شەڕی زامبیل فرۆش کە ڕووبەڕووبوونەوەیەکی بەرچاوی نێوان هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان و سوپای ڕژێمی بەعس بوو، لە ٢٢ی ئازاری ١٩٨٠ ڕوویدا، لە ڕۆژێکی وەک ئەمڕۆدا یەکینەیەکی پێشمەرگە بۆسەیەکی ستراتیژییان بۆ سەر کاروانێکی سوپای عێراق ئەنجامدا کە بە درێژایی ڕێگایەکی سەرەکی لە ناوچەی بەتۆفادا دەڕۆیشت. بۆسەدانەکە زیانی گیانی زۆری بەسەر هێزە عێراقییەکان گەیاندووە و ئۆپەراسیۆنەکانیان پەکخستووە. دوای ماوەیەکی کەم، هێزی پتەوتر لە لیوای باتوفەی سوپای عێراق گەیشتنە شوێنی ڕووداوەکە بۆ پشتیوانیکردن لە هەڤاڵانی شەڕکەریان. لەگەڵ گەیشتنیان شەڕێکی سەخت لەنێوان هێزی پێشمەرگە و سەربازانی سوپا ڕوویدا و چەند کاتژمێرێکی خایاند. دواجار هێزی پێشمەرگە بە سەرکەوتوویی دەرکەوت و سوپای عێراقی ناچار کرد بە زیانێکی بەرچاو پاشەکشە بکات بۆ سەنگەرەکانی پێشووی.

دوابەدوای ڕووخانی شۆڕشی ئایلول لە ساڵی ١٩٧٥، ڕژێمی بەعس هەموو هەوڵێکی خستەگەڕ بۆ سەرکوتکردنی سەرهەڵدانەوەی شۆڕشی کورد و سنووردارکردنی چالاکییەکانی پێشمەرگە. بۆ گەیشتن بەمەش چەندین هێزی چەکداری بەکرێگیراویان دامەزراند کە لە کوردانی دڵسۆزی ڕژێم پێکهاتبوون، وەک یەکەی تایبەت ڕێکخرابوون. جگە لەوەش، دوای سەرهەڵدانی شەڕی ئێران و عێراق لە ئەیلوولی ١٩٨٠، ڕێژیم چەندین کەتیبەی سوکی پێکهێنا و هەزاران کوردی پڕچەک کرد و هێزی سەربازی بەرفراوانی لە سەرتاسەری کوردستاندا جێگیر کرد، لەوانە فیرقە و لیوا و فەوج، کە بە چەکی قورس و تانک و تۆپخانە و فڕۆکەی جەنگی پاڵپشتی دەکران.

لە وەڵامی ئەم تەحەددایانەدا،... پارتی دیموکراتی کوردستان (پ.د.ک)، لە میانی کۆنگرەی نۆیەمی خۆیدا کە لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٧٩ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەڕێوەچوو، بڕیارنامەکانی بۆ بەهێزکردنەوەی بەرخۆدانی کورد پەسەند کرد. ئامادەکاری کرا بۆ ناردنەوەی هێزی پێشمەرگە بۆ ناو هەرێم بۆ پەیوەندیکردنەوە لەگەڵ لایەنگرانی شۆڕش و ڕێکخستن لە چوارچێوەی شارەکان و ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆن. بە کارکردن بەم ستراتیژە، هێزێکی نزیکەی 55 پێشمەرگە بە سەرۆکایەتی عەلی قادر و عوسمان قاسم و سەعدۆ کۆرکی و عومەر عەلی کە بەسەر چوار گروپدا دابەشبوون، سەرقاڵی ئەرکی پێشمەرگە بوون لە دەڤەری بەتۆفای بادینان کاتێک زانیاری هەواڵگرییان پێگەیشت کە سەدام حسێن سەرۆکی ئەوکاتەی ڕژێمی عێراق سەردانی ئەو ناوچەیە دەکات. پێشمەرگە بە داننان بە گرنگی ستراتیژی ئەو زانیاریانە، دەرفەتی قۆستەوە و سەرلەبەیانی زوو لە یەکێک لە ڕێگا سەرەکییەکانی ناوچەکە بۆسەی دانا.

کاتژمێر ١١:٣٠ خولەکی بەیانی، چوار ئۆتۆمبێلی سەربازی لە شوێنی بۆسەدانەکە نزیکبوونەتەوە و دەستبەجێ لەلایەن پێشمەرگەوە هێرشیان کراوەتە سەر. لەگەڵ هێرشی یەکەمدا هەر چوار ئۆتۆمبێلەکە تێکشکێنران و لە ئەنجامدا ژمارەیەکی زۆر سەربازی عێراقی کوژران یان برینداربوون. دوای ماوەیەکی کەم لەمەش هێزێکی سەربازی لە لیوای باتوفەوە لە بەشی ڕۆژهەڵاتی ناوچەکەوە بۆ هاوکاریکردنی یەکەی شکستخواردوو گەیشتن. هەروەها هێزی بەهێزکەری زیادە کە بریتی بوون لە هێزەکانی کەتیبەی دەشتی چیێ، کەتیبەی ئاڤگێنی و هێزی بەدری فیرقەی زاخۆ، گەیشتنە بەرەکانی شەڕ. ئەمەش بووە هۆی دروستبوونی شەڕی توند لە نێوان هێزەکانی حکومەت و پێشمەرگە، کە تا شەو بەردەوام بوو. سەرەڕای ئەو هێزە قورس و چەکی پێشکەوتووانەی کە لەلایەن ڕژێمی بەعسەوە جێگیرکرابوون، هێزی پێشمەرگە سەرکەوت و زیانی گیانی بەرچاوی لێکەوتەوە و سوپای عێراقی ناچارکرد بەرەو بنکەکانیان بکشێتەوە.

دوابەدوای سەرکەوتنەکەیان، هێزی پێشمەرگە بە شێوەیەکی ستراتیژی لە بەرەکانی شەڕ کشایەوە و بەناو گوندەکانی بێغبارێ، بلێجانە، کۆرکە، هیشارە و بێرێ بریسکدا دەجووڵایەوە. بە ڕۆژ خۆیان دەشاردەوە و لە ژێر پەردەی شەودا گەشتیان دەکرد تا بە سەلامەتی گەیشتنە بارەگای لقی 1. شەڕەکە زیانێکی زۆری بۆ سوپای عێراق لێکەوتەوە و نزیکەی 120 سەرباز و ئەفسەر کوژران یان بریندار بوون. بەڵام پێشمەرگە بەرگەی زیانەکانیشی گرت و دوو شەڕڤان بە ناوەکانی ساڵح خیلافتای و حسێن مەعروف شەهید بوون و دوو چەکداری دیکەش بریندار بوون. جگە لەوەش کەسێکی مەدەنی بە ناوی ئەحمەد یەحیا تەیب لەم شەڕەدا گیانی لەدەستدا.

سەرچاوە:

1.kdp ئەرشیفی ئینسایکلۆپیدیا.