Ev pirtûk lêkolînek li ser dîroka xwînî û tirsnak a neteweya Kurd di sed salên borî de ye. Ji pêşgotinek û neh beşan pêk tê.

Beşa yekem li ser dîroka kevnar û derketina holê ya Kurdan e. Di vê beşê de, mijara etnolojiya Kurdan bi kurtasî tê lêkolînkirin, û her wiha nîqaşek li ser Medyaniyan û têkiliya wan a rastîn bi Kurdan re tê kirin.

Beşa duyem li ser hilweşîna Împeratoriya Osmanî û bandorên wê li ser neteweya Kurd, û her weha li ser ka eşîrên Kurd çawa bi navê ol hatine bikaranîn, parçekirin û xapandin, rawestiyaye.

Beşa sêyem ji bo Şerê Cîhanê yê Yekem û parçekirina Rojhilata Navîn ji aliyê Brîtanya, Fransa û Rûsyayê ve hatiye veqetandin. Hewldanên kesayetên Kurd ji bo avakirina dewleteke Kurdistanê di bin Peymana Sevrê de û peymana Ataturk bi hevalbendên xwe re di bin Peymana Lozanê ya Mezopotamyayê de û tevlîkirina bi zorê ya Kurdan bo wî welatî têne nîqaşkirin.

Beşa çaremîn ji bo avakirina welatekî bi navê Iraq ji aliyê Brîtanyayê ve û çareserkirina pirsgirêka parêzgeha Mûsilê di berjewendiya Iraqê de û dûrxistina îradeya neteweyî ya Kurd hatiye veqetandin.

Beşa pêncemîn derketina holê ya şoreşên Barzan û avakirina tevgereke nû ya neteweyî pêşkêş dike. Rola mezin a rêberê Kurd Mistefa Barzaniyê di tevgera rizgariya Kurdistanê de tê pêşkêş kirin.

Mijarên herî girîng ên beşa şeşemîn şoreş e, ango darbeya 14ê Tîrmehê û vegera Mistefa Barzaniyê ji derveyî welêt, bilindbûna Şoreşa Îlonê û darbeya Baasê, berdewamiya şoreşê û peymana 11ê Adarê.

Beşa heftemîn behsa qirkirina gelê Kurd dike, ku piştî peymana Cezayîrê, Baasiyên Sedam bi her awayî dest bi wêrankirina Kurdistanê kirin, qirkirina Feylî û dû re jî destpêka şerê Iraq û Îranê.

Beşa heştemîn ji bo mijara demografî û nifûsa Başûrê Kurdistanê hatiye veqetandin. Li vir, hewldanên ji bo tunekirin û paqijkirina gelê Kurd têne destnîşankirin, ku bûye sedema kêmbûna nifûsa Kurd li Başûrê Kurdistanê.

Beşa nehan hilweşîna rejîma Baasê li Iraqê û hatina komeke şîe ya Îranî ji bo birêvebirina welêt, her wiha beşdariya Kurdan di ji nû ve avakirina Iraqê de, dû re nivîsandina destûra daîmî û berteka herêmî û navneteweyî ji bo biryara gelê Kurd a ji bo serxwebûnê vedihewîne.