لە ٨ی شوباتی ١٩٦٣ بەعس و ناسیۆنالیستە عەرەبەکان لە ڕێگەی کودەتایەکی سەربازییەوە دەستیان بەسەر دەسەڵاتی عێراقدا گرت. هەر لە سەرەتای کودەتاکەوە هیچ ئاماژەیەک بە مافی کورد بۆ خۆبەڕێوەبەری نەبووە، نە لە هیچ کام لە پەیڕەو و پلانە سیاسییەکاندا باس لە نەتەوەی کورد کراوە. ئەمەش ئاماژەیە بۆ نیشانەیەکی مەترسیدار و وێنەیەکی هەڕەشەئامێز بۆ ئایندەی کورد، چونکە هەر لەسەرەتاوە ئەوە ڕوون بووەوە کە ئەمە کودەتایەکی سەربازیی تۆڵەسەندنەوەیە و گۆڕینی ڕژێمێکی دیکتاتۆری نییە. سەرەڕای ئەوەش، سەرکردایەتی شۆڕشی کورد، لە ڕێگەی تەلەگرامەوە، پیرۆزبایی و پشتیوانی خۆی بۆ سەرکردەکانی کودەتا ڕاگەیاند. سەرەڕای وەستانی شەڕ و هێرشە سەربازییەکان دژی کورد بۆ ماوەی نزیکەی سێ مانگ و دەستپێکردنی گفتوگۆکان، بەعسییەکان بە مەبەستی چارەسەرکردنی کێشەکان نەهاتنە پێشەوە. بۆیە گفتوگۆکان زۆر نەخایاند و بەعسییەکان هێرشەکانیان بۆ سەر کوردستان دەست پێکردەوە.

لە ٢ی ئایاری ١٩٦٣ فەرمانی گشتی لە لایەن سوپاوە دەرچوو بۆ سەپاندنی گەمارۆی ئابووری بەسەر کوردستاندا. دوای ماوەیەکی کەم، بە تایبەتی لە یەکەمی حوزەیرانی ١٩٦٣، جارێکی دیکە شەڕەکان نوێکرانەوە. یەکێک لەو شەڕانەی کە لێرەدا پێمان خۆشە باسی بکەین، هێرشکردنە سەر گوندی باوە خۆشین لە نزیک دەربەندیخان. دوای ئەوەی هەواڵ گەیشتە هێزی پێشمەرگەی قەرە داغ کە سوپای عێراق دەستی بە جووڵە کردووە بە ئامانجی داگیرکردنی ئەو گوندەی کە پێشتر باسمان کرد، دەستبەجێ دەستیان کرد بە ئامادەکاری بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی هێرشی سوپا.

کاتژمێر ٨ی بەیانی ٤ی ئابی ١٩٦٣، سوپای عێراق لە دەربەندیخانەوە دەستی بە هێرشەکەی کرد. پێش دەستپێکردنی هێرشی زەمینی، ناوچەکە بە تەقەی تۆپی قورس بۆردومان کرا. وا دیارە پێشمەرگە بە شێوەیەک ئامادەکاری کردبوو کە نەیتوانی سوپا بگاتە گوندەکانی باوە خۆشین و جۆلان. کاتێک هێرشی زەمینی سوپا دەستی پێکرد، شەڕێکی توند لە نێوانیاندا ڕوویدا. دوای دوو کاتژمێر شەڕ و پێکدادان، سوپای عێراق بە شێوەیەک شکستی هێنا کە ناچاری کرد پاشەکشە بکات بۆ کەمپی دەربەندیخان، جگە لەوەی زیانێکی زۆریشی بەرکەوت، لەکاتێکدا هێزی پێشمەرگە تەنها دوو برینداری لێکەوتەوە.

سەرچاوەکان:

1- هێشنگ ساڵح نەجار، شیرشی ئێران و عێراق، 1961-1976، (هۆلەر، 2023).

2- هاوکار کەریم حەمە شەریف، 2020. SHORSHEY EYLOOL.

3- مەسعوود بارزانی، بارزانی و بازوتنییە ئزگاری خوازی کۆرد، بەرغی سەییم، بیشیییکوم، SHORSHEY EYLOOL 1961-1975، چاپی، (چاپخانی، وەزارەتی دەرەوە - هۆلەر - 2004).

4- خیشۆی عەلی کانیە لینجی، بڕیارەکانی عەزیز قادر حەمید سوورچی، چابی، (شاخانی دانشفەر – هاولەر - 2023).