لە ساڵی 1965 ناوچە شۆڕشگێڕە کوردییەکان ڕووبەڕووی زنجیرەیەک شەڕ و هەڵمەت بوونەتەوە کە سوپای عێراق بۆ سەرکوتکردنی دەنگی شۆڕش لە هەموو ئەو ناوچانە و پووچەڵکردنەوەی چالاکییەکانیدا ئەنجامیاندا. بەڵام لە زۆرێک لەو شەڕانە و هەڵمەتی پێشمەرگە لە دژی هێرشەکان لە چەند شوێنێک، کە شاهیدی سەرکەوتنی گەورە بوو، چەند ناوچەیەکی کوردستان کەوتنە ژێر دەسەڵاتی شۆڕش، وەک قەڵادزێ، جووەرتا، خۆشناوەتی، چیای سەفین، قەرداغ، گەرمیان، کەلار، و وارماوا.

دەشتی هەولێر، یان بەدیاریکراوتر گوندی پستانە، لەنێو ئەو ناوچانەدا بوو کە لەلایەن سوپاوە هێرشی کرایە سەر. پستانە گوندێکی جوانە لە دەشتی هەولێر، لە ناحیەی قوشتەپە، نزیکەی ٣٠ کم لە ڕۆژهەڵاتی هەولێرەوە دوورە. چونکە ناوچەیەکی گرنگ بوو بۆ شۆڕش و نزیک بوو لە هەولێر و ئاڵتون کوپری (پیردی) و قوشتەپە و تەقتەق، سوپای عێراق لەوێوە بە ئاسانی دەیتوانی هێرش بکاتە سەری. هێزی پێشمەرگە بە ئاسانی دەیتوانی یەکینەکانی بۆ ئەو شارۆچکە و گوندانە بنێرن بۆ ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنی گەریلا و دواتر بگەڕێنەوە سەر سەنگەرەکانیان.

دیارە حکومەت مەبەستی بوو بنکە و بارەگاکانی پێشمەرگە لەو ناوچانە لە دەشتی هەولێر لاببات بۆ نەهێشتنی ئەو مەترسییەی کە لەسەر بیرە نەوتەکانی کەرکوک دروستیان دەکرد، کە زۆرجار لەلایەن پێشمەرگەوە هێرشیان دەکرایە سەر. هەروەها هەوڵیدا چالاکییەکانی پێشمەرگە لە هەولێر و کۆیە و شوێنەکانی دیکە کەم بکاتەوە. هەر لەبەر ئەم هۆکارانە، لە پاییزی ساڵی ١٩٦٥، حکومەت هێرشێکی بەرفراوان، کە پێکهاتبوو لە سوپا و بریکارەکانی (جاش)، بە پاڵپشتی تانک و تۆپخانەی دوورمەودا و فڕۆکەی جەنگی، بۆ سەر بنکە و بارەگاکانی پێشمەرگە لە پستانە و کۆیە و هەولێر دەستیپێکرد. ئەمەش بە هێرشی پێنجلایەنە ناسراوە.

سوپای عێراق و هاوپەیمانەکانی لە پێنج قۆڵەوە هێرشەکەیان دەستپێکرد: هێزێک لە قوشتەپە بەرەو پستانە، هێزێکی دیکە لە بەندەری کۆمسپانەوە، هێزێکی دیکە لە ناوچەی تەقتەق و شوان، چوارەم لە هەولێرەوە بەرەو داراتۆ و پاشان پستانە، پێنجەمیان لە گوندی قەشقەوە بەرەو پستانە. هەروەها لە کۆیە بەرەو گوندەکانی دیکلە و تاڵەبانی ئەلسەغیرە هێرشیان کردووە. ئەمەش ناوچەیەکی فراوانی دەشتی هەولێری گرتەوە و هێرشەکانی سوپای عێراق بۆ سەر بنکە و بارەگاکانی پێشمەرگە لە چەند ئاراستەیەکەوە لە دەشتی هەولێر بۆ ماوەی مانگێک بەردەوام بوو.

هێرشەکە بە تۆپبارانی سەختی سەنگەرەکانی پێشمەرگە دەستی پێکرد. فەوجێکی تۆپخانە لە هەولێر و دەربەند و کۆمسپان و قەشقە جێگیرکرابوو. هەروەها هێزە ئاسمانییەکانی حکومەت لە بەیانییەوە تا ئێوارە بارەگا و سەنگەرەکانی پێشمەرگەیان بۆردومان کرد، ئامانجیان زۆر بەخێرایی دەستبەسەرداگرتنی سەرجەم خاکی ژێردەستی پێشمەرگە. دواتر پێشمەرگە کشایەوە و دەشتە بەرفراوانەکە گەڕایەوە ژێر کۆنترۆڵی سوپای حکومەت.

بەڵام هێزەکانی پێشمەرگە پێش دەستپێکردنی هێرشەکە زانیاری هەواڵگرییان پێگەیشت سەبارەت بە هێرشێکی بەرفراوان بۆ سەر پێگەکانیان لەو ناوچەیە، بۆیە هەموو ئامادەکارییەکی پێویستیان کرد بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو هێزە سەرسەختەی سوپای عێراق. یەکێک لەو ئامادەکاریانە بریتی بوو لە گواستنەوەی هەموو ئەو پێشمەرگە بریندارانە یان نەخۆشانەی کە نەیانتوانی بەردەوام بن لە شەڕ بۆ ناوچەکانی تری یاخیبوون کە لە ژێر هەڕەشەی هێرشی حکومەتدا نەبوون، بۆ ئەوەی نەبنە بارگرانی لەسەر پێشمەرگە لە کاتی شەڕەکەدا، یان لە هەر دۆخێکی نەخوازراودا، بە تایبەت لە ئەگەری شکستدا، و بەم شێوەیە نەکەونە دەستی دوژمن.

نزیکەی ٢٠٠ پێشمەرگە لەو شەڕەدا گیانی خۆیان بەخت کرد و پێگەی بەرگرییان دامەزراند. ئەوان بەڵێنیان دووپات کردەوە کە یەکگرتوو بمێننەوە، لەگەڵ خاکەکەیان بوەستن و باوەڕی کوردایەتی خۆیان بپارێزن. پێشمەرگە لەلایەن فاریس باوە، ئەحمەد حاجی عەلی، قادر عەزیز، ئاسۆ دزیی، سەید کاکە سەرکردایەتی دەکرا. کاتێک شەڕ دەستی پێکرد، پێشمەرگە بەشێوەیەک بەرەنگاری سوپای عێراق و چەکدارەکانی بووەوە کە بۆ ماوەی مانگێک نەیانهێشت سوپای عێراق بگاتە بنکە و سەنگەرەکانیان. ئەمەش شۆکێک بوو بۆ سوپای عێراق کە سەرەڕای توانای سەربازی و لۆجستیکی باڵا و چەک و تەقەمەنی، نەیتوانی ئامانجەکانی خۆی بگەیەنێت.

دوای مانگێک لە هێرشکردنە سەر سەنگەرەکانی پێشمەرگە، سوپای عێراق نەیتوانی ئامانجی خۆی کە تێکشکاندنی پێشمەرگە بوو، زیانێکی زۆری بەرکەوت لەوانە کوژرانی دەیان سەرباز و لەناوبردنی چەند ئۆتۆمبێلێکی سەربازی. ئەمەش ناچاری کرد لەگەڵ هێزەکانیان پاشەکشە بکەن، هێزەکانیان دەستیان کرد بە کشانەوە و ناوچەکە بەجێهێشت.

دوابەدوای هێرشی سوپای عێراق بۆ سەر هێزەکانی پێشمەرگە، زیانی گیانی و گیانی لە نێویاندا شەهیدبوونی شەش چەکداری پێشمەرگە و برینداربوونی 14 چەکداری دیکە تۆمارکرا. زیاتر لە ٢٠ گوند لەلایەن هاوکارانی (جاش)ەوە سووتێنران. نزیکەی ٥٠ هاوڵاتی مەدەنی لەوان ژن و منداڵ لە هێرشە ئاسمانییەکان و تۆپبارانەکاندا کوژراون یان برینداربوون. به ڵام ئه مه کاریگه ڕی له سه ڕ مۆڕاڵی پێشمه ڕگه نه کرد و له چالاکیه خۆڕاگرییه کانیش پاشگه ڕیان نه دا. چه ند یه که ی پێشمه ڕگه به ​​خێرایی هاتنه ناو هه ولێر و هێرشیان کرده سه ڕ چه ند دامه زراوه یه کی سه ڕبازی حکومه ت، به ڕامبه ڕ به حکومه ت نیشانی ده دا که مۆڕاڵی پێشمه ڕگه به ​​ڕز ماوه ته وه و ئۆپه ڕاسیۆنه کانی به ڕخۆدانیان به ڕده وام ده بێت. ئەمەیش بوو بە دڵنیاکردنەوەی دانیشتوانی هەولێر کە ئەم هێرشانەی حکومەت کاریگەری نەرێنی لەسەر هێز و ئازایەتی پێشمەرگە نابێت.

سەرچاوەکان:

• مەسعوود بارزانی و بارزانی و بازوتنی و ئەو باشترینی جیهانە، بارزانی و بارزانی و بازووتانی و ئەویش ئەو کەسەیە کە ئەو کەسەیە کە ئەو کەسەیە کە ئەو کەسەیە کە ئەو کەسەیە کە ئەو کەسەی کە باشترینە. SHORSHEY EYLOOL ١٩٦١-١٩٧٥، ٢٠٠٤.

• من زۆر بەخشندەم، باسی هەموو شتێک لەگەڵ تۆ دەکەم، قسەت لەگەڵ دەکەم، قسەت لەگەڵ دەکەم، دێهچەک ١٩٩٩.

• خورشید شیرە، خەبات و خوین، پێشمەرگەی سەفانی خەباتایی پیرۆ، سعودیە، هۆلەر، 2015.

• ئیبراهیم جەلال، باشووری کوردستان و شیشی ئێیلوول، بێنیاتنان و هوتەهکەندان، ١٩٦١-١٩٧٥، چاپی چوارەهام، ٢٠٢١.

• سەید کاکە1997.

• عەبدوڵا ڕەحمان مەلازادە، ناوی خودا، خۆشەویستی خودا، خۆشەویستی خودا، دەهێک.