Jînenîgarî

Pîro Hemed Îbrahîm di sala 1925an de li gundê Keletê, navçeya Şemdînanê, Bakurê Kurdistanê ji dayik bûye. Di 21ê Hezîrana 1932an de, Pîro Hemed di dema sirgûniya Şêx Ehmed û malbata wî ya li Komara Tirkiyeyê de pir alîkar bû. Di sala 1940an de, bi saya alîkariya Şêx Ehmed û hovîtiya hikûmeta Tirkiyeyê, ew wekî penaber reviya Iraqê. Piştî wê, wî xwendina xwe li Yekîtiya Sovyetê temam kir û li wir di warê çandiniyê de bawernameyek wergirt. Ew bi Kurdî û Rûsî şareza bû. Di 10ê Tebaxa 1983an de di dema Enfala Barzaniyan de ji aliyê hikûmeta Iraqê ve ew neçar ma ku di nav civaka Quştepa de winda bibe.

Qeyda Xizmetê

Di sala 1943an de tevlî refên Şoreşa Duyemîn a Barzan bû. Di 20ê Cotmeha 1943an de, beşdarî dagirkirina qereqola Zetê û di 10ê Mijdara 1943an de jî beşdarî dagirkirina qereqola Mazne bû. Di 19ê Tebaxa 1945an de, bi biryara Dadgeha Leşkerî ya Iraqê hemû milkê wî hate desteserkirin.

Piştî hilweşîna Şoreşa Duyemîn a Barzan di 11ê Cotmeha 1945an de, ew çû Rojhilatê Kurdistanê. Di 31ê Adara 1946an de, ew wekî Pêşmerge di hêza Barzan a Artêşa Komara Demokratîk a Kurdistanê de li Mehabadê xizmet kir. Ew li Tehranê beşdarî dewreyên topxaneyê bû. Ew di gelek şeran de beşdar bû, wek yên li Komara Demokratîk a Kurdistanê li Senaa, Sengan, Dorba, û Kevî Zerdî di 29ê Nîsana 1946an de, û li Seqiz û Melqeranî di 3yê Gulana 1946an de. Piştî hilweşandina Komara Demokratîk a Kurdistanê di 3yê Adara 1947an de, ew di 19ê Adara 1947an de beşdarî Şerê Nalos û Şerê Nexde û Şîno bû. Piştî wê, di 24ê Adara 1947an de, ew beşdarî Şerê Helec bû. Ew yek ji wan Pêşmergeyan bû ku di 19/4/1947an de bi rêya Xawkurk û Deştî Berazgar vegeriyan Şêrwan û Mezûrî.

Piştî vegera wan di 15ê Gulana 1947an de, General Mistefa Barzanî li gundê Arguşê bi hevalên xwe re konferansekê li dar dixe û ew vebijarka mayîna li Kurdistanê an jî çûyîna Yekîtiya Sovyetê dide wan. Di encamê de, di 23ê Nîsana 1947an de, Pîro Hemed Îbrahîm li gel Mistefa Barzanî çû Yekîtiya Sovyetê. Piştî wê, beşdarî şerên Gelî Çûr û Prdî Makoyê bû. Piştî zehmetiyek dirêj û dijwar, di 18ê Hezîrana 1947an de, li ser sînorê Îran-Sovyetê, Mele Mistefa Barzanî û hêza wî çemê Arasê derbas kirin.

Piştî gihîştina wan bo Naxçivan, Azerbaycanê di 19ê Hezîrana 1947an de, Mistefa Barzanî û hemû hevalên wî çil rojan di girtîgehê de man. Bi rastî, dema ku ew di kampekê de dijiyan ku bi têlên dirandî hatibû dorpêçkirin û ji aliyê leşkeran ve dihat parastin, di warê xwarin, cil û berg û veguhastinê de wekî girtiyên şer hatin muamelekirin. Piştî demek kurt, bi biryara hikûmeta Yekîtiya Sovyetê, ew bûn kom û ji bo herêmên Axdam, Laçîn, Ayulax û Kelecarê li Komara Azerbaycanê hatin veguhastin. Di 10ê Kanûna 1947an de, ew ji bo baregeheke leşkerî ya li ser Deryaya Xezarê li Baku, paytexta Komara Azerbaycanê hatin veguhastin. Di 23ê heman mehê de li ser Deryaya Xezarê li Baku, paytexta Komara Azerbaycanê, peyrewên Barzaniyê di alaya leşkerî de hatin rêxistin kirin û perwerdehiya taktîk û siyaseta leşkerî wergirtin û ji aliyê Pêşmergên xwendî yên din ve xwendin û nivîsandina Kurdî fêrî wan kirin.

Di encama muameleya xirab a Cefer Bakirov de, di 29ê Tebaxa 1948an de, Mele Mistefa Barzanî biryar da ku kampa xwe ya leşkerî ji Azerbaycanê veguhezîne gundê Çîrçûkê yê nêzîkî Taşkentê, paytexta Ozbekistanê, û li wir perwerdehiya xwe ya leşkerî berdewam kir.

Piştî vê yekê, di Adara 1949an de, Mela Mistefa û hevalên wî bûn kom û bi trênê şandin gundewarên Yekîtiya Sovyetê, li wir li ser berhemên kolxozan xebitîn. (Erdên ku mirovan ji hikûmetê kirê dikirin û dûv re vedigerandin wê).

Di dawiyê de, piştî gelek hewldan û şandina çend nameyan ji hêla General Barzanî ve ji Stalîn re, Stalîn di dawiyê de nameyek wergirt ku tê de Barzaniyê nemir behsa êşa hevalên xwe dikir. Stalîn tavilê biryar da ku komîteyek ava bike da ku rewşa hevalên Barzaniyê nemir lêkolîn bike. Dema ku komîteyê rewşa hevalên Barzaniyê nemir lêkolîn kir, wan biryar da ku hemûyan li Vrievskî bicivînin. Di encamê de, di Mijdara 1951an de, ew çû Vrevskî, Yekîtiya Sovyetê.

Çavkanî:

1. 1. (.حه‌مید گه‌ردی، پێخته‌ی مێژوونامه‌، چاپی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر - ده‌زگای‌چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی ئاراس - Çapxaney û ه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌ - 2004
   2. حه‌مید گه‌ردی، ڕۆژی كوردی له‌مێژوودا، چاپی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر - به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌ی Çapxaneya Roşenbîrî - 2005z).
   3. حیدر فاروق السامرئی، ضیاء جعفر ودوره السیاسی و الاقتصادي في العراق، (لندن – دارالحكمة - ٢٠١٦م).
   4. ڕێکاری مزویری، ژنێن رۆس و ڕاگواستن و ئه‌نفال و كۆمه‌لكوژی، چاپی یه‌كه‌م.
   5. شهعبان عه‌لی شه‌عبان، هه‌ندێک زانیاری سیاسی و مێژووی، چاپی سێیه‌م، (هه‌ولێر - çapxaney رۆژهه‌لات - 2013z).
   6. شه‌وكه‌ت شێخ یه‌زدین، یۆبیلی زێڕینی پێشمه‌رگه‌، (پیرم - چاپخانه‌ خه‌بات - ١٩٩٦ز).
   7. صالح يوسف صوفي، كرۆنۆلۆژیا كوردستانێ و جیهانێ، چاپا ئێكێ، به‌رگێ دووێ، (دهۆك - چاپخانه پارێزگه‌ها دهۆكێ - ٢٠١٣ز).
   8. صالح يوسف صوفي، كرۆنۆلۆژیا كوردستانێ و جیهانێ، چاپا ئێكێ، به‌رگێ سێ، (دهۆك - چاپخانه پارێزگه‌ها دهۆكێ - ٢٠١٣ز).
   9. عمر فاروقی، سردار دانای زندگی û têkoşerên şehîdê ملا مصطفی بارزانی, çapa duyemîn, (هه‌ولێر - Çapxaneya Wezareta Perwerde û Perwerdeyê - 2002z).
   10. عه‌بدولڕه‌حمان مه‌لا حه‌بیب ئه‌بوبه‌كر، عه‌شیره‌تی بارزان له‌ نێوان 1931-1991, çapa Ye‌كه‌م (هه‌ولێر - Çapxaney û ه‌زاره‌تی رۆشنبیری - 2001z).
   11. 1975- 1991-1975-1991-1975-1991-1991-1991-1991-1991-1991-1991-1991-1991-1991-1991:1991-1991-1991; ڕۆژهه‌ڵات - ٢٠١٧ز).
   12. Karwan محه‌مه‌د مه‌جید، بارزانیه‌كان له‌ مه‌هاباده‌وه‌ بۆ سۆڤێت، چاپی یه‌كه‌م، (سلێمانی - چاپخانه په‌یوه‌ند - 2011z).
   13. Bîranînên Şehremandî حه‌سۆ میرخان ژاژۆکی، ٦٢ ڕۆژ له‌گه‌ڵ بارزانی دا چوونی بارزانییه‌كان سۆڤێت، چاپی هه‌كه‌م (هه‌ولێر - ١٩٧٤٤٤٤٤٤).
   14. ليث عبدالمحسن جواد الزبيدي، ثورة ١٤ تموز ١٩٥٨ في العراق، (بغداد - دارالرشيد للنشر - ١٩٧٩م).
   15. مسعود بارزانی، بارزانی و بزوتنه‌وه‌ی رزگاری‌خوازی كورد ١٩٣١-١٩٥٨، (دهۆك - çapxaney خه‌بات - ١٩٩٨ز).
   16. مسعود بارزانی، بارزانی و بزوتنه‌وه‌ی رزگاری‌خوازی كورد 1931-1958, به‌رگی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر - Çapxaneya Nadiar - 2012z).
   17. نه‌جه‌ف قولی پسیان، له‌ مهابادی خوێناوییه‌وه‌ هه‌تا لێواره‌کانی ئاراس، و. شه‌وكه‌ت شێخ ی‌زدین، چاپی یه‌كه‌م، (پیرمام - یۆبیلی زێڕینی پارتی دیموكراتی كوردستان - ١٩٩٦ز).
   18. ئـ.د.ئـ، Pelên jmarê AL-82, Jyannameya Şehîd Hesen Cihê Pêndirۆیی له‌لایه‌ن ئه‌میر عه‌بدوڵڵا جه‌رگیس پێشكه‌ش كراوه‌، 30 نیسانی 2017.
   19. ئـ.د.ئـ, Pelên AI-10, Lîsteya Hîdefa Barzanî ji bo Yekîtîya Sêwet, Bikarhênernameya Lêgerînê ya Pêşerojê, 2017.
   20. ئـ.د.ئـ، Pelên ژماره‌ HB-36, Partî Dîmokiratî Kurdistan, Barbigay Barzanî, Legeneh‌î باڵای ناوچه‌ی بارزان, فۆرمی پیرۆ حه‌مۆ ئیبراهیم, پیرمام, 1 تشرینی 2016.
   21. ئـ.د.ئـ، Pelên jmarê ‌ZB-94, 26 Îlon 2018, 26 êvarî 2018z.