Jînenîgarî

Remezan Hacî Omer di sala 1929an de li gundê Kuranî yê navçeya Goratu ya navçeya Mergesûr a parêzgeha Hewlêrê ji dayik bûye. Sînorê Îran-Iraqê derbas kiriye û çend mehan li Sim Diyana hatiye girtin. Malbata wî Leyla Mela Husên bû. Du keçên wan hebûn, Hecer û Mehbûb, her du jî di sala 1945an de li Komara Mehabadê ji dayik bûne. Ew koça dawî kirine. Remezan Kuranî li Yekîtiya Sovyetê xwendiye. Di 15ê Sibata 1954an de, ew li Beşa Erdnîgariyê ya Zanîngeha Taşkentê hate qebûlkirin, lê ew nekarî bixebite. Li Yekîtiya Sovyetê bi Zeyneb Seyîd Osman re zewicî û du keçên wan çêbûn. Ew di sala 1956an de li bajarê Bexdayê ji dayik bûye. Ew bi Kurdî, Farisî, Tirkî, Erebî û Rûsî şareza dizanibû. Di sala 1992an de li civaka Şaxolan koça dawî kiriye.

Têkoşîn

Di sala 1943an de, tevlî refên Şoreşa Duyemîn a Barzan bû û beşdarî şer bû. Di 19ê Tebaxa 1945an de, bi biryara Dadgeha Eskerî ya Iraqê hemû milkê wî hate desteserkirin.

Piştî têkçûna Şoreşa Duyemîn a Barzan di 11ê Cotmeha 1945an de, ew çû Rojhilatê Kurdistanê. Di 31ê Adara 1946an de, ew tevlî hêza Barzan a Artêşa Komara Demokratîk a Kurdistanê li Kurdistana Mehabadê bû.

Ew yek ji wan Pêşmergeyan bû ku di 19ê Nîsana 1947an de bi rêya Xawkurk û Deştî Berazgar vegeriyan Şêrwan û Mezûrî.Mistefa BarzanîDi 6ê Gulana 1947an de, li gundê Argoşê bi hevalên xwe re civînek li dar xist û ji wan re talîmat da ku an bimînin an jî herin Yekîtiya Sovyetê. Li wir, hemû hevalan biryar dan ku berdewam bikin û herin Yekîtiya Sovyetê. Sovyetî derbas bûn. Dema ku ji Çemê Arasê derbas dibû, ket nav avê û ew birin. Mistefa Barzanî Xwe avêt nav avê û ew xilas kir.

Di 19ê Hezîrana 1947an de, ew û hemû hevalên wî li Naxçevan, Azerbaycanê, çil rojan di nav civatek vekirî de ku bi têlên dirandî dorpêçkirî bû, ji aliyê komek leşkeran ve hatin girtin. Ew ji bo xwarin, cil û berg û veguhastinê wekî dîlên şer hatin muamelekirin. Paşê bi biryara hikûmeta Sovyetê ew li herêmên Axdam, Laçîn, Ayulax û Kelbacar ên Azerbaycanê hatin dabeşkirin. Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1947an de, ew ji bo baregeheke leşkerî ya li ser Deryaya Xezar li Baku, paytexta Komara Azerbaycanê hatin veguhastin. Ew hatin leşkerîkirin. Di heman demê de, ji aliyê hin hevalên xwe yên xwende ve, rojê çar saetan dersa Kurdî ji wan re hat dayîn.

Piştî muameleya xirab a li hember hevalên xwe, Cefer Bakirov biryar da ku di 29ê Tebaxa 1948an de kampa xwe ya leşkerî ji Komara Azerbaycanê veguhezîne civaka Çîrçûkê ya nêzîkî Taşkentê, paytexta Komara Ozbekistanê, û li wir perwerdehiya leşkerî berdewam kirin.

Di Adara 1949an de, ew û hevalên wî bi trênê li gundên Yekîtiya Sovyetê hatin belavkirin û li zeviyên kolxozan (erdên ku mirov ji hikûmetê kirê dikirin û dûv re didan hikûmetê) xebitîn.

Piştî gelek hewldan û şandina çend nameyan ji aliyê General Barzanî ve ji Stalîn re, Stalîn di dawiyê de nameyek wergirt ku tê de Barzanî behsa êşên hevalên xwe dikir û wî tavilê biryar da ku komîteyek ava bike da ku rewşa hevalên Barzaniyê nenirxîne. Mijdara 1951an Koç dike bo Vrevisky, Yekîtiya Sovyetê.

Piştî şoreşa 14ê Tîrmeha 1958an li Iraqê û vegera general Mistefa BarzanîDi 25ê Sibata 1959an de, ew û hevalên wî li gorî bendên 3 û 7, paragrafa (a) ya xala 10 û xala 11ê ya Qanûna Guherandî ya 1959an efûyek giştî wergirtin.

Di sala 1958an de, Komara Iraqê di bin serokatiya Ebdulkerîm Qasim de hate damezrandin. Di 16ê Nîsana 1959an de, ew bi hevalên xwe re li ser keştiya Georgia bi rêya bendera Besrayê li başûrê Komara Iraqê vegeriya Kurdistanê.

Ji sala 1959an heta 1961an ew parêzvanê taybet ê nemir Barzaniyê nemir bû. Şoreşa ÎlonêEw di Şerê Zawîtayê de di sala 1961an de birîndar bû. Ew di Şerê Gelê Spî de jî birîndar bû. Ew beşdarî Şerê Sar-e-Atroshiyê bû di sala Çiyayê Matîn, Beşdarbûna 1966Çîroka HandrenJi sala 1967an heta 1975an fermandarê tabûrê li Baskê Derê bû. Di sala 1974an de beşdarî şerê Sartiz û di sala 1975an de jî beşdarî şerê Geliyê Omer Axa bû.

Ew ji sala 1979an heta 1991an li navçeya Goratu jiya. Ji aliyê hikûmeta Iraqê ve ew ji bo civaka Şaxolan hate veguhestin. Di sala 1991an de beşdarî serhildanê bû.

Çavkanî:

1. Arşîva Lijneya Ansîklopediya Partiya Demokrat a Kurdistanê.
2. Hikûmeta Herêma Kurdistanê, Wezareta Plankirinê, Yekîneyên Îdarî yên Parêzgehan û Hejmara Malbatan û Nifûsê yên Hikûmeta Herêma Kurdistanê, Hewler, 2009.
3. Hemîd Gerdî, Kurteya Dîrokê, Çapa Yekem, (Hewlêr - Weşanxaneya Aras - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2004).
4. Heyder Farûk el-Samaraî, Zia Caefar û Rola Siyasî û Aborî li Iraqê, (London – Dar el-Hikme – 2016).
5. Şaban Elî Şaban, Hin Agahiyên Siyasî û Dîrokî, Çapa Sêyem, (Hewlêr - Çapxaneya Rojhilat - 2013).
6. Omer Farûqî, Jiyan û Têkoşîna Mela Mistefa Barzaniyê Nemir a Serdar Dana, Çapa 2yem, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2002).
7. Ebdulrehman Mela Hebîb Ebûbekir, Eşîra Barzan di Navbera 1931 - 1991an de, Çapa 1em, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Çandê - 2001z).
8. Karwan Mihemed Mecîd, Barzaniyan ji Mehabadê heta Yekîtiya Sovyetê, çapa 1emîn, (Silêmanî - Çapxaneya Paywand - 2011).
9. Di bîranînên fermandarê şehîd Haso Mîrxan Zhazhokî de, 62 roj bi Barzaniyan re, çûna Barzaniyan bo Yekîtiya Sovyetê, çapa yekem (Hewlêr - Çapxaneya Çandî - 1997).
10. Leyth Abdul Mohsen Cewad el-Zubaidi, Şoreşa 14 Tîrmeh 1958 li Iraqê, (Bexda - Weşanxaneya Dar el-Reşîd - 1979).
11. M. Ehmed Mihemed Çîço, ji bo Dîrok di Bîranînên Mihemed Çîço Pendroyî de, Çapa 1emîn, (Hewlêr - Çapxaneya Şehab - 2010).
12. Mesûd Barzan, Barzan û Tevgera Rizgariya Kurd 1931-1958, (Duhok - Çapxaneya Xebatê - 1998).
13. Nacî Ta Berwarî, hevalê Barzaniyê nemir, Ezîz Qazî, bîranînên xwe vedibêje, Beşa 3, Kovara Matîn, Şaxa Yekem a Partiya Demokrat a Kurdistanê - Yekgirtî, Hejmar 49, Gera Sêyem, Duhok, Çapxaneya Hawar, Sibata 1996.
14. Necef Qulî Psîan, ji Mehabada xwînî heta qeraxên Arasê, bi Şewket Şêx Yezdîn, çapa 1emîn, (Pîrmam - Jubîleya Zêrîn a Partiya Demokrat a Kurdistanê - 1996).