janbesh Milli Kurd, çeviren: İbrahim Younesi, Chap Dom, (Tahran - Nagah Yayınevi - 1377 H.).
* Salah Rashid, Mam Jalal, Bir Ömür Boyu Buluşma: Gençlikten Cumhurbaşkanlığı Sarayına (Süleymaniye - Kardo Yayınevi - 2017).
* Salah Al-Kharsan, Irak Kürdistan'ındaki Siyasi Akımlar, Irak'taki Kürt Hareketleri ve Partilerinin Dosyalarının İncelenmesi 1946-2001 (Beyrut - Al-Balagh Yayınevi - 2001).
