ئەمجارە شەڕەکە لە لایەن حکومەتی عێراقەوە بە ستراتیژێکی سەربازی پلان بۆ داڕێژراو و ئامادەکاری یەکلاکەرەوە لە ناوچە جیاجیاکانی کوردستان دەستی پێکرد. دوای ئەوەی بە هێرشی یەک لە دوای یەک و تۆپخانە و بۆردومانی چڕ و پڕی تۆپ و ئاسمانی بۆ سەر دەڤەری ئاکرێ (ئەقرە) فشارێکی زۆریان خستە سەر سەنگەرەکانی پێشمەرگە و لە ئەنجامی ئەو فشارە توند و کەمیی تەقەمەنیە، هێزی پێشمەرگە لەو سەنگەرانە پاشەکشەی کرد بۆ چیای پیرس. لەگەڵ داڕمانی ئەم هێڵە بەرگرییە، بارەگای هێزەکانی ئاکرێ و شێخان لە ئەشکەوتی شێرمان بە سەرۆکایەتی حەسۆ میرخان دۆلەمری لەلایەن هێزەکانی حکومەتەوە هێرش کرایە سەر. هەرچەندە هێرشەکانی حکومەت لەلایەن هێزی پێشمەرگەوە پووچەڵکرانەوە و خەسارێکی زۆریان بەسەردا هێنا، بەڵام پێشمەرگە دوای هەر هێرشێک کە بەرپەرچدانەوەی دەکرا، دەستی بەسەر چەکی سوپا و بەکرێگیراوەکاندا دەگرت. بەڵام حکومەت بە هێزێکی سەربازیی گەورە و بەکرێگیراو و پشتیوانی تۆپخانە و فڕۆکە جەنگییەکانی دوور مەودا درێژە بە هێرشەکەی دا.

لە ئەنجامی ئەو هەموو هێرشە یەک لە دوای یەکانەی هێزەکانی حکومەت توانیان چەند پێگەیەک و گوندی شوش کۆنترۆڵ بکەنەوە کە هێزی پێشمەرگە بە سەرۆکایەتی عومەر ئاغا دۆلەمری بەرگریان لێدەکرد. هێزی پێشمەرگە پلانی بۆ کۆنترۆڵکردنەوەی ئەو سەنگەرانە دانا، چونکە ئەگەر ئەو سەنگەرانە کۆنترۆڵ نەکرێنەوە، دەبوو بارەگای هێزەکە بگوازرێتەوە بۆ شوێنێکی دیکە. پلانی هێرشی پێشمەرگە لە دژی هێزەکانی حکومەت لە سێ میحوەرەوە دانرا. میحوەری یەکەم پێکهاتبوو لە هێرشکردنە سەر ڕۆژئاوای گوندی شوش بە سەرۆکایەتی عومەر ئاغا دۆڵەمری و هێزێکی دیکە لە ڕۆژهەڵاتی گوندەکە بە سەرۆکایەتی حاجی میرخان دۆلەمری و مەلا عەزیز زیوی و هێزێکی دیکە بە سەرۆکایەتی هۆرمیز مەلیک چاکو مەسیحی بۆ داخستنی ڕێگاکە لە باشوورەوە بۆ ئەوەی گەمارۆ بدرێن.

لەم هێرشەدا کە پێشمەرگە دەستی پێکرد، هێزەکانی حکومەت تووشی شکستێکی گەورە بوون و وازیان لە پێگەکانیان هێنا و تەرمی مردووەکانیان لە بەرەکانی شەڕدا بەجێهێشت. نزیک بوو فەرماندەی هێزەکانی حکومەت، عەقید سەعب هەردان بە دیل بگیرێت، بەڵام لەو ساتەدا عومەر ئاغای فەرماندەی پێشمەرگە بریندار دەبێت و پێشمەرگەش سەرقاڵ بوو پێی. ئه وانه ی پێشتر باسمان کرد، ده ڕفه ته که یان قۆسته وه و له ده ست پێشمه ڕگه ڕزگاریان بوو.

دوای ئەوەی عومەر ئاغا بەهۆی پێکانەوە لە هێڵی پێشەوە کشایەوە و چارەسەری وەرگرتبوو، هورمز مەلیک چاکو شوێنی گرتەوە. لە 27ی حوزەیرانی ساڵی 1963، سوپای عێراق هێرشێکی تری بەرفراوانی بۆ سەر سەنگەرەکانی پێشمەرگە دەستپێکرد، ئامانجی نەهێشتنی پێشمەرگە لە تەواوی ناوچەکە بوو. دوای نیوەڕۆ شەڕەکە توندتر بوو، بەڵام پێشمەرگە بە توندی بەرگری لە سەنگەرەکانی کرد و دواجار ئەم هێرشەی بەرپەرچ دایەوە و هێزەکانی حکومەت ناچار کرد پاشەکشە بکەن و 12 تەرم لە بەرەکانی شەڕدا مانەوە. لە تەلەگرامێکی سوپای عێراق بە ژمارە (١٠٤٥) کە بەرواری ٢٨ی حوزەیران و بە دیل گیراوە لەلایەن پێشمەرگەوە، دانیان بە ٢٧ کوژراو و ٥١ برینداردا ناوە.

دوای ئه و هه موو هێرش و هێرشانه ی له لایه ن هێزه کانی حکوومه ته وه بۆ ده ستبه سه ڕ گرتنی مه ڵبه ندی هێزه که له ئه شکه وتی شارمان ده ستیان پێکرد، نه یانتوانی ئامانجه که یان به ده ست بهێنن. بەڵکو شکستێکی گەورە و خەسارێکی قورسیان بەرکەوت، چونکە پێشمەرگە بە سەرۆکایەتی هورمز مەلیک چاکو لە ناوچەی شوش توانی زەمینەی خۆی بگرێت و بەرگری بکات، ئەمەش وایکرد کە هیچ پێشکەوتنێک بەدەستبهێنن. بۆیە ئەو هێزانە ناچار بوون بەرەو دینارتە و چیای پیرس بکشێنەوە.

سەرچاوەکان:

1- کاروان جەوهەر محمد، ئیدریس بارزانی 1944-1987، جیان، سەرکردەی سیاسی، و سەرکردەی سەربازیان، ئێزگاری خوازی کورددادا، (بابەتی 2017 - هۆلەر - 2019).

- هۆلەر-٢٠١٧).

3- حاجی میرخان دەمری، "غان بێدەوای داد پێرۆرێدا"، بەرکی یەکم، "قیامەتی شەبی"، (چخانی ئەسرا - تاران - 2021).

4- مەسعوود بارزانی و بارزانی و بازوتنییە ئزگاری خوازی کۆرد، بەرگی سەییم، بیشیییکوم، SHORSHEY EYLOOL ١٩٦١-١٩٧٥، چاپی، ٢٠٠٤.

5- من ناوم کەریمە، ناوی خودا خۆشەویستی ژیانمە، (چپخانی خەبات - دێهێک - 1999).