لە کۆمەڵەدا بگەڕێ، بە پۆل، زمان، و بەرواری بڵاوکردنەوە پاڵاوتن بکە.
٢٬٣٨٧ ئەنجام
کاتێک حکومەتی عێراق لە ساڵی ١٩٧٤ شەڕەکەی دەستپێکردەوە، پلانێکی داڕشت کە وەک ئەوە وابوو ببێتە هۆی تێکشکانی شۆڕشی کورد لە ماوەیەکی کەمدا، و قورسایی هێرشەکانی بۆ سەر ناوچەکانی سەرکردایەتی شۆڕش فراوان کرد، ئەوەش بەهۆی توانای سەربازی زەبەلاح و چەکە قورس و زۆر پێشکەوتووەکانیەوە بوو، بۆیە لە بەرەکانی شەڕدا پێشکەوتنی بەدەستهێنا.
حکومەتی عێراق لە ناوەڕاستی کانوونی یەکەمی ١٩٦٤ەوە دەستی کرد بە بەکارهێنانی بیانوو و هەوڵدان بۆ دۆزینەوەی ڕێگای نیەتی خراپ، و دەستگیرکردن و ئەشکەنجەدانی خەڵک لە شارۆچکە و شارەکانی کوردستان بە بیانووی دروستکردنی ئاژاوە...
فەرماندە حاجی میرخان ئەحمەد سولەیمان، ناسراو بە حاجی میرخان دۆڵەمەری، پێشمەرگەی شۆڕشی ئەیلوول و گوڵان و ڕاپەڕین بووە، لە ١ی ئایاری ١٩٥٩ لەگەڵ براکەی حەسۆ میرخان دۆڵەمەری پەیوەندی بە هێزی پێشمه‌رگه کردووە، لە ٧ی تەمموزی ساڵی ١٩٦٢ پلەی فەرماندەی باڵی وەرگرتووە، لە ساڵی ١٩٧٠ بووەتە بەرپرسی لێژنەی ناوچەی ئاکرێ، ئەندامی دەستەی باڵای ئەیلوول و بەرپرسی لێژنەی ئەیلوول لە سۆران و مێرگەسۆر بووە.
دەشتی زیا یوحەنا کوڕی قەشە زیا ساڵی ١٩٥٢ لەدایکبووە، ساڵی ١٩٦٩ پەیوەندی بە یەکێتی قوتابیانی کوردستان کردووە و بووەتە ئەندام تێیدا، دەشتی زیا لە ساڵی ١٩٧٦ پەیوەندی بە شۆڕشی گوڵانەوە کردووە. لە ساڵی ٢٠١٠ لە کاتی بەستنی کۆنگرەی سێزدەیەم-ی پارتی دیموكراتی كوردستان، لەلایەن سەرۆک مەسعود بارزانی-یەوە مەدالیای بارزانی پێبەخشراوە بەهۆی ئەو خزمەتانەی پێشکەشی کورد و کوردستان و ڕێبازی بارزانی نەمر کردووە.
ئەم شەڕە لە پایزی ساڵی ١٩٦٨ لە ناوچەی قادر کەرەم لە نێوان هێزی پێشمه‌رگه‌ی کوردستان و چەکدارانی باڵی کۆنی مەکتەبی سیاسی کە ئەوکات سەر بە حکوومەت بوون و دوو فەوجی کۆماندۆی سوپای حکوومەت بە پشتیوانی تانک و تۆپخانە و زرێپۆش و فڕۆکەی جەنگی ڕوویدا، چەکدارەکان بە شێوەیەکی بەرچاو تێکشکێنران و زیانی زۆریان بەرکەوت، بۆیە ناوچەکەیان بەجێهێشت و پاشەکشەیان کرد تا گەیشتنە کەرکووک.
عەشقێ ئارەب بادین ساڵی ١٩٣٦ لە ناوچەی بارزان سەر بە قەزای مێرگەسۆر لە پارێزگای هەولێر لەدایک بووە، ساڵی ١٩٧٥ دوای نسکۆی شۆڕشی ئەیلوول پەنای بۆ ئێران بردووە، ساڵی ١٩٧٩ لە چوارچێوەی هێزی بارزان پەیوەندی بە پێشمەرگەی شۆڕشی گوڵانەوە کردووە، دوای ڕاپەڕینی مەزنی ساڵی ١٩٩١ گەڕاوەتەوە باشووری کوردستان.
ڕەسووڵ حسێن ناسراو بە (حاجی ئاغای کۆسرتان)، ساڵی ١٩٠١ لە گوندی میرکەی سەر بە قەزای کەڵەکچی سەر بە قەزای چۆمان لە پارێزگای هەولێر لەدایک بووە، بەشداری لە کۆماری کوردستان لە مهاباد کردووە و دوای ڕووخانی کۆمار گەڕاوەتەوە گوندی زیوکێ لە ناوچەی پیرانشار لە ڕوژهه‌لاتی کوردستان، و لەگەڵ کەسوکارەکەی ژیاوە پێش گەڕانەوەی بارزانی نەمر لە یەکێتی سۆڤیەتەوە بۆ عێراق، بەشداری لە چەندین شەڕ دژی ڕژێمی عێراق کردووە، هەروەها لە شەڕی سۆفییەکانی سەر بە شێخ ڕەشیدی لۆلان.
مەسعود مستەفا کاکە حەمە حسێن، ناسراو بە مەسعود ساڵەیی، ساڵی ١٩٦٤ پەیوەندی بە پارتی دیموكراتی كوردستان كردووە، لە ساڵی ١٩٧٤ بووەتە ئەندامی کارای لقی خەبات کە سەرجەم ئەمینداریەتییە گشتییەکانی شۆڕشی ئەیلوولی لەخۆ گرتبوو، لە ساڵی ١٩٨٤ بووەتە ئەندامی دەستەی ڕاگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستان، لە ساڵی ١٩٨٩ لە کۆنگرەی داهەم بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی هەڵبژێردراوە، لە ساڵی ٢٠٠٥ بووەتە بەرپرسی مەکتەبی ڕێکخستنی ناوەندی، لە ساڵی ٢٠١٦ بووەتە بەرپرسی دەستەی چاودێری و پشکنین.
شەڕی تەلخیم لە ٦ی حوزەیرانی ١٩٦٣ لە بناری چیای قەرەچووغ لە گوندی تەلخیم ڕوویدا، کاتێک پاسەوانی نەتەوەیی و سوپا و پۆلیس هێرشیان کردە سەر گوندەکە. شەڕەکە لە بەرەبەیانی ئەو ڕۆژەوە تا کاتژمێر یەکی پاشنیوەڕۆ بەردەوام بوو. لە ئەنجامدا هێزی پێشمه‌رگه و دانیشتووانی گوندەکە توانییان حکوومەت تێکبشکێنن و هێرشەکە پووچەڵ بکەنەوە و زیانی گیانی و ماڵی زۆریان پێبگەیەنن و هێزەکانیان ناچار بە کشانەوە بکەن.
تۆفیق خواجە پیر، پێشمەرگە و هاوسەنگەری بارزانی بۆ یەکێتی سۆڤێت، لە گوندی میرۆز لە ساڵی ١٩١٩ لەدایکبووە، لە ساڵی ١٩٩٩ کۆچی دوایی کردووە.
نیازە خراپەکانی بەعسییەکان دژی گەلی کورد دوای کودەتای ٨ی شوباتی ١٩٦٣ دەستی پێکرد کاتێک ڕێکخراوە چەکدارە بەعسییە بەدناوەکەیان لە مێژووی دەوڵەتی عێراقدا دروست کرد، کە ئەویش ڕێکخراوی پاسەوانی نەتەوەیی (الحرس القومی) بوو...
دوای ئەوەی هێزی پێشمه‌رگه دەستیان بەسەر دۆڵی هیراندا گرت، ناوچەی هیران و گوندەکانی دەوروبەری بوونە بەشێک لە ناوچە ئازادکراوەکانی کوردستان و کەوتنە ژێر حوکمی شۆڕش لە ناوچەی خۆشناوەتی. تەنها لوتکەی چیای سەفین و شەقڵاوە و گردی کرۆتە لە دەستی سوپاى عێراق و پۆلیس و جاشەکاندا مانەوە.
