زندگینامه

عبدالله ذیاب علی در سال ۱۹۲۹ در روستای زیوی از توابع شهرستان بارزان از توابع شهرستان مرگسور استان اربیل متولد شد. او در ۲۱ ژوئن ۱۹۳۲ به همراه خانواده‌اش به ترکیه تبعید شد. او در اتحاد جماهیر شوروی تحصیل کرد. پس از بازگشت از اتحاد جماهیر شوروی، در سال ۱۹۵۹ به عنوان کارمند در کرکوک مشغول به کار شد. او در ۲ دسامبر ۲۰۰۶ درگذشت و در گورستان روستای بارزان به خاک سپرده شد.

مبارزه

عبدالله ذیاب علی، پس از فروپاشی انقلاب دوم بارزان در ۱۱ اکتبر ۱۹۴۵، به کردستان شرقی نقل مکان کرد. در ۳۱ مارس ۱۹۴۶، به نیروهای بارزانی ارتش جمهوری دموکراتیک کردستان در مهاباد پیوست. پس از فروپاشی جمهوری دموکراتیک کردستان در ۲۵ مارس ۱۹۴۷، در نبرد هاورس و حلاجی شرکت کرد.

او یکی از پیشمرگانی بود که در ۱۹ آوریل ۱۹۴۷ از طریق خواکورک و دشتی برازگر به مناطق شروان و مزوری در شمال کردستان بازگشت.

پس از بازگشت، ژنرال مصطفی بارزانی در ۱۵ مه ۱۹۴۷ جلسه‌ای با رفقایش در روستای آرگوش برگزار کرد و به آنها دستور داد که بمانند یا به اتحاد جماهیر شوروی بروند. او در نبرد قطور و نبرد پل ماکو شرکت کرد. در ۱۸ ژوئن ۱۹۴۷، از رودخانه ارس در مرز ایران و اتحاد جماهیر شوروی عبور کرد.

پس از ورود به اتحاد جماهیر شوروی، در ۱۹ ژوئن ۱۹۴۷، او و تمام رفقایش در نخجوان آذربایجان، به مدت چهل روز در یک اجتماع باز که توسط گروهی از سربازان با سیم خاردار احاطه شده بود، بازداشت شدند. آنها تحت مراقبت بودند و از نظر غذا، لباس و حمل و نقل مانند اسیران جنگی با آنها رفتار می‌شد. بعداً با تصمیم دولت شوروی، آنها به مناطق آغدام، لاچین، آیولاخ و کلبجر آذربایجان تقسیم شدند. در ۱۰ دسامبر ۱۹۴۷، آنها به یک پایگاه نظامی در کنار دریای خزر در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان، منتقل شدند. آنها آموزش نظامی دیدند. همزمان، توسط برخی از رفقای تحصیل کرده خود، روزانه چهار ساعت زبان کردی به آنها آموزش داده می‌شد.

پس از بدرفتاری جعفر بکیروف با رفقایش، تصمیم گرفته شد که در ۲۹ آگوست ۱۹۴۸ اردوگاه نظامی از جمهوری آذربایجان به جامعه چیرچوک در نزدیکی تاشکند، پایتخت جمهوری ازبکستان، منتقل شود، جایی که آنها به آموزش نظامی ادامه دادند.

در مارس ۱۹۴۹، او و رفقایش با قطار به روستاهای اتحاد جماهیر شوروی منتقل شدند و در مزارع کلخوز (زمین‌هایی که مردم از دولت اجاره می‌کردند و سپس به دولت پس می‌دادند) کار کردند.

پس از تلاش فراوان و ارسال چندین نامه از طرف ژنرال مصطفی بارزانیدر نوامبر ۱۹۵۱، استالین نامه‌ای از بارزانی دریافت کرد که در آن رنج رفقایش شرح داده شده بود. او بلافاصله تصمیم گرفت کمیته‌ای برای بررسی وضعیت رفقای بارزانی، وریوسکی، در شورا تشکیل دهد.

پس از انقلاب ۱۴ ژوئیه ۱۹۵۸ در عراق و بازگشت ژنرال مصطفی بارزانی، در ۲۵ فوریه ۱۹۵۹، او و رفقایش طبق بندهای (الف) ماده ۳ و ۷ از ماده ۱۰ و ماده ۱۱ مشمول عفو عمومی شدند.

در سال ۱۹۵۸، دولت جمهوری عراق به رهبری عبدالکریم قاسم تأسیس شد. در ۱۶ آوریل ۱۹۵۹، عبدالله ذیاب علی به همراه رفقایش با کشتی جورجیا از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت.

او در انقلاب سپتامبر ۱۹۶۱ شرکت داشت. او در نبردهای زاویتا، دره نهله، دهوک، آمدی، زاخو، اکره، ماریبا و شیخان شرکت داشت.

در سال ۱۹۶۲، او در نبردهای بالاکایتی، خوشناوتی و مناطق اطراف کویا، پیرس، میلی ساریجه، بارزان، جسری ریزان و سر بدرینی شرکت کرد. در سال ۱۹۶۴، به دستور ملا مصطفی بارزانی به عنوان فرماندار رانیه منصوب شد. او در این منطقه زخمی شد و برای درمان به ایران اعزام شد.

عبدالله ذیاب علی، در ۱۱ مارس ۱۹۷۰، مرزبان شد. در سال ۱۹۷۵، پس از فروپاشی انقلاب سپتامبر، توسط دولت عراق به جنوب عراق منتقل شد. در سال ۱۹۸۲، در ... شرکت کرد. انقلاب ماه مهدر سال ۱۹۸۳ به عنوان پناهنده به جمهوری اسلامی ایران گریخت. در سال ۱۹۸۸ در داستان خواکورک شرکت کرد. به دستور رئیس بارزانی، او مسئول انتقال او بود. در سال ۱۹۹۱، به کردستان بازگشت و در روستای داربوتک، شهرستان مرگسوری، استان اربیل ساکن شد. به دستور رئیس بارزانی، او به عنوان رئیس کمیته نزار در منطقه بارزان منصوب شد و بعداً در پیرمام، همانطور که باید باشد، ساکن شد.

منابع:

1. ملا عبدالله ذیاب زیوی، مجله صدای پیشمرگه، ارگان دفتر کل سازمان پیشمرگه، شماره ۹۴، اربیل، چاپخانه ارس، دسامبر ۲۰۰۶.

2. دولت اقلیم کردستان، وزارت برنامه‌ریزی، واحدهای اداری استانی دولت اقلیم کردستان و تعداد خانوارها و جمعیت، اربیل، ۲۰۰۹.

3. سردار جاف، پیشمرگ جانباز ملا عبدالله ذیاب علی من از کودکی به پیشمرگ بودن بارزانی افتخار می‌کنم، مجله صدای پیشمرگ، ارگان دفتر کل سازمان پیشمرگ، شماره ۲۸، اربیل، چاپخانه ارس، ۳۰ آوریل ۲۰۰۰ میلادی.

4. شعبانعلی شعبان، برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی، چاپ سوم، (اربیل - چاپخانه روژهلات - ۲۰۱۳).

5. کاروان محمد مجید، بارزانی‌ها از مهاباد تا اتحاد جماهیر شوروی، چاپ اول، (سلیمانیه - چاپخانه پیوند - ۲۰۱۱).

6. مجله هتاو، شماره ۱۵۴، سال ششم، اربیل، چاپخانه کردستان، جمعه، ۲۵ فروردین ۱۳۳۸ (۱۵ آوریل ۱۹۵۹).

7. در خاطرات فرمانده شهید حسو میرخان ژاژوکی، ۶۲ روز با بارزانی، عزیمت بارزانی‌ها به اتحاد جماهیر شوروی، چاپ اول (اربیل - چاپخانه فرهنگی - ۱۹۹۷).

8. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادیبخش کرد ۱۹۳۱-۱۹۵۸، (دهوک - چاپخانه خبات - ۱۹۹۸).

9. نجف قلی پسیان، از مهاباد خونین تا کرانه‌های ارس، نوشته شوکت شیخ یزدین، چاپ اول، (پیرمام - جشن طلایی حزب دموکرات کردستان - ۱۹۹۶).

10. آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان.