biyografi
Ew di sala 1918an de li gundê Babsifayê, ku girêdayî navçeya Barzan a navçeya Mergesûr a li parêzgeha Hewlêrê ye, ji dayik bûye. Berî ku koçî Yekîtiya Sovyetê bike, zewicî ye. Navê jina wî Perîn Îsa Goran bû, û kurekî wan bi navê Mistefa Selîm (1944) hebû. Di 31ê Tîrmeha 1983an de, di dema operasyona Enfalê ya li dijî Barzaniyan de ji hêla hikûmeta Iraqê ve li kompleksa Quştepa winda bû.
Selîm Reşîd li Yekîtiya Sovyetê xwend û li Beşa Çandiniyê bawernameya lîsansê wergirt. Li Yekîtiya Sovyetê bi jineke bi navê Zehra re zewicî. Piştî vegera xwe ya Iraqê di sala 1959an de, ew li Beşa Çandiniyê ya Silêmaniyê wekî karmend hate tayînkirin, û paşê hate veguhastin bo Beşa Çandiniyê ya Barzan.
Ew di sala 1980an de bo kompleksa Quştepa hate veguhastin, dû re dîsa li Daîreya Çandiniyê ya Hewlêrê hate xebitandin. Ew bi zimanên Kurdî, Erebî û Rûsî şareza bû û di 28ê Cotmeha 2006an de koça dawî kir.
rûpelên têkoşînê
Di sala 1943an de, tevlî refên Şoreşa Duyemîn a Barzan bû û beşdarî girtina qereqolên Şenkil, Bidarun, Kanî Reş û Beliyê bû. Di 2ê Cotmeha 1943an de, beşdarî girtina qereqola Şander, di 12ê Cotmeha 1943an de, beşdarî girtina qereqola Xirzokê, di 10ê Mijdara 1943an de, beşdarî girtina qereqola Mazniyê û di 8ê Tebaxa 1945an de jî beşdarî girtina qereqola Mergesur bû. Di 19ê Tebaxa 1945an de, hemû milkên wî yên tevger û neguhêzbar bi fermana Dadgeha Leşkerî ya Iraqê hatin desteserkirin. Di 11ê Cotmeha 1945an de, piştî şikestina Şoreşa Duyemîn a Barzan, ew çû Rojhilatê Kurdistanê. Di 31ê Adara 1946an de, tevlî hêzên Artêşa Komara Demokratîk a Kurdistanê ya Barzaniyê li Mehabadê bû. Di 29ê Nîsana 1946an de, beşdarî Şerê Qerewayê li herêma Seqizê ya Rojhilatê Kurdistanê bû, li wir destê xwe birîndar bû.
Piştî hilweşîna Komara Demokratîk a Kurdistanê di 19ê Adara 1947an de, ew beşdarî şerên Nexde û Şînoyê bû, û di nav wan Pêşmergeyan de bû ku di 19ê Nîsana 1947an de bi rêya (Xwakurk û Deşta Berazkara) di nav axa bakurê Kurdistanê re vegeriyan herêmên Şîrwan û Mezûrî.
Piştî vegera xwe, General Mistefa Barzani di 15ê Gulana 1947an de li gundê Arkuşê bi hevalên xwe re civînek li dar xist û hilbijartina mayîn an çûna Yekîtiya Sovyetê da wan. Li wir, hemû hevalên wî biryar dan ku rêwîtiya xwe ya ber bi Yekîtiya Sovyetê bidomînin. Di 23ê Gulana 1947an de, ew ligel General Mistefa Barzani çûn Yekîtiya Sovyetê û beşdarî şerên Qetûr û Pira Makûyê bûn. Piştî zehmetî û westandina mezin, di 18ê Hezîrana 1947an de ji Çemê Arasê derbas bûn, ku sînorê di navbera Îran û Yekîtiya Sovyetê de pêk tîne.
Piştî ku di 19ê Hezîrana 1947an de gihîştin Yekîtiya Sovyetê, ew û hemû hevalên wî li Nexçîvanê, Azerbaycanê, çil rojan di nav wargehek vekirî de ku bi têlên dirandî dorpêçkirî bû û ji aliyê leşkeran ve dihat parastin, hatin girtin. Ji aliyê xwarin, cil û berg û veguhastinê ve wek dîlên şer hatin muamelekirin. Piştre, bi fermana hikûmeta Sovyetê, ew li herêmên Axdam, Laçîn, Ayvalah û Kelacar ên Azerbaycanê hatin belavkirin. Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1947an de, ew hatin veguhastin kampek li ser Deryaya Xezar li Baku, paytexta Azerbaycanê. Di 23ê Kanûnê de, wan cilên xwe yên leşkerî wergirtin û di bin çavdêriya efserên Azerbaycanê de rojane heşt saetan perwerdehiya leşkerî dîtin. Di heman demê de, wan rojane çar saetan dersên zimanê Kurdî ji hin hevalên xwe yên xwendetir wergirtin.
Piştî ku Cefer Bagirov bi hevalên xwe re xirab reftar kir, Barzanî biryar da ku di 29ê Tebaxa 1948an de baregeha xwe ya leşkerî ji Azerbaycanê veguhezîne baregeha Gurjukê ya nêzîkî paytexta Ozbekistanê, Taşkentê, û li wir perwerdehiya xwe ya leşkerî berdewam kirin.
Di Adara 1949an de, ew û hevalên wî bi trênan kom bi kom ber bi gundên kooperatîf ên li Yekîtiya Sovyetê hatin belavkirin û li zeviyên kolxozê (erdên ku xelk ji hikûmetê kirê dikirin û dûv re parek jê didan hikûmetê) xebitîn.
Piştî hewildanên mezin û şandina çend nameyan ji General Barzaniyê nemir bo Stalîn, Stalîn di dawiyê de nameyek wergirt ku tê de Barzaniyê nemir behsa êşên hevalên xwe dikir, û wî tavilê biryar da ku komîteyek ava bike da ku rewşa hevalên Barzaniyê nemir lêkolîn bike. Biryara dawî ya komîteyê ew bû ku ew li bajarê Frivsky werin kom kirin, ji ber vê yekê di Mijdara 1951an de ew çû bajarê Frivsky yê Sovyetê.
Piştî şoreşa 14ê Tîrmeha 1958an li Iraqê û vegera General Mistefa Barzanî di 25ê Sibata 1959an de, li gorî Maddeyên (3 û 7) û Paragrafa (a) ya Maddeya (10), û sepandina Maddeya (11) li gorî Qanûna Hejmar (19) a ku di sala 1959an de hatiye sererastkirin, efûyeke giştî Mesûd û hevalên wî jî di nav xwe de girt.
Komara Iraqê di sala 1958an de di bin serokatiya Ebdulkerîm Qasim de hate damezrandin û di 16ê Nîsana 1959an de bi hevalên xwe re bi keştiya Crusia re bi rêya bendera Besrayê li başûrê Iraqê vegeriya Kurdistanê.
Di sala 1961an de, beşdarî Şoreşa Îlonê û di şerên Maîd, Nehlî, Mela, Şender, Serî Birs û Darît Qerceyê yên di navbera Balî û Rîzanê de bû. Piştî şikestina Şoreşa Îlonê ji aliyê hikûmeta Iraqê ve, di sala 1975an de ji başûrê Iraqê hate sirgûnkirin û li herêma Şefa'a ya li parêzgeha Dîwaniyeyê hate bicihkirin.
Çavkanî
1. Hemîd Gerdî, Kurteya Rûpelên Dîrokî, Çapa Yekem, (Hewlêr - Weqfa Aras ji bo Çap û Weşanê)
2. Haider Farouk Al-Samarrai, Diaa Caefar û rola wî ya siyasî û aborî li Iraqê, (London - Dar Al-Hikme - 2016).
3. Şeeban Elî Şaban, Çend Agahiyên Siyasî û Dîrokî, Çapa Sêyem, (Hewlêr - Çapxaneya Rozhlat - 2013 Mîladî).
4. Saleh Yousef Soufi, Kronolojiya Kurdistan û Cîhanê, Çapa Yekem, Cild Duyem, (Weşanxaneya Parêzgeha Duhokê - Duhok, 2013).
5. Omer Faruqî, Serdar Dana Zindagî û duelên Mela Mistefa Barzaniyê nemir, Çap Dom, (Holler - Çap Xaneh û Zarat Amozesh û Parrush - 2002g).
6. Ebdulrehman El-Mulla Hebîb Ebû Bekir, Eşîra Barzan di navbera 1931 - 1991 de, Çapa Yekem, (Hewlêr - Weşanxaneya Wezareta Çandê - 2001 PZ).
7. Karwan Mihemed Mecîd, Barzaniyan ji Mehabadê heta Sovyetan, Çapa Yekem (Silêmanî - Weşanxaneya Baywand - 2011 PZ).
8. Kovara Hetaw, Hejmar 154, Sal 6, Erbîl, Weşanxaneya Kurdistan, Înî, 15ê Nîsanê, 1959.
9. Ji bîranînên rêberê şehîd Hesen Mîrxan Zazûkî, 62 roj bi Barzaniyan re, Barzaniyan çûn Yekîtiya Sovyetê, Çapa Yekem (Hewlêr - Weşanxaneya El-Seqafa - 1997 PZ).
10. Mesûd Barzanî, Barzanî û Tevgera Rizgarîxwaz a Kurd 1931-1958, (Duhok, Çapxaneya Xebat, 1998).
11. Necaf Qolî Basyan, Ji Mehabada Xwînxwar heta Qeraxên Arasê, wergera Şewket Şêx Yezdîn, Çapa Yekem (Pîrmam - Jubîleya Zêrîn a Partiya Demokrat a Kurdistanê 1996).
12. Arşîvên Desteya Ansîklopediyê ya Partiya Demokrat a Kurdistanê
