بۆ کۆنتڕۆڵکردنی چیاکە، فەرماندەی شۆڕش بارزانی لەگەڵ فەرماندەکانی پێشمه‌رگه (رەئیس بەکر، موقەدەم عەزیز ئاکرێ، حاجی بڕۆخی، مەحمود کاوانی، شاکر بەگ ئۆزبەک زەرنی، ڕەحمان شێخ وەسان و میرکا ئاغا خەیڵانی) ڕاوێژی کرد بۆ دانانی پلانی هێرشکردنە سەر ئەو بارەگایەی لەسەر چیاکە بوو. ئەم چیاکە خاڵێکی گرنگ بوو لەسەر نەخشەی کوردستان چونکە دەڕوانییە دەشتی هەولێر و شوێنێکی ستراتیژی بوو کە ناوچەکانی هەولێر و خۆشناوەتی و سۆران و باڵەکایەتی بەیەکەوە دەبەستەوە. هەروەها دەروازەی پەیوەندی بوو بۆ پشدەر و بیتوێن و سلێمانی، بۆیە حکومەت هەمیشە هەوڵی کۆنتڕۆڵکردنی ناوچەکەی دەدا، چونکە کۆنتڕۆڵکردنی چیای سەفین بە بڕوای ئەوان هەڕەشەیەکی گەورە دەبوو بۆ سەر ناوچەی باڵەکایەتی، کە ناوەندی سەرکردایەتی شۆڕش بوو.
چەند خاڵێک هەبوون کە هێزی پێشمه‌رگه بە گرنگیان دەزانی بۆ جێبەجێکردنی هێرشەکە و جێبەجێکردنی پلانی دەستبەسەرداگرتنی چیای سەفین لە ڕێگەی هێرشکردنە سەر ئەوانەوە سەرەتا. وەک بارەگاکانی کانی شیلان بۆ کانی کوێز، لەگەڵ دەستپێکی هێرشەکە بۆ سەر بارەگاکان لە کاتژمێر پێنجی بەیانی ٢٣ی ئابی ١٩٦٢، هێزی پێشمه‌رگه توانیان لە ماوەیەکی کەمدا دەست بەسەر گوندەکانی کانی شیلان و کانی کوێز و بانە نووک و خۆراندا بگرن. هەروەها زیانی زۆریان بە سوپاى عێراق گەیاند، کە ٥٢ سەرباز کوژران و زۆربەی تەرمەکانیان لە گۆڕەپانی شەڕدا بەجێهێڵران و کەوتنە دەستی پێشمه‌رگه. لە ڕۆژانی دواتردا، هەوڵیان دا تەرمی مردووەکانیان لە ڕێگەی کەسایەتییە ئایینییە ناوخۆییەکان و پیاوانی ئایینییەوە وەربگرنەوە. لەم شەڕەی چیای سەفیندا، کە یەکەم شەڕی هێزی پێشمه‌رگه بوو لە سەرەتای شۆڕشی ئەیلوول سێ پێشمه‌رگه شەهید بوون و سێی تریش بریندار بوون.
دوای دەستبەسەرداگرتنی چیای سەفین، یەکەکانی پێشمه‌رگه دەستیان بە جوڵە کرد لە دەوری چیاکە و گەڕان بۆ لێدانی گورزی زیاتر لە حکومەتی عێراق و ئەنجامدانی چالاکیی تری پێشمه‌رگه و دەستبەسەرداگرتنی بنکەکانی سوپا و پۆلیس و جاشەکان. دوای وەرگرتنی ڕەزامەندی سەرکردایەتی شۆڕش، هێزی پێشمه‌رگه بڕیاریاندا دەست بەسەر بنکەی پۆلیسی کۆمەسپاندا بگرن و قەڵاکەیان گەمارۆ دا. فەرماندەکان دەیانویست شەڕەکە بەبێ خوێنڕشتن و بەبێ برینداربوون کۆتایی پێبهێنن. و دەبوایە ئەو پۆلیسانەی پەنایان بۆ ناوەوە بردبوو خۆیان ڕادەستی هێزی پێشمه‌رگه بکەن. و داوایان لە سەرۆکی گوندەکە کرد سەردانی بنکەی پۆلیس بکات و لەگەڵیاندا قسە بکات لەسەر ئەوە.
بەڵام بارودۆخەکە چەند ڕۆژێک بەردەوام بوو، گەمارۆکە سێ ڕۆژ بەردەوام بوو چونکە چاوەڕێی خۆبەدەستەوەدانیان دەکرد، پۆلیسەکان بە سەرۆکایەتی عەریف فەیزی، دیار بوو سوور بوون لەسەر بەرگریکردن لە خۆیان و خۆبەدەستەوەنەدان، بەڵام لە پەیوەندیدا بوون لەگەڵ بەرپرسەکانیان بۆ یارمەتیدانیان. بۆیە سوپاى عێراق دووجار هەوڵی دا هێرش بکاتە سەر ناوچەکە بۆ شکاندنی گەمارۆی قەڵاکە و ڕزگارکردنی پۆلیسەکان، بەڵام هەوڵەکانیان بێ ئەنجام بوو و شکستی هێنا چونکە هێزی پێشمه‌رگه هەموو جارێک بەرپەرچی هێرشەکەیان دەدایەوە و تێکیان دەشکاندن. چونکە پێشمه‌رگه بەڵێنیان دابوو بە هەر نرخێک بێت دەست بەسەر ئەم بنکەی پۆلیسەدا بگرن.
سوپاى عێراق بۆ جاری سێیەم هەوڵی دا و پلانێکی فێڵبازانەی دانا بۆ کۆنتڕۆڵکردنی هێزی پێشمه‌رگه لە پشتەوە و لەوێوە گەیشتن بە بنکەی پۆلیس و شکاندنی گەمارۆکە، بەڵام هێزی پێشمه‌رگه توانیان تاکتیکەکانی سوپاى عێراق پووچەڵ بکەنەوە و لە پشتەوە تەقەیان لێ بکەن و پلانەکەیان هەڵبوەشێننەوە و لە ناوچەکە دەریان بکەن.
بارودۆخی پۆلیسەکان بەرەو خراپتر دەچوو. کاتێک بێهیوا بوون لەوەی سوپاى عێراق بێت بۆ یارمەتیدانیان، هەوڵیان دا هەڵبێن و سوود لە تاریکی شەو وەربگرن. بەڵام هێزی پێشمه‌رگه هەستیان پێکرد و نزیک بوونەوە لە قەڵاکە و گەمارۆکەیان توندتر کرد، لەگەڵ هاتنی تاریکی، پۆلیسەکان دەرگای قەڵاکەیان کردەوە و ڕیز بوون و ویستیان لە قەڵاکە دەربچن و هەڵبێن. لەم ساتەدا پێشمه‌رگه تەقەیان لێ کردن، دوای برینداربوونی یەکێک لە پۆلیسەکان، ئەوانی تر هەموویان دەستیان بەرز کردەوە و خۆیان ڕادەست کرد. پاشان پێشمه‌رگه دەستیان بەسەر قەڵاکەدا گرت و چوونە ناو بنکەی پۆلیس و دەستیان بەسەر هەموو چەک و جبەخانە و هەموو ئەو کەرەستانەدا گرت کە لە بنکەکەدا بوون.
لە شەڕی دەستبەسەرداگرتنی قەڵای بنکەی پۆلیسی کۆمەسپاندا هەریەکە لە فەرماندە سەربازییەکان (ڕەشید بێشۆنی و فکری بڕۆخی) و هەروەها سەرکردەکان (ئەحمەد مستەفا کانیلنجی و مەلا ئەمین هۆستانی) بەشدار بوون. بەمەش تەواوی ناوچەی خۆشناوەتی کەوتە ژێر کۆنتڕۆڵی شۆڕش و ئەو ڕێکخستن و چالاکییانەی لە بادینان و برادۆست و باڵەکایەتی ئەنجام درابوون، لە ڕووی ڕێکخستن و سیاسەتی حزبی و دروستکردنی بنکە و بارەگای پێشمه‌رگه بە هەمان شێوە جێبەجێ کران. بارزانی بەرپرسیارێتی خۆشناوەتی بە بەیان عەبدولکەریم سپارد و مەحمود کاوانی کردە یاریدەدەری، بەمەش خۆشناوەتی بوو بە قەڵایەکی بەهێزی شۆڕش بەهۆی هەڵوێستی خەڵکی ناوچەکە لە شۆڕش و بەخشندەیی و وەفاداری و پشتیوانییان. بەڵام زوو فەرماندەی ئازای پێشمه‌رگه مەحمود کاوانی کەوتە بەر بۆردومان و بە سەختی بریندار بوو و دوای گواستنەوەی بۆ نەخۆشخانەی شۆڕش لە بتوێن، ڕۆژی شەممەی یەکەمی ئەیلوولی ١٩٦٢ بەهۆی برینە سەختەکەیەوە شەهید بوو. و ماڵئاوایی لە شۆڕش و نیشتمان کرد.
سەرچاوەکان:١- مسعود بارزانی، بارزانی و بزوتنەوەى ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێیەم، بەشی یەکەم، شۆڕسی ئەیلوول ١٩٦١-١٩٧٥، چاپی یەکەم ٢٠٠٤.
٢- خورشید شێرە، خەبات و خوێن، بیرەوەریەکانی ساڵانی خەباتی پێشمەرگایەتی، چاپی سێیەم، هەولێر، ٢٠١٥.
٣- غازى عادل گەردى، پێشمەرگەیەک لە خزمەت ڕێبازى غازى عادل گەردى، پێشمەرگەیەک لە خزمەت ڕێبازى بارزانیدا حەجى بیڕۆخى، بەرگى یەکەم چاپى دووەم، تورکیا، ٢٠٢١.
٤- ئارى کەریم، چەند لاپەڕەیەکى زیندوو لە شۆرشى ئەیلوولدا، چاپخانەى خەبات، دهۆک ١٩٩٩.
٥- شەوکەت مەلا ئیسماعیل حسن، ڕۆژانێ لە مێژووى شۆرشى ئەیلوول، چاحى یەکەم، هەولێر، ٢٠٠٧.