زندگینامه

او در سال ۱۹۲۶ در روستای شینگیلی، بخش بارزان، شهرستان مرگسور، استان اربیل متولد شد. او در اتحاد جماهیر شوروی تحصیل کرد و مدرک لیسانس مکانیک را از دانشگاه شاو در مسکو دریافت کرد. او در سال ۱۹۷۰ در کارخانه مافور در اربیل استخدام شد. او به زبان‌های کردی، فارسی و روسی صحبت می‌کرد.

مبارزه

در سال ۱۹۴۳ به صفوف انقلاب دوم بارزان پیوست و در نبرد نحلی شرکت کرد. در ۱۹ آگوست ۱۹۴۵ به دستور دادگاه عرفی نظامی عراق، تمام اموالش مصادره شد. در ۵ سپتامبر ۱۹۴۵ در تصرف ایستگاه پلیس میدان موریکی شرکت کرد.

پس از شکست انقلاب دوم بارزانی در ۱۱ اکتبر ۱۹۴۵، او به شرق کردستان نقل مکان کرد. در ۳۱ مارس ۱۹۴۶، او به عنوان پیشمرگه در نیروهای بارزانی ارتش جمهوری دموکراتیک کردستان سقز خدمت کرد.

پس از فروپاشی جمهوری دموکراتیک کردستان، او در نبرد نالوس در ۳ مارس ۱۹۴۷ و نبرد نقده و شنو در شرق کردستان در ۱۹ مارس ۱۹۴۷ شرکت کرد.

او یکی از پیشمرگانی بود که در ۱۹ آوریل ۱۹۴۷ از طریق خواکورک و دشتی برازگر به شروان و مزوری بازگشتند.

پس از بازگشت آنها، جنل مصطفی بارزانی در ۶ مه ۱۹۴۷، او جلسه‌ای با رفقایش در روستای آرگوش برگزار کرد و به آنها دستور داد که بمانند یا به اتحاد جماهیر شوروی بروند. مصطفی بارزانی او در نبرد قوم قطور و نبرد پل ماکو شرکت داشت و پس از مشقت فراوان، در ۱۸ ژوئن ۱۹۴۷ از رودخانه ارس که در مرز ایران و شوروی قرار دارد، عبور کرد.

پس از ورود به اتحاد جماهیر شوروی، در ۱۹ ژوئن ۱۹۴۷، او و تمام رفقایش در نخجوان آذربایجان، به مدت چهل روز در یک اجتماع باز که توسط گروهی از سربازان با سیم خاردار احاطه شده بود، بازداشت شدند. آنها تحت مراقبت بودند و از نظر غذا، لباس و حمل و نقل مانند اسیران جنگی با آنها رفتار می‌شد. بعداً با تصمیم دولت شوروی، آنها به مناطق آغدام، لاچین، آیولاخ و کلبجر آذربایجان تقسیم شدند. در ۱۰ دسامبر ۱۹۴۷، آنها به یک پایگاه نظامی در کنار دریای خزر در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان، منتقل شدند. در همان زمان، توسط برخی از رفقای تحصیل کرده خود، روزانه چهار ساعت زبان کردی به آنها آموزش داده می‌شد.

جعفر باکیروف پس از بدرفتاری با رفقایش، در ۲۹ اوت ۱۹۴۸ تصمیم گرفت اردوگاه نظامی خود را از جمهوری آذربایجان به جامعه چیرچوک در نزدیکی تاشکند، پایتخت جمهوری ازبکستان، منتقل کند و در آنجا به آموزش نظامی ادامه دهد.

در مارس ۱۹۴۹، او و رفقایش با قطار در روستاهای اتحاد جماهیر شوروی توزیع شدند و در مزارع کلخوزها (زمین‌هایی که مردم از دولت اجاره می‌کردند و سپس به دولت پس می‌دادند) کار کردند.

پس از تلاش‌های فراوان و ارسال چندین نامه از سوی ژنرال بارزانی به استالین، سرانجام نامه‌ای به استالین رسید که در آن بارزانی از رنج رفقایش صحبت کرده بود و او بلافاصله تصمیم گرفت کمیته‌ای برای بررسی وضعیت رفقای بارزانی تشکیل دهد. در نوامبر ۱۹۵۱، او به ورویسکی، اتحاد جماهیر شوروی نقل مکان کرد.

پس از انقلاب ۱۴ ژوئیه ۱۹۵۸ در عراق و بازگشت ژنرال مصطفی بارزانی در ۲۵ فوریه ۱۹۵۹، به موجب مواد ۳ و ۷، بند (الف) ماده ۱۰ و ماده ۱۱ قانون اصلاحی سال ۱۹۵۹، به او و رفقایش عفو عمومی اعطا شد.

در سال ۱۹۵۸، جمهوری عراق به رهبری عبدالکریم قاسم تأسیس شد. در ۱۶ آوریل ۱۹۵۹، او به همراه رفقایش با کشتی جورجیا از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت.

مشارکت ۱۹۶۱ انقلاب سپتامبراو در نبرد سره اکره در ۱۴ و ۱۵ ژوئن ۱۹۶۳ شرکت کرد و از ناحیه پای چپ مجروح شد.

در سال ۱۹۷۴، او به صفوف پیشمرگه در حاجی عمران بازگشت و روی مسلسل کار کرد. در سال ۱۹۷۵، پس از فروپاشی انقلاب سپتامبر، به عنوان پناهنده به ایران گریخت. او به مشهد رفت و در آنجا مشغول به کار شد. مشارکت در سال ۱۹۷۶ انقلاب ماه مهدر سال ۱۹۸۰ به جامعه زیوه بازگشت و در انبار سلاح و مهمات حزب خدمت کرد. در ژوئیه ۱۹۸۱ نگهبان حرم مرحوم بارزانی در روستای حلج بود. در سال ۱۹۹۱ در قیام شرکت کرد. او به بخش اجتماعی منطقه بارزان منتقل و در سال ۱۹۸۹ بازنشسته شد. در ۱۶ دسامبر ۲۰۱۰، در سیزدهمین کنگره حزب دموکرات کردستان (KDP)، به خاطر مبارزه و مقاومتش در انقلاب دوم بارزان، نشان جمهوری دموکراتیک کردستان (KDP) به او اهدا شد. انقلاب سپتامبر، انقلاب ماه مه و قیام رئیس جمهور مسعود بارزانی به او مدال بارزانی اهدا شد.

منابع:

1. آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان.
2. رشید حمو، مجله صدای پیشمرگه، ارگان دفتر کل سازمان پیشمرگه، شماره ۱۲۶، اربیل، چاپخانه موکریانی، سپتامبر ۲۰۰۸.
3. حمید گوهری، مدال بارزانی، جلد ۲، (اربیل - چاپخانه حاجی هاشم - ۲۰۱۵).
4. دولت اقلیم کردستان، وزارت برنامه‌ریزی، واحدهای اداری استانی دولت اقلیم کردستان و تعداد خانوارها و جمعیت، اربیل، ۲۰۰۹.
5. حمید گردی، خلاصه التاریخ، چاپ اول، (اربیل - انتشارات ارس - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ۱۳۸۳).
6. حیدر فاروق السامرایی، ضیاء جعفر و نقش سیاسی و اقتصادی در عراق، (لندن - دارالحکمه - ۲۰۱۶).
7. صفر یوسف میرخان ژاژوکی، تاریخ گواهی می‌دهد که پیشمرگان بارزانی فقید نقش بزرگی در جمهوری کردستان ایفا کردند، روزنامه خبات، ارگان حزب دموکرات کردستان، شماره ۳۱۳۴، اربیل، ۱ آوریل ۲۰۰۹.
8. شعبانعلی شعبان، برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی، چاپ سوم، (اربیل - چاپخانه روژهلات - ۲۰۱۳).
9. شوکت شیخ یزدین، جشن طلایی پیشمرگه، (پیرمام - چاپخانه خبات - ۱۹۹۶).
10. صالح یوسف صوفی، گاهشماری کردستان و جهان، چاپ اول، جلد ۲، (دهوک - چاپخانه استانی دهوک - ۲۰۱۳).
11. صالح یوسف صوفی، گاهشمار کردستان و جهان، چاپ اول، جلد سوم، (دهوک - چاپخانه استانی دهوک - ۲۰۱۳).
12. عمر فاروقی، سردار دانا زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (اربیل - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ۲۰۰۲).
13. عبدالرحمن ملا حبیب ابوبکر، قبیله بارزان بین سال‌های ۱۹۳۱ تا ۱۹۹۱، چاپ اول، (اربیل - چاپخانه وزارت فرهنگ) - ۲۰۰۱z).
14. کاروان محمد مجید، بارزانی‌ها از مهاباد تا اتحاد جماهیر شوروی، چاپ اول، (سلیمانیه - چاپخانه پیوند - ۲۰۱۱).
15. مجله هتاو، شماره ۱۵۴، سال ششم، اربیل، چاپخانه کردستان، جمعه، ۲۵ فروردین ۱۳۳۸ (۱۵ آوریل ۱۹۵۹).
16. در خاطرات فرمانده شهید حسو میرخان ژاژوکی، ۶۲ روز با بارزانی، عزیمت بارزانی‌ها به اتحاد جماهیر شوروی، چاپ اول (اربیل - چاپخانه فرهنگی - ۱۹۹۷).
17. لیث عبدالمحسن جواد الزبیدی، انقلاب 14 ژوئیه 1958 در عراق، (بغداد - مؤسسه انتشارات دارالرشید - 1979م).
18. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادیبخش کرد ۱۹۳۱-۱۹۵۸، (دهوک - چاپخانه خبات - ۱۹۹۸).
19. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادیبخش کرد ۱۹۶۱-۱۹۷۵، جلد سوم، بخش اول، (اربیل - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ۲۰۰۴).