Jînenîgarî

Babakîr Şêx Husên Laçîn di sala 1931an de li gundê Kirkemo yê navçeya Şêrwan a navçeya Mergesûrî ya parêzgeha Hewlêrê ji dayik bû. Piştî hilweşîna Şoreşa Yekem a Barzan, Şêx Ehmed Barzanî û gelek xizmên wî reviyan Bakurê Kurdistanê. Di 21ê Hezîrana 1932an de, dema ku ew tenê yek salî bû, ew bi malbata xwe re reviya Tirkiyeyê. Wan ew radestî hikûmeta Iraqê kir, û malbatên wan, mîna hemî malbatên ku bi Şêx Ehmed re reviyabûn Bakurê Kurdistanê, vegeriyan Başûrê Kurdistanê. Ji ber nebûna dibistanan û nebûna baldariya hikûmeta Iraqê ya li ser perwerdeyê, ew di dibistanê de dereng ma. Dema ku Şoreşa Duyem a Barzan di sala 1943an de dest pê kir, ew di pola sêyemîn a dibistana seretayî de bû.

Piştî ku bi Genl re hatim Mistefa Barzanî Di sala 1959an de ji Beşa Mekanîka Otomobîlan a Zanîngeha Indoseral Technicom mezûn bû. Zimanên Kurdî, Farisî û Rûsî dizanibû. Di 5ê Adara 2020an de li bajarokê Selahedîn wefat kir û li goristana gundê Kirkemo hat veşartin.

Têkoşîn

Piştî destpêkirina Şoreşa Duyemîn a Barzan di sala 1943an de, Babekr Şêx Sen di sêzdeh saliya xwe de tevlî refên şoreşê bû û bi gihandina xwarinê bo baregeh û meydana şer, xizmeta Pêşmerge kir. Di Tebaxa 1945an de, hemû milkên wî yên guhêzbar û neguhêzbar bi biryara Dadgeha Leşkerî ya Adetî hatin desteserkirin.

Di 11ê Cotmeha 1945an de, piştî têkçûna Şoreşa Duyemîn a Barzan, ew hate girtin. Mistefa Barzanî û hevalên wî derbasî Rojhilatê Kurdistanê bûn. Piştî damezrandina Komara Demokratîk a Kurdistanê li Mehabadê, di 31ê Adara 1946an de, wî di nav hêzên Barzan de komarê parast.

Piştî hilweşîna Komara Kurdistanê li Mehabadê û vegera Barzaniyê ji Rojhilatê Kurdistanê bo Başûrê Kurdistanê, ew beşdarî Şerê Nexde û Şerê Şînoyê li Rojhilatê Kurdistanê bû.

Piştî vegera wan, Genl Mistefa Barzanî Di 6ê Gulana 1947an de, li gundê Arguşê bi hevalên xwe re civînek li dar xist û ji wan re talîmat da ku an bimînin an jî herin Yekîtiya Sovyetê. Di 23ê Gulana 1947an de, di dema Şerê Gel de, ew bi General Mustafa Barzaniyê nemir re çû Yekîtiya Sovyetê. Beşdarî Şerê Pira Mako bû û di 18ê Hezîrana 1947an de ji çemê Arasê derbasî Yekîtiya Sovyetê bû.

Piştî gihîştina Yekîtiya Sovyetê, di 19ê Hezîrana 1947an de, ew û hemû hevalên wî li Naxçivan, Azerbaycanê, çil rojan di nav civatek vekirî de ku ji aliyê komek leşkeran ve bi têlên dirandî hatibû dorpêçkirin, hatin girtin. Ew ji aliyê xwarin, cil û berg û veguhastinê ve wek dîlên şer dihatin parastin û muamelekirin. Paşê bi biryara hikûmeta Sovyetê ew li herêmên Axdam, Laçîn, Ayulax û Kelacar ên Azerbaycanê hatin dabeşkirin. Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1947an de, ew ji bo baregeheke leşkerî ya li ser Deryaya Xezarê li Baku, paytexta Komara Azerbaycanê hatin veguhastin. Ew hatin leşkerîkirin. Di heman demê de, ji aliyê hin hevalên xwe yên xwende ve rojê çar saetan dersa Kurdî ji wan re dihat dayîn.

Piştî ku Cefer Bakirov hevalên xwe xerab kir, Barzaniyê nemir biryar da ku di 29ê Tebaxa 1948an de kampa xwe ya leşkerî ji Komara Azerbaycanê veguhezîne civaka Çîrçûkê ya nêzîkî Taşkentê, paytexta Komara Ozbekistanê, û li wir perwerdehiya leşkerî berdewam kirin.

Di Adara 1949an de, ew û hevalên wî bi trênê li gundên Yekîtiya Sovyetê hatin belavkirin û li zeviyên kolxozan (erdên ku mirov ji hikûmetê kirê dikirin û dûv re didan hikûmetê) xebitîn.

Piştî gelek hewldan û şandina çend nameyan ji aliyê General Barzanî ve ji Stalîn re, Stalîn di dawiyê de nameyek wergirt ku tê de Barzanî behsa êşên hevalên xwe dikir û wî tavilê biryar da ku komîteyek ava bike da ku rewşa hevalên Barzaniyê nenirxîne. Mijdara 1951an Koç dike bo Vrevisky, Yekîtiya Sovyetê.

Piştî şoreşa 14ê Tîrmeha 1958an li Iraqê û vegera general Mistefa BarzanîDi 25ê Sibata 1959an de, ew û hevalên wî li gorî bendên 3 û 7, paragrafa (a) ya xala 10 û xala 11ê ya Qanûna Guherandî ya 1959an efûyek giştî wergirtin.

Di sala 1958an de, Komara Iraqê di bin serokatiya Ebdulkerîm Qasim de hate damezrandin. Di 16ê Nîsana 1959an de, Şêx Husên bi hevalên xwe re li ser keştiya Georgia bi rêya bendera Besrayê li başûrê Komara Iraqê vegeriya Kurdistanê.

Babekir Laçîn li Bexdayê ligel Mistefa Ebdullah Feqê Nebî û Seîd Ehmed pasevanê Mela Mistefa Barzanî bû. 1961 Beşdarî Şoreşa ÎlonêEw cara yekem li gundê Bedarun mijûl bû Îdrîs Barzani Di sala 1962an de tev Mela Mistefa Barzanî û Şeref Ebdullah Feqî Nebî bûMistefa Barzanî Ew çû Qeladizê, Bitwan û Dûkanê û beşdarî şerên li wan deveran bû.

Piştî peymana 11ê Adara 1970an, heta sala 1974an wekî pasvanê sînor xebitî û piştre vegeriya cem Mela Mistefa Barzanî. Di sala 1975an de, piştî hilweşîna Şoreşa Îlonê, wekî penaber çû Îranê. Li civaka Zevehê bi cih bû. Di heman salê de çû Cehrûm û dû re jî çû Savehê.

Beşdarbûna 1980an Şoreşa Gulanêkiriye Ew beşdarî serhildana biharê ya 1991an li Başûrê Kurdistanê bû û li Şeqlawe û piştre di sala 1998an de li Selahedîn bi cih bû. Kongreya SêzdehemînyaPartiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) Madalyaya Barzaniyê Nemir wergirt. Ew di 5ê Adara 2020an de li bajarokê Selahedîn wefat kir û li goristana gundê Kirkemo hat veşartin.

Çavkanî:

1. 1. Arşîva Lijneya Ansîklopediya Partiya Demokrat a Kurdistanê

   2. Hemîd Gawherî, Madalyaya Barzaniyê Nemir, Cild 1, (Hewlêr - Çapxaneya Hacî Haşim - 2015).
   3. Hemîd Gerdî, Kurteya Dîrokê, Çapa Yekem, (Hewlêr - Weşanxaneya Aras - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2004)
   4. Haider Farooq Al-Samraei, Zia Caefar û Rola Siyasî û Aborî li Iraqê, (London – Dar al-Hikmeh - 2016)... . . .
   5. Di bîranînên fermandarê şehîd Haso Mîrxan Zhazhokî de, 62 roj bi Barzaniyan re, çûna Barzaniyan bo Yekîtiya Sovyetê, çapa yekem (Hewlêr - Çapxaneya Çandî - 1997).
   6. Mesûd Barzan, Barzan û Tevgera Rizgariya Kurd 1931-1958, (Duhok - Çapxaneya Xebatê - 1998).
   7. Nivîsa biryara Komîteya Lêborîna Giştî ya bi rêzgirtina ji bo şehîdên Şoreşa Barzan, Kovara Rzgari, Hejmar 2, 3, Çapxaneya Rabta, Bexda, 1ê Nîsanê,
   8. Arşîva Lijneya Ansîklopediyê, hevpeyvîn bi Babakr Şêx Huseyîn Laçîn re, 10ê Kanûna Pêşîn, 2016 – Pîrmam.