ژیاننامە

محمد زیاد حەمە مەحمودکاکە زیادی کۆیە، لە بنەماڵەی غەفووری، لە ساڵی ١٩١٤ لە شاری کۆیە لە پارێزگای هەولێر لەدایک بووە، زمانی کوردی و عەرەبی و ئینگلیزی لە سەردەمی پرۆفیسۆر زەکی ئەحمەد حەنارەی خوێندوویەتی. کچەکانی دەناردە قوتابخانە کە لەو کاتەدا شتێکی نائاسایی بوو. لە ساڵی ١٩٧٦، دوای ئەو پاشەکشەیە... شۆڕشی ئەیلول پەنای بۆ ئێران برد. ساڵی 1976 گەڕایەوە باشووری کوردستان، بەڵام لەلایەن دەسەڵاتدارانی بەعسەوە دیپۆرتی بەغدا دەکرێتەوە. لە ساڵی 1983 لەگەڵ بنەماڵەی بارزانی هاوکاری کرد، کە پیاوەکانیان لە بەغدا دیار نەمابوون. ساڵی 1990 گەڕایەوە قەزای کۆیە. ساڵی 1991 لە کاتی کۆچی بەکۆمەڵی کوردەکان چووەتە کۆماری ئیسلامی ئێران. لە ١٢ی نیسانی ١٩٩١ لە قەزای نەغەدە (ڕۆژهەڵاتی کوردستان) کۆچی دوایی کردووە، لە ٢٥ی ئابی ١٩٩١ لە گۆڕستانی کاکون لە قەزای کۆیە بەخاک سپێردراوە. زمانی کوردی و عەرەبی و فارسی و ئینگلیزی شارەزا بووە.

لاپەڕەکانی خەبات

ساڵی 1931 پاڵپشتی یەکەم ڕاپەڕینی بارزانی کرد. دەرچووی پۆلی پێنجەم بووە و یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی کۆمەڵەی لاوان لە شاری کۆیە کە بە کۆمەڵەی ڕۆشنبیران ناسراوە. لە ساڵی ١٩٣٩ پەیوەندی بە پارتی هیوای کوردییەوە دەکات. لە ناوەڕاستی مانگی نیسانی ساڵی 1941، ئەندامی شاندی کورد بوو بۆ هەولێر و کەرکوک، کاتێک ڕەشید عەلی ئەلکیلانی سەرۆک وەزیرانی عێراق دژایەتی دەسەڵاتی بەریتانیای کرد. سەردانی ڕەشید عەلی کیلانی کرد لە بەغدا و وتارێکی بە زمانی کوردی پێشکەش کرد. ساڵی 1943 لەلایەن دەنگدەرانی قەزای کۆیە بۆ پەرلەمانی عێراق هەڵبژێردرا. لە ساڵی ١٩٤٣ تا ١٩٤٥ پاڵپشتی ڕاپەڕینی دووەمی بارزانی کرد.

ئەندام و لایەنگری کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان بوو. لە ساڵی ١٩٤٣ لە ڕووی داراییەوە هاوکاری یانەی سەرکەوتنی کورد دەکات لە بەغدا. لە ساڵی ١٩٤٥ پەیوەندی بە پارتی ڕزگارییەوە کردووە. لەساڵی 1945 هاوکاری دارایی حزبی شیوعی لە کوردستانی عێراق (پارتی شۆڕش) دەکات بۆ بڵاوکردنەوەی بڵاوکراوەکانی. لە 16ی 1ی ساڵی 1945 بە تۆمەتی پاڵپشتیکردنی شۆڕشی دووەمی بارزان دیپۆرتی ناحیەی شەقڵاوە لە پارێزگای هەولێر دەکرێت و بۆ ماوەی ساڵێک لەلایەن پۆلیسەوە دەخرێتە ژێر دەستبەسەری ماڵەوە. ساڵی 1945 هاوکاری بۆ پاڵپشتی کۆمەڵەی زیندووکردنەوەی کورد (ج.ک.) لە ناحیەی کۆیسانجاک کۆکردەوە و هەروەها بەشێوەیەکی شەخسی هاوکاری کردووە. ساڵی 1945 هاوکاری ماددی بۆ کۆماری دێموکراتی کوردستان کردووە. لە ساڵی ١٩٤٦ خانوویەکی لە بەغدا کڕیوە و وەک بەشەناوخۆیی تەرخان دەکات، کە خوێندکاری کورد بێ بەرامبەر سوودی لێ وەرگرتووە. ساڵی ١٩٤٦ لە یەکەمین کۆنفرانسدا بووە جێگری دووەمی سەرۆکی پارتی دیموکراتی کورد. ساڵی 1946 ئەو کەسانەی لە کۆماری دیموکراتی کوردستان خزمەتیان کردبوو داڵدە دا و گەڕاونەتەوە سەر ماڵ و حاڵی خۆیان، ڕەوانەی شوێنی خۆیان دەکەنەوە. لە ساڵی ١٩٤٧دا زۆرێک لە ئەندامانی پارتی دیموکراتی کوردستانی داڵدەدا کە لە گۆشەگیریی دەسەڵاتدارانی ئێران هەڵاتبوون، لەوانە سدیق حەیدەری. هه ڕوه ها له ساڵی 1947 بۆ په ڕله مانی عێراق هه ڵبژێردراوه و به شێوه یه کی کارا به شداری ئۆپۆزسیۆنی کردووه و پاڵپشتی و هاوکاری ئه ندامانی زیندانیکراو و ده ڕبه ستی بارزانی کردووه . لە ساڵی 1948 بەشداری خۆپیشاندانەکانی بەغداد دژی واژۆکردنی پەیمانی پۆرتسمۆس لە نێوان شانشینی یەکگرتوو و شانشینی عێراق کرد و دروشمی داوای ئازادی بۆ زیندانیانی بارزانی دەکرد. ساڵی 1950 سەرپەرشتی کۆنفرانسی کۆیە دەکات، کە سەرکردایەتییەکی نوێ بۆ بەڕێوەبردنی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران هەڵبژێردرا، بەمەش ئەرکی حیزبی و ئەو بەرپرسیارێتیانەی کە لە یەکەمین کۆنفرانسی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانەوە پێیان سپێردرابوو، جێبەجێ کرد. تا ساڵی 1951 بە پاڵپشتی و هاوکاریکردنی پێکهاتەی جولەکەکانی کۆیە ناسراوە تا دیپۆرتکردنەوەی زۆرەملێیان بۆ ئیسرائیل لەلایەن حکومەتی عێراقەوە.

ئەندامی بزووتنەوەی ئاشتی عێراق بووە. ساڵی 1953 بۆ ماوەیەکی کورت لەلایەن دەسەڵاتدارانی عێراقەوە دەستبەسەر کرا. ساڵی 1955 هاوکاری ماددی بۆ حزبی شیوعی عێراق کرد بۆ ناردنی نوێنەری کورد بۆ کۆنفرانسی جیهانی قوتابیان و لاوان لە وارشۆ. لە سەرەتای ساڵی 1959 ئەندامی لیژنەی بەرەی نیشتمانی بووە لە قەزای کۆیە (هەولێر) بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکییەکانی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و حزبی شیوعی عێراق لە کۆیە. ساڵی 1957 خەرجی گەشتی جەلال حسام الدین نورئەلدین (کۆچی دوایی ساڵی 2017) کە بە جەلال تاڵەبانی ناسراوە، بۆ مۆسکۆ گەشتی کردووە بۆ ئەوەی لەگەڵ سەرکردە کۆببێتەوە. مستەفا بارزانی(1903-1979)، لە 26ی تەمموزی 1958، سەرپەرشتی کۆبوونەوەیەکی لە قەزای کۆیە لەگەڵ ژمارەیەک کەسایەتی کرد بۆ تاوتوێکردنی گەشتکردن بۆ بەغدا و ئامادەکردنی داواکارییەکانی گەلی کوردستان. لە 27ی تەمووزی ساڵی 1958 لەگەڵ شاندێکی کورد سەردانی وەزارەتی بەرگری عێراقی کرد و پیرۆزبایی ڕووخانی دەسەڵاتی پاشایەتی لە عەبدولکەریم قاسم (1914-1963) کرد. لە ساڵی ١٩٥٩ کۆبوونەوەیەک ئەنجامدرا کۆنگرەی چوارەمی پارتی دیموکراتی کوردستان- عێراق، لە ماڵەکەی خۆی لە بەغدا، لە 2ی حوزەیرانی ساڵی 1959، بە فەرمانی سەرۆکی کۆمیسیۆنی باڵای چاکسازی کشتوکاڵی، مەیجر جەنەراڵ عەبدولکەریم قاسم، دەستی بەسەر زۆربەی زەوی و موڵکەکانیدا گیرا. لە ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٦٠ وەک ئەندامی دەستەی کەمکردنەوەی تووتن دەستنیشانکرا. لە ساڵی ١٩٦٠ نوێنەری... کۆنگرەی پێنجەمی پارتی دیموکراتی کوردستانلە 16ی ئەیلولی ساڵی 1961 لە هەولێر و بەغدا و کوت دەستگیر دەکرێت و زیندانی دەکرێت و ماڵەکەی وێران دەکرێت. لە ساڵی ١٩٦٣ دوای ڕووخانی ڕژێمی عەبدولکەریم قاسم ئازاد کرا. لە ٩ی حوزەیرانی ١٩٦٣ پەیوەندی بە هێزی پێشمەرگەوە کردووە. لە ساڵی ١٩٦٣ نوێنەری کۆنگرەی یەکەمی گەل (کۆنگرەی کۆیسەنجاک) بووە. لە ساڵی ١٩٦٣ میوانداری ئەو سەرکردەی کرد. مستەفا بارزانی لە ماڵەکەیدا لە کاتی کۆنگرەی یەکەمی گەل (کۆنگرەی کۆیسەنجاک)، لە ناوەڕاستی ساڵی ١٩٦٣، ماڵەکەی لەلایەن هێزەکانی پاسەوانی نیشتمانیی پارتی بەعسی عەرەبی سووتێنرا. لە ساڵی ١٩٦٤ هەوڵی ئاشتکردنەوەی فراکسیۆنەکانی سەرکردە و مەکتەبی سیاسی دا. لە ساڵی ١٩٦٤ بەشداری لە کۆنگرەی دووەمی گەل (کۆنگرەی قەڵات دیزا) کردووە. ساڵی 1964 بووەتە ئەندامی ئەنجومەنی فەرماندەیی شۆڕش لە کوردستانی عێراق. لە ساڵی 1965 ڕۆڵی دیار و بەرچاوی هەبوو لە دەستەبەرکردنی لێخۆشبوون لە ڕێبەر بۆ ئاوارەکانی حەمدان کە سەر بە فراکسیۆنی مەکتەبی سیاسی بوون. مستەفا بارزانیساڵی 1966 نوێنەری حەوتەمین کۆنفرانسی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە لە قەزای کەڵاڵەی سەر بە پارێزگای هەولێر. ساڵی 1980 نوێنەری هەشتەمین کۆنفرانسی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە لە گوندی نەوبەردان لە پارێزگای هەولێر.

سەرچاوەکان:

1. مەحمود شێخ سین حەسۆ ئەلریکانی، شنگال (شەنگال) لە سەردەمی شاهانەدا 1921-1958، (هەولێر - ئەکادیمیای کوردی - چاپخانەی حاج هاشم - 2012ی زایینی)، ل. 117.

2. ئێح حەمەد باوەح، وەک ناوی کۆمپانیا، (کوردستان - شەریاوانی کەهلار - چاپخانە، تەکنیکی کارایی - ٢٠٠٤گ)، ژمارە ١. 133.

3. مرۆڤی کورد: دۆستێکی دڵتەنگ، کەسێکی دڵتەنگ، کەسێکی دڵتەنگ، کەسێکی دڵتەنگ، وەک ژنێکی کوردستان، (سلێمان - چاپخانە بەهادەرخان - 2003g)، LL 140-141.

4. هیشیار نوری لاهاک، ناودارانی کورد لاه دێهکادا، (هاولەر - چاپخانە - چۆڤارچەرا - ٢٠١٠گ)، ژ. 13.

5. ئیسماعیل شوکر ڕەسووڵ، پارێزگاری کەرکوک، ئایاری ٢٠٠٧، گێڕانەوەی ڕامیاری و بێری، ١٩٣٩-١٩٤٥، (هۆلەر ٢٠٠٧)، بۆ ٧٣.

6. فادل ڕەسوڵ، سیاسەتی کوردستان و سۆڤیەت لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، وەرگێڕانی غەسان نەعمان، (سلێمانی - نووسینگەی فیکر و هۆشیاری لە یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان- دەزگای حەمدی بۆ چاپخانە و چاپەمەنی - 2008ی زایینی)، ل. 241.

7. من پیاوی کوردم: ئەو کەسەیە کە ئەو کەسەیە کە ئەو کەسەیە کە ئەو کەسەیە کە ئەو کەسە کە ئەو کەسە کە ئەو کەسە کە ئەو کەسە کە ئەو کەسە کە ئەو کەسە کە ئەو کەسە کە یەک کەسە. نیشتمانی کوردستان، جەمارا 2425، سەحیف دەهام، سولەیمانی، پینگەشەما، 12ی نیسانی 2001، ژ. 10. 10.

8. دێهقی و تار، مام جەهلال پەیامێکی هەیە لە ١٠ی مانگی شەهید سەحەر کوردە، عومەر دەبابدە، ناوی سەری ساڵی کوردستان، ٣.سلێمانی، ٣٠، ٢٠٠٢، ژمارە ٣.

9. وەڵامدانەوەی @KurdistanNews جومرا ٢٦٧٠، سەحیح یانزە هام، سلێمانی، سێشاهما، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢، ژ. 6.

10. دیمانا: ئەمە چۆنە، دانیشتنی پزیشک چییە، نرخی شاوشکا چییە، نرخی شاواشکا لە چین، جومارا ١١، هۆلەر، بایزیان ٢٠٠٤، ل. 19.

11. ئەحمەد بانیخانی، بێرهوهرییهکانم، (ع.س. - 1997)، ل.ل.178، 217، 399.

12. کریس کۆچرا، جانبێش میلی کورد، وەرگێڕانی ئیبراهیم یونسی، چاپ دۆم، (تاران - دەزگای چاپ و پەخشی نەغە - ١٣٧٧ی کۆچی)، ل. 238.

13. مەهدی مەحمەد قادر، بە ناوی خۆی، سیاسەتمەداری کوردی عێراق، 1945-1958، (سلێمانی-ساهینتاری-لەکینە) ستراتیژی کوردستان - 2005g)، LL 93، 119-121، 123، 128.

14. لە ساڵی 1963 - 1970 لەدایک بووە، پارۆدی سیاسی، (هولەر - چاپخانە، زەنکیچی ساحێح حەدین - 2016)، بەرگی یەکەم. 36، 76.

15. عەبدوح هامان شەهفاخەندی، چیشتی مەجور، (پاریس - ١٩٩٧)، ژمارە ١. 444.

16. دەیڤید مەکدۆڤاڵ، مێژووی مۆدێرنی کورد، (بەیروت - دار ئەلفارەبی - ٢٠٠٤ زاینی)، ل. 449.

17. جەحمال نەهباز، ناوی ئەو باشترین ڕێگایە بۆ ئەنجامدانی ئەم کارە، (سلێمانی-چخانە) شڤان - 2017g)، 215.

18. بڕیارێک کە لە لایەن دەسەڵاتی باڵای چاکسازی کشتوکاڵییەوە دەرچووە بە ناوی ئەو کەسانەی کە بڕیار دراوە ملکەچی یاسا بن، ڕۆژنامەی عێراقی، ژمارە ١٨٢، ساڵی یەکەم، وەزارەتی ئیرشادی لە عێراق، بەغدا، چاپخانەی حکومەت، دووشەممە ٨ی حوزەیرانی ١٩٥٩، ل. 4.

19. جەحمال بابان، سلێمانی، شارجە شاوەهاخوم، بەرگی سیحەم، شەبی دووهیم، (هۆلەر - دێزگەی چاپ و بە ناوی ئاراس - چاپخانێی ئاراس - ٢٠١٢ گ)، ژمارە ١. 323.

20. بن بوزید ئەسمە، مستەفا بارزانی و ڕۆڵی لە خەباتی کورد ١٩٤٣-١٩٧٥، کۆماری دیموکراتی گەلانی جەزائیر، وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی، زانکۆی محەمەد بودیاف لە معسیلە، فاکەڵتی زانستە مرۆییەکان و زانستە کۆمەڵایەتییەکان، بەشی مێژوو، ٢٠١٩، ل. 38.

21. فەرهاد عەوانی، کاریگەرییەکانی ئاهەنگگێڕانی خەڵکی کۆیسەنجاک بە سەردانی بارزانی نەمر بۆ شارەکەیان، ئەڵقەی ١٠، گۆڤاری گۆڵان العربی، دەزگای میدیای گۆڵان، ژمارە ١٨، هەولێر، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، ٢٥ی تشرینی دووەمی ١٩٩٧، ل. 41.

22. حوسێنی حاجی قادر، کاکە زیادی حەمە غەیە غاوەرە کیا بێرێ وەحریحاک، گەڤەری کاهکین، ٢١ی ئازار، ئایاری ٢٠١٢، ل ١٠-١١.

23. فەرهاد عەوانی، کاریگەرییەکانی ئاهەنگگێڕانی خەڵکی کۆیسەنجاک بە سەردانی بارزانی نەمر بۆ شارەکەیان، ئەڵقەی ١٠، گۆڤاری گۆڵان العربی، دەزگای میدیای گۆڵان، ژمارە ١٨، هەولێر، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، ٢٥ی تشرینی دووەمی ١٩٩٧، ل. 41.

24. تافیقی، مەحلە صدیق، هیچ عەیبێک لە ماڵەکەم و باخەکەم و دەرگای ماڵەکەمدا نییە. دووهیم، (هۆلەر - چاپخانە شەهاب - ١٩٩٦)، LL ٦٠، ٨٨.

25. ئەحمەد دەغزار، بەیروت، ئێران، بەهیش سیحیم، (ستۆکهۆف - 1994)، ژمارە 10. 12. 12.

26. ئەحمەد دەخزار، فارسەکانی ئێران، (هەژار - هەزاراتی کیشنابیری و لاوان - شاخانە) 2019g)، l 190.

27. بۆ. ئەمە هۆرازە، نیشتمانەکەی ئاوا و ئەمە هی خەڵکی شیشش و حیزبەکەی کوردستان باشوورە. (بی شوون-ئایاری 1993g)، ژمارە 10. 27.

28. بەهرەزان ئەحمەد کوردە، هەرێمی کوردستان، (سلێمانی - چاپخانە - ٢٠١٩)، ژ. 190.

29. بەکر عەبدوڵڵا حەریم حەویزی، هاوبەشی ئێوە لە هەرێمی کوردستان 1944-1947، (هولەر - دێزغای چاپ و ئەوانی تر - 2001)، ل9-10.

30. جەمال بابان، کەسایەتییە کوردییەکان، بەشی یەکەم، چاپی دووەم، (هەولێر - چاپخانە و چاپخانەی ئاراس - ٢٠١٢ی زایینی)، ل٥٠٠-٥٠١.

31. جەمال فەتحوڵڵا تەیب، هیشاری حارسی قاهومی بە شەریعەتێک و دۆروبرییەکی ساڵی خۆی، ١٩٦٣، غەفاری کاهکین، بینای ٣٩، سلێمانی، چاپخانە ماردین، تشرینی دووەمی ٢٠١٥، ١٧، ١٩.

32. حەبیب محەمەد کەریم، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق (لە وێستگە گەورەکان) 1946-1993، (دۆهۆک - چاپخانەی خەبات - 1998 زاینی)، ل34-35، 42. 

33. فەهد عەونی، تەمەن ٣٦ ساڵ، نووسەری کۆمەڵە شیعر لە، (هۆڵ. سەححەدین - ٢٠١٩گ)، ل. 54-59.

34. ڕۆژین چەلەبی مونیر، ١٤ی خولی خۆی ١٩٥٨ - سەدەی شەشەمی ١٩٧٥، (پێش سەدەی ١٤، ١٩٥٨ - ٢٠١٨)، ژ. 75.

35. محمد سەهل تەقوش، مێژووی کورد ٦٣٧-٢٠١٥، (بەیروت - دار النفایی بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە و بڵاوکردنەوە - ٢٠١٥ی زایینی)، ل. 301.

36. ستایلێکی نایابی هەیە، ستایلێکی هەیە، ستایلێکیشی هەیە، (سۆلێمانی - کارێک خان) 2015g)، l 153.

37. دەیڤید مەکدۆڤڵ، مێژوویەکی هاوچەرخی کورد، وەرگێڕانی ئیبراهیم یونسی، چاپ چەهارام، (تاران - چاپخانەی پەنید - چاپ داڵهۆ - ١٣٩٣ی کۆچی)، ل. 461.

38. هەبەهار سەحید بارایم، زمانی چینی، (هۆلار - چاپخانە - ٢٠١٤)، بەرگی یەکەم. 32-35.

39. سەید عەلی مەوجانی، سۆڵماز سێدقی، خودای نیعمەتم...، فەرهەنگ ڕیجال و خەندانهای عێراقی هاوچەرخ، (تاران - دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی عەزام - ١٣٩٢ی کۆچی)، ل. 1145.

40. شەهعبان عەلی شەهعبان، زانیارێکی سیاسی و ئێرانی، کەسایەتییەکی سیاسی، (هۆلەر - چاپخانە) بابەتەکان - ٢٠١٣، ژ. 102.

41. عەبدولڕەزاق موتڵەق ئەلفەهد، پارتە سیاسییەکان لە عێراق و ڕۆڵیان لە بزووتنەوەی نەتەوەیی و ناسیۆنالیستی ١٩٣٤-١٩٥٨، (بەیروت- کۆمپانیای بڵاوکراوەکان بۆ دابەشکردن و بڵاوکردنەوە - ٢٠١١ی زایینی)، ل. 249.

42. عەرەب و کورد: بەرژەوەندی و نیگەرانی و زەمینەی هاوبەش، سەعد بەشیر ئەسکەندەر، بەردەوام و گۆڕانی هەڵوێستی ناسیۆنالیستی کورد بەرامبەر بە دەسەڵاتی عەرەبی لە بەغدا لە سەردەمی پاشایەتی 1921-1958، (بەیروت- ناوەندی عەرەبی بۆ لێکۆڵینەوە و لێکۆڵینەوەی سیاسەت - 2019)، ل. 97.

43. عەبدولخالق مەحوف، ک.... ناودارانی، (هۆلەر - چاپخانە منارە - 2014g)، ل. 72-76.

44. عوسمان، بە ئامانجی خیشناو، زمانەکەی هەمان زمانی شێهابە. 2007g)، l73.

45. فاتیح ڕەسووڵ HH-1979، LL. 407-409.

46. کەریم شەرەزا، چالاکوانی کورد کاکە زیاد ئاغا غەفووری ١٩١٤ - ١٩٩١، ڕۆژنامەی خەبات، زارەکی پارتی یەکگرتووی دێموکراتی کوردستان، ژمارە ٨٩٣. هەینی ٢٥ی ئەیلوولی ١٩٩٨، ل. 13. 

47. کەهرام شارەزا، “ئەو مافی خۆیەتی: هیچ بژاردەیەکی دیکەی نییە جگە لەوەی ئەو کارە بکات.” پارتی دیموکراتی کوردستان - تورکیا، ئاداری ٢٠٨١، ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٩٤، ژ. 6.

48. کەحرەئیم شەرەزا، ناوی زیاد، پارتی دیموکراتی کوردستان، پارتی دیموکراتی کوردستان. هێکگارتو، جەمارا ٢٣١٠، هاولەر، هێکشما، ١٣ی نیسانی ١٩٩٧، ژمارە ١. 6.

49. کەحرەیم شەرەزا، شەقامی زیاد ئاغای غەفووری، شەقامی بەرەیاتی، پارتی دیموکراتی کوردستان، بینای ٣٣٥٥، هۆلەر، پینگشاهمە، ١٢ی نیسانی ٢٠٠١، ژ. 7.

50. محمد عامر درشاوی، پێکهاتەی ئایینی-سیاسی لە کوردستان، (هەولێر- چاپخانەی قورس - 2016ی زایینی)، ل245، 317.

51. فەرمانی کۆماری ژمارە ٧٣٩، ڕۆژنامەی عێراقی، وەزارەتی ئیرشاد لە عێراق، ژمارە ٤٦٧، ساڵی سێیەم، بەغدا، دووشەممە، ٩ی ژانویەی ١٩٦١، ل. 4.

52. مەسعوود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی یەکەم، چاپی دووەم، (بەیروت - کاوە بۆ ڕۆشنبیری کوردی - 1997)، ل216-217.

53. مەحلود ژاکاو، کاکە زیادی حەمەغە، گەڤەری کاهکیچن، بینای ٥٥، سلێمانی، چاپخانە بینایی، ئۆکتۆبەری هیکامی ٢٠١٨، ژمارە ١. 40.