AI Kurdish (Sorani) Show Original

شەڕی شارانش 1976

ئەم شەڕە باوەڕپێنەکراوە پێکهاتبوو لە چالاکییە ئازا و تاکتیکییەکانی هێزی پێشمەرگەی باوەڕپێنەکراوی کوردستان لە ناوچەی قەڵا سەلمانی ناوچەی سندی لە بادینە لە ١٨ی ئابی ١٩٧٦. لە ئەنجامدا سوپای عێراق زیانێکی زۆر بەر هێزەکانی پێشمەرگە کەوت و بە دەیان کەس کوژران و بریندار بوون، لەنێویاندا ئەفسەر و کارمەندانی پلە نزمتر.


دوابەدوای داڕمانی شۆڕشی ئایلول لە ئاداری 1975، سەرکردایەتی کورد بیری لە درێژەدان بە شۆڕش و دووبارە چوونە ناو بەرەکانی شەڕ لە ڕێگەی ئۆپەراسیۆنی پێشمەرگەوە کردەوە. هەرچەندە سەرکردایەتی شۆڕش لە دەربەدەری و لەژێر چاودێری ئێراندا بوو، بەڵام دەرفەتی دەستپێکردنەوەی ئاگری شۆڕش و بڵاوەپێکردنی هێزی پێشمەرگەی بۆ ناوچە جیاجیاکانی کوردستان ڕەخساند بۆ ئەوەی ترس و ناڕەحەتی لەنێو ڕیزەکانی سوپای عێراقدا بچێنێت. جگە لەوەش بۆ ئەوە بوو نیشان بدات کە گەلی کورد ئەو دڕندەییانەی کە لەلایەن سوپای عێراقەوە بەرامبەریان لەبیر نەکردووە. 

خەباتی شۆڕشی کورد چەندین ئۆپراسیۆنی تاکتیکی پێشمەرگەی لە سەرتاسەری کوردستان لەخۆگرتبوو بۆ ئەوەی ڕژێمی عێراق نەتوانێت بە ئارامی بژی و نیشانیان بدات کە کورد هێشتا لە گەشەکردندایە و هێزێکن کە حسابیان لەگەڵدا ناکرێت. جگە لەوەش لە ناوەڕاستی ساڵی ١٩٧٦ شۆڕشی چەکداری دەستیپێکردەوە و جارێکی دیکە هیوای بە گەلی کورد بەخشی. ئەم هەنگاوە وەرچەرخانێکی مێژوویی بوو لە مێژووی کورددا. هەر بەو هۆیەشەوە، بە درێژایی شۆڕش، هێزی پێشمەرگەی کوردستان چەندین ئۆپەراسیۆنی سەربازیی لە ناوچە جیاجیاکان ئەنجامدا و زیانێکی زۆری بە هێزی چەکدار و ئاسایشی ڕژێمی عێراق گەیاند.


سەرچاوە:

ئەرشیفی ئینسایکلۆپیدیای Kdp

ئەو ئۆپەراسیۆنە بوێرانەی پێشمەرگە کە لە سەرەوە باسمان کرد، بەشێکە لە شەڕی شارانش لەسەر ڕێگای سەرەکی نێوان شارانش و دەشتی تەخێ لە ناوچەی قەڵا سەلمانی لە ناوچەی سندی. هێزی پێشمەرگەی کوردستان هەمیشە بەدوای دەرفەتێکدا دەگەڕا بۆ شکستپێهێنانی سوپای عێراق. ئەو دەرفەتە بەرەبەیانی ١٨ی ئابی ١٩٧٦ ڕوویدا، هێزێکی سوپای عێراق کەوتە بۆسەی هێزێکی پێشمەرگە و شەڕێکی ئاژاوەگێڕانە ئەنجامەکەی بوو. دوای شەڕەکە، هێزی گەورەی پێشمەرگە توانی زیانێکی زۆر بە هێزی سوپای عێراق بگەیەنێت، کە بریتی بوو لە کوژرانی 12 سەرباز کە ئەفسەرێکیان بە پلەی نەقیب و یەکێکی دیکەشیان بە پلەی نەقیبی یەکەم. جگە لەوەش چەند ئەندامێکی پلە باڵای دیکەی سوپای عێراق کوژراون. هەروەها پێشمەرگە توانی چەندین چەکی کڵاشینکۆف دەستەبەر بکات.

هەرچەندە ئەم جۆرە چالاکییانەی پێشمەرگە ناچنە ناو ئازادکردنی ناوچەیەک کە پێشمەرگە دەستی بەسەردا گرتووە و تێیدا ماوەتەوە، بەڵام هێشتا گورزێکی گەورە بوو لە هێزەکانی سوپای عێراق لە چوارچێوەی ئۆپەراسیۆنە شۆڕشگێڕییەکانی هێزی پێشمەرگەدا. جگە لەوەش، بەرزکردنەوەی مۆڕاڵێک بوو بۆ هێزی پێشمەرگە لە دژی دوژمن، لە هەمان کاتدا پەیامێک بوو بۆ ڕژێمی ڕقاوی عێراق کە شۆڕش بەردەوامە لە بەرگریکردن لە مافەکانی گەلی کورد و هەرگیز ناوەستێت تا کورد لە دەستی ستەمکار و دیکتاتۆرەکان ڕزگاری نەبێت.


بابەتەکانی پەیوەندیدار

شەڕی شارستن

شەڕی شارستێن لە ٢٦ی کانوونی دووەمی ١٩٧٦ لە گوندی شارستێن لە باکووری ڕۆژئاوای پارێزگای سلێمانی، لە نێوان هێزی پێشمەرگەی هەرێمی دوو بە سەرکردایەتی کاتی پارتی دیموکراتی کوردستان و دوو فەوجی سوپای ڕژێم ڕووی دا. بە پاشەکشەی هێزی پێشمەرگە لە گوندی شارستێن کۆتایی هات.

زانیاری زیاتر

شەڕی سەرچیا

شەڕی سەرچیا کە لە ١٦ی نیسانی ١٩٧٤ ئەنجامدرا، یەکێکە لە شەڕە بەرچاوەکانی شۆڕشی ئەیول، لەو شەڕەدا هێزی پێشمەرگە لە ناوچە جیاجیاکاندا بەرگری لە خاکی کوردستان کرد.

زانیاری زیاتر

شەڕی چیای سەفین (نیسانی ١٩٦٥)

لە ناوەڕاستی کانوونی یەکەمی ساڵی 1964ەوە حکومەتی عێراق بیانووی دروستکردبوو بۆ دروستکردنی نائارامی لە کوردستان، بە بیانووی پاراستنی ڕێکوپێکی لە نێوان گوایە ئاژاوەگێڕییەکاندا، ڕێوشوێنی وەک گرتن و ئەشکەنجەدانی تاکەکانی شار و شارەکانی بەکارهێنابوو. لە هەمان کاتدا جموجۆڵی بەرچاوی هێزە سەربازییەکان لە ناوچەکەدا هەبوو، کە گرژییەکان زیاتر پەرەی سەند.

زانیاری زیاتر

شەڕی چیای پیێرس

دوابەدوای کودەتاکەی ٨ی شوباتی ١٩٦٣، بەعسییەکان پەردەیان لەسەر نیازی دوژمنکارانەیان بەرامبەر گەلی کورد لادا بە دامەزراندنی پاسەوانی نیشتمانی، کە ڕێکخراوێکی چەکداری بەناوبانگ بوو و بوو بە یەکێک لە قەوارە بەناوبانگەکانی مێژووی عێراق.

زانیاری زیاتر

شەڕی لۆمانا - کەڤلێسن

لە 5 تا 6ی کانونی یەکەمی ساڵی 1961 پێشمەرگە سەرکەوتنێکی بەرچاوی لە شەڕی زاویتە دەستەبەر کرد و زیانێکی زۆری بە سوپا و جاش گەیاند. ئەم سەرکەوتنە وایکرد کە بتوانن کۆنترۆڵی گوندی سەرسەنگ و دۆڵی زاویتە بەدەست بهێنن.

زانیاری زیاتر