دوای ئەوەی حکومەتی عێراق دەستیکرد بە پاشەکشە و پاشەکشەکردن لە جێبەجێکردنی مەرجەکانی ڕێککەوتننامەی ١١ی ئازاری ١٩٧٠ و دوای چوار ساڵ دانوستان کە لەو ماوەیەدا توانی لە ڕێگەی چەککردنەوە و ڕێکخستنەوەی سوپاکەی لە ڕێگەی پەیوەندی و ڕێککەوتنەکانەوە کە لەژێر ناوی پەیمانی دۆستایەتی و هاوکاری لەگەڵ یەکێتی سۆڤیەت واژۆکردبوو، سەربازی خۆی ڕێکبخاتەوە، ئامانجی بەدەستهێنانی پاڵپشتی سەربازیی عێراق بوو بۆ کۆتاییهێنان بە ڕێککەوتنەکە یاخیبوون ئەمجارەیان لە ماوەیەکی کورتدا. لای خۆیەوە یەکێتی سۆڤیەت ئامانجی وەبەرهێنانی سەرمایە بوو لە عێراق بۆ بەهێزکردنی پێگەی خۆی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست.

لەئەنجامی گەمارۆدانی ئۆردوگای گاریسۆنی ڕەواندوز لەلایەن هێزەکانی پێشمەرگەوە، و پێش ئەوەی شەڕەکە سەرهەڵبداتەوە، سوپای عێراق لە سەرەتای مانگی نیساندا هەموو هێزەکانی بۆ کەمپی سپیلیک کشاندەوە، هەروەها بارەگای لیواکەیان کە لە گوندی بەلکیان بوو لە باکووری وادی عەلی بێک، ​​گواستەوە بۆ هەمان شوێن.

لە ١٦ی نیسانی ١٩٧٤دا دەرچوو مستەفا بارزانی سەرۆک پارتی دیموکراتی کوردستان سەرکردەی شۆڕشی ئەیلول فەرمانی هێرشکردنە سەر کەمپی سپیلیک کە دەکەوێتە ڕۆژئاوای شارۆچکەی خەلیفان بە ئامانجی پەکخستنی سوپای عێراق و گرتنی ئەم پێگە ستراتیژییە دەرکرد. هەرچەندە پێشمەرگە هێرشەکەی دەستپێکرد، بەڵام بەهۆی بەهێزی بەرگری و زۆری ژمارەی سەرباز و چەکی پێشکەوتووی عێراقییەوە شکستی هێنا. لە ڕووداوێکی دیکەدا باس لەوە کرا کە حکومەتی عێراق هێرشی کردووەتە سەر ناوچەی سپیلیکی داگیرنەکراو، کە تیایدا لیوایەکی سوپای عێراق لەلایەن پێشمەرگەوە گەمارۆ دراوە. دوای شەڕی توند، سوپای عێراق توانی گەمارۆی پێشمەرگە بشکێنێت و هەردوو هێزەکەی سوپای عێراق یەکگرت بۆ ئامادەکاری بۆ هێرشێکی گەورە بۆ سەر ڕەواندوز.

فەوجێکی پێشمەرگە بە فەرماندەیی میرخان محەمەد ئەمین بۆ سێرچیا جێگیرکرا. دوابەدوای ڕاپۆرتە هەواڵگرییەکانی پێشڕەوی سوپای عێراق لەسەر ئەم میحوەرە، فەرماندەیی شۆڕشگێڕی لە کۆتایی مانگی نیساندا فەرمانی پێگەیشت بۆ ئەوەی فەوجەکەی ٢ی زۆزک بە سەرۆکایەتی لیوا یونس ڕۆژبەیانی، ئەرکی خۆی بگوازێتەوە بۆ سێرچیا، پەیوەندی بەو فەوجەی پێشووەوە بکات بۆ بەهێزکردنی هێڵی بەرگری. ئەم هێزە پێشمەرگەیە، لە ڕێگەی هاودیانەوە بە دۆڵی خلان – بیاو، ئەرکی بەرگریکردن لە ڕێگای سەرەکی نێوان سپیلیک و خەلیفان پێسپێردرابوو، بەو پێیەی سوپای عێراق مەبەستی بوو لەوێوە پێشڕەوی بکات بۆ ناوچە شۆڕشگێڕییەکانی ڕەواندوز و دیانا و بەلکەیتی.

دیارە بەرەبەیانی ئەو ڕۆژە، پێش هاتنی فەوجەکەی دووەم، سوپای عێراق لە سەر ڕێگای سپیلیک- خەلیفان دەستی بە پێشڕەوی کردبوو. ئەوان لەلایەن هێزێکی بچووکەوە کە پێشتر لەوێ جێگیر بوون، بەرەوڕوو بوون و لە بەرگرییەکی بەهێزدا، دوای شەهیدبوونی پێنج پێشمەرگە و برینداربوونی چەند پێشمەرگەیەکی دیکە، توانیان زیانێکی زۆر بە سوپای عێراق بگەیەنن و ناچاری بکەن پاشەکشە بکات.

ئەو شەوە کە فەوجی یونس ڕۆژبەیانی گەیشتە ئەو سەنگەرە، لەڕادەبەدەر ماندوو و ماندوو بوون لە سەفەرە دوور و درێژەکە. ئەوان پرسیاریان لە دۆخەکە کرد و ئایا هیچ هەواڵێک لە جموجۆڵەکانی سوپای عێراق هەیە، بەو پێیەی پێویستیان بە سەرکەوتنە بۆ سەرچیا. بەڵام پێشمەرگە کە پێشتر لەسەر ئەو میحوەرە جێگیر بووبوو لە وەڵامدا وتی کە هیچ زانیارییەکیان لەسەر ئەو بابەتە نییە. بەیانی بۆیان دەرکەوت کە سوپای عێراق سەرچیایان گرتووە. فەرمانێک بۆ ئەو کۆمپانیایە دەرچوو کە بەرگری لە ڕێگای سابیلاک- خەلیفان دەکات بۆ ئەوەی بەرەو بەنسیر، لە کۆتایی زنجیرە چیای سەرچیا کە ڕووی لە خەلیفان کردووە، دەرچووە. دوای ئەوەی سوپای عێراق دەستی بەسەر سەرچیادا گرت، تەلەگرامێک لە فەرمانگەی سەربازییەوە گەیشتە دەستمان و فەرمانی بە هێرشی پێچەوانە بۆ وەرگرتنەوەی سەرچییە لە سوپای عێراق. هێزەکانی پێشمەرگە دەستیان کرد بە ئامادەکاری بۆ دەستپێکردنی هێرش بۆ سەر سەرچیا. هەموو ئەو پێشمەرگانەی کە لە خەلان – بیاوەوە بەرەو بەنسیر لە ڕێگادا بوون بۆ دەستپێکردنی هێرش بۆ سەر سەرچیا لەو شوێنەوە بە درێژایی ڕۆژ لەلایەن فڕۆکەکانی عێراقەوە کرانە ئامانج. کە لە ئاسمانی سەرووی ناوچەکەدا دەفڕی.

هەر کە هێزی پێشمەرگە گەیشتە بەنسیر و سەرقاڵی ئامادەکاری بوون بۆ دەستپێکردنی هێرش بۆ سەر سەرجیە، لەناکاو هێزێکی سوپای عێراق هێرشیان کردە سەر سەنگەرەکانی پێشمەرگە. بەڵام پێشمەرگە بە توندی ڕووبەڕووی ئەوان بووەوە و توانی هەموو سەربازەکان لەناو ببات جگە لە 3 یان 4 سەرباز کە بریندار بوون و لەلایەن پێشمەرگەوە گیراون. هەروەها لە لایەنی پێشمەرگە شەهید و برینداریش هەبوون. دوای ئەوە هێزەکانی پێشمەرگە دەستیان کرد بە هێرشی بەرپەرچدانەوە و جێبەجێکردنی فەرمانەکانی فەرماندەیی، بەڵام کێشەیەک لەبەردەمیاندا دەرکەوت، ئەویش دزەپێکردنی زانیارییەکانی ناو هێزی پێشمەرگە بوو بۆ سوپای عێراق بەهۆی خیانەتکردنی یەکێک لە بەرپرسانی پێشمەرگە. بەم شێوەیە سوپای عێراق کاتژمێری سفری بۆ هێرشەکە بەدەست هێنا و هەر بەو هۆیەشەوە هێرشی پێشمەرگە شکستی هێنا.

دوای ئەوەی پێشمەرگە لەلایەن فەرماندەکانی ئەو میحوەرەی شەڕەوە تێکشکێندرا، داوا لە سەرکردایەتی شۆڕش کرا کە ئۆردوگای "سپیلیک" بۆردومان بکات، چونکە ژمارەیەکی زۆر سەربازی تێدابوو کە ئامادەی هێرش و پێشڕەوی بوون. سەرکردایەتی شۆڕش ئەمەی بە ئەرکێکی گرنگ زانی و دەستبەجێ فەرماندەی ڕاسپێردرا تۆپخانەی شۆڕشگێڕ "حەلی دۆڵەمری" بۆردومانی کەمپی "سپیلیک"ی کرد. لە ماوەی یەک شەودا دوو تۆپ گەیەندرایە خلان و بیاو و لەسەر چیای برادۆست، فەرماندەی تۆپخانە و فەرماندەی فەوجەکەی دوو، زۆزک، چاودێری بۆردومانەکە دەکرد. لەگەڵ هەڵهاتنی خۆر، فەرمان بە تۆپخانەکان درا کە دەست بە کارەکانیان بکەن و دوای بۆردومانێکی توند، لە ئەنجامی تەقینەوەی کۆگای تەقەمەنی و شوێنی سووتەمەنی ناو کەمپەکە زیانی گەورەی بەر کەمپەکە کەوت.

سەرچاوەکان:

1- ئیبراهیم جەلال، باشووری کوردستان و شیشی ئێیلوول، بیناتانان و ها5تاکاندان، 1961-1975، چاپی چوارهام، 2021.

2- کورد و کوردستان ناوی کۆتایییان هەیە، “ئێمێریکادە”، “وشەی کوردی بۆی”، “هورغانی” بۆی. زمانی ئینگلیزی و عەرەبی، (ڕۆژنامە - هیولەر - ٢٠٠٩).  

3- سەهانگیر ئیبراهیم خیشناو، ئەڤداوه سەهربازیکانی شیح یلول 1970-1975، شەبی یەحیکم، (هیجری 2022).

4- دیمانە لاهجە قادر حەسەن سیتکانی پێشمەرگە، 31ی تەمموزی 2022.

5- مەسعوود بارزانی، بارزانی و هاوسەرەکەی، زاغەریخەوازی کۆرد، بەرگی سەیحیم، بەهشی دەواهیم، ​​شەبی یەحکیهیم، (هاولەر - 2004).