ئیدریس مستەفا بارزانی، سەرکردەیەکی دیار لەناو... پارتی دیموکراتی کوردستان (KDP) و کوڕی سەرۆک کۆمار مستەفا بارزانی، دوای بەشداری چالاکانەی لە شۆڕشی ئەیلولدا بەرزبووەوە. وەک یاریدەدەری سەرۆک کاری کردووە مستەفا بارزانی، بەشدارییەکی بەرچاوی لە کاروباری سەربازی و کۆمەڵایەتیدا کردووە. توانای ئەو بووە هۆی ئەوەی لەلایەن هاوپەیمانانەوە سەرسامی بێت و لە هەمان کاتدا نیگەرانی دوژمنانی لێکەوتەوە. وەک دانوستانی نێوان بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی گەلی کورد بە سەرۆکایەتی ژەنەراڵ مستەفا بارزانی، و حکومەتی عێراق بەرەو ئاشتی پێشکەوت، ئیدریس بارزانی ڕۆڵێکی چارەنووسساز گێڕا. لە ئەنجامدا نەیاران بەدوای ڕێگایەکدا دەگەڕان بۆ ئەوەی بیخەنە ژێر پرسیارەوە، پەنایان بردە بەر چەندین هەوڵ بۆ سەر ژیانی.
دوابەدوای ڕێککەوتنەکەی ١١ی ئازار، سەرکردایەتی پارتی بەعس پێشنیاری کرد کە سەرۆک کۆمار... مستەفا بارزانی ئیدریس وەک جێگری سەرۆکی کۆماری عێراق دەستنیشان بکات، بەڵام بارزانی ئەو پێشنیارەی ڕەتکردەوە. جگە لەوەش سەردانەکەی ئیدریس بارزانی بۆ ئەمریکا کۆبوونەوەی لەگەڵ بەرپرسانی باڵای وەک ڕیچارد هێلمز، سەرۆکی هەواڵگری ئەمریکا و هەروەها جێگرانی وەزیری دەرەوە و بەرگری لەخۆگرتبوو. سەرەڕای ئەو نهێنییەی لە دەوری ئەم سەردانەدا هەیە، بەڵام تا ئێستا دیار نییە هەواڵگریی عێراق ئاگاداری ئەوە بووە یان نا. ئەم کردەوانە جەخت لەسەر ڕۆڵ و کاریگەریی بەرچاوی ئیدریس بارزانی دەکەنەوە نەک تەنها لە کایە کۆمەڵایەتی و سەربازییەکان، بەڵکو لە ڕووی سیاسیشەوە، پێگەی خۆی وەک کەسایەتییەکی متمانەپێکراو چەسپاندووە.
ئیدریس مستەفا بارزانیگەشەسەندنی ناوبانگ و ڕۆڵی چالاکانەی ڕژێمی بەعس وایکرد کە بیکاتە ئامانج بۆ تیرۆرکردن. لە 1ی کانونی یەکەمی ساڵی 1970، ئیدریس بارزانی سەفەری بەغدای کرد بۆ تاوتوێکردنی جێبەجێکردنی ڕێککەوتنی 11ی ئازاری 1970، تیشکی خستە سەر چارەنووسی پێشمەرگە و پێکهێنانی پاسەوانی سنوور (زێرەڤانی) کە لە پێشمەرگەکانی شۆڕشی ئەیلول پێکهاتبوو. لە سەردانەکەیدا لەگەڵ ئەحمەد حەسەن بەکر سەرۆک کۆماری عێراق و دواتر سەدام حسێن جێگری سەرۆک کۆماری عێراق کۆبووەوە، بەڵام کۆبوونەوەکە بەهۆی هەوڵێک بۆ سەر ژیانی تێکچوو. سەرۆک مەسعود بارزانی لە کتێبی " "بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد" بەم شێوەیە:
ڕۆژی 1ی کانونی یەکەمی ساڵی 1970، ئیدریس بارزانی بەیاوەری چەند سەرکردەیەکی پێشمەرگە، لەوانە... حامید بەرواری، گەشتێکی کرد بۆ بەغدا بۆ سەرپەرشتیکردنی جێبەجێکردنی ڕێککەوتنی ١١ی ئازار، بەتایبەتی تیشکی خستە سەر دامەزراندنی پاسەوانی سنوور. بەنیازی ئەوە بووە بۆ ماوەی سێ ڕۆژ لە بەغدا بمێنێتەوە بەڵام پەیامێکی ناردووە و ڕوونیکردووەتەوە کە سەرۆک داوای لێکردووە ماوەی مانەوەکەی درێژبکاتەوە. هاوکات شێخ بابۆی مامی ئێمە کە لە حاجی ئۆمەران چاوەڕێی دەکرد و ویستی تا 6ی کانونی یەکەم لەگەڵیدا بگەڕێتەوە بۆ بارزان، داوای ڕوونکردنەوەی لەسەر بڕیارەکەی ئیدریس کرد. مامی ئێمە ڕایگەیاند کە ئەگەر ئیدریس لە ماوەی سێ ڕۆژدا بگەڕێتەوە، چاوەڕێی دەکات؛ ئەگەر نا، بە تەنیا دەگەڕایەوە. بێهیوا بووم لە گەیشتن بە ئیدریس، هەوڵمدا پەیوەندی بکەم، بەڵام پەیوەندی تەلەفۆنی لاواز وای لێکردم دەستم بگرم بۆ زانیاری. بە پەنابردن بۆ بەپەلە، پەیوەندیم بە بەڕێوەبەری پۆلیسی هەولێر شێخ ڕەزا گوڵانی کرد و داوام لێکرد ئەو پەیامە بۆ ئیدریس بگوازێتەوە کە شێخ بابۆ پێویستی بە بڕیاری خێرای گەڕانەوە هەیە. ئەوە ویستی خودا بوو، شێخ ڕەزا لە بەپەلەیی تێگەیشت، جەختی لەوە کردەوە کە گەڕانەوەی دەستبەجێی ئیدریس زۆر گرنگە.
ئیدریس ئەو ئۆتۆمبێلە مێرسیدسییەی کە سەرۆککۆماری عێراق پێی بەخشیبوو، ڕەوانەی گەراجەکەی کردبوو بۆ چاککردنەوە، هەڵبژاردەی گەڕانەوەی بۆ هەولێر بە تەکسی بەبێ ئاگادارکردنەوەی کەس. ئەو ئێوارەیە، ئۆتۆمبێلی مێرسیدس گەڕێنرایەوە، و... حامید بەرواری و محەممەد عەزیز کە لەگەڵیدا بوو بۆ بەغدا، خۆیان ئامادە دەکرد بۆ ڕۆشتن بۆ ڕۆژی دواتر. شەوی ٦ی کانوونی دووەم ئۆتۆمبێلی مێرسیدسیان بردە ئاهەنگێکی ئێوارەخوان. بەبێ ئەوەی بزانن هاوکاران (جاشس) لەگەڵ بەڕێوەبەری ئاسایشی گشتی نازم غەزار پلانێکیان داڕشتبوو بۆ بەئامانجگرتنی ئیدریس. جێی متمانە نییە کە بەرپرسانی باڵای عێراق بەشدار بوون، بە گریمانەیەک کە ئیدریس لەناو ئۆتۆمبێلەکەدا بووبێت. کاتژمێر ١٠ی شەو ئۆتۆمبێلەکە کەوتە بەر تەقە، بە هەڵە حامید بەرواری بۆ ئیدریس بەهۆی لێکچوونیانەوە. حامید بەرواری بریندار بووە بە سەختی کە دواتر وەک نەخۆشییەک تووشی بووە. سەرەڕای ئەوەی زیاتر لە 50 فیشەک بەر ئۆتۆمبێلەکە کەوت، محەمەد عەزیز و شۆفێرەکەی بەبێ زیان دەرچوون، ئەمەش مانەوەیەکی موعجیزەئامێز بوو. شۆفێرەکە ناوی حەسەن کاوانییە، کاردانەوەی خێرای نیشاندا و خۆی لە بۆسەیەکە ڕزگارکرد. بەم شێوەیە ئیدریس لە هەوڵی تیرۆرکردن ڕزگاری بوو، بەو پێیەی پیلانگێڕەکان وایان زانیبوو کە لە ئۆتۆمبێلی سەرۆکایەتیدایە، لە کاتێکدا بە سەلامەتی لە ڕێگای ماڵەوە بوو، بەبێ ئەوەی کەس ئاگاداری بێت.
هەوڵی تیرۆرکردنی ئیدریس بارزانی شکستی هێنا و لە ئەنجامدا برینداربوونی… حامید بەرواری تەنها. وەک ئاسایی حکومەتی عێراق ڕەتیکردەوە دەست تێوەگلابێت و داوای لە سەرکردایەتی شۆڕشگێڕی کورد کرد هاوکار بن لە دەستنیشانکردن و سزادانی بەرپرسان. لقی بەغدای پارتەکە پابەند بوو، هەموو زانیارییە بەردەستەکانی لەسەر ڕووداوەکە دایە سەدام حوسێن.
ئەوانەی هەوڵی تیرۆرکردنی ئیدریس بارزانییان دا، لەلایەن دادگای شۆڕش (ثورا)ەوە ناسێنران و سزادران، بەڵام داڕێژەرانی پشت بڕیاری تیرۆرکردنی بە شاراوەیی مانەوە تا کودەتای ساڵی ١٩٧٣ی نازم گەزار، کاتێک حکومەتی عێراق دانی بە تێوەگلانی غەزاردا نا.
سەرچاوەکان:
١. مسعود بارزانی، بارزانی و بزوتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێیەم، بەشی دووەم، بەشی شۆڕشی ئەیلوول ١٩٦- ١٩٧٥، چاپی یەکەم (هەولێر- چاپخانەی وەزارەتی پێشمەرگە- مانگی سێی چوار).
