AI Kurdish (Sorani) Show Original

شەڕی شارانش، ساڵی ١٩٧٦

شەڕەکە ئۆپەراسیۆنێکی گەریلا بوو لەلایەن هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان لە ناوچەی قەڵا سەلمان لە ناوچەی سندی لە بەهدینان لە ١٨ی ئابی ١٩٧٦، کاتێک هێزێک لە سوپای عێراق کەوتە بۆسەی هێزەکانی پێشمەرگە، کە هێزەکانی پێشمەرگە توانیان زیانێکی زۆر بە هێزەکانی سوپای عێراق و دەیان سەرباز بگەیەنن کوژران و کەسانی دیکەش بریندار بوون، لەنێویاندا ئەفسەری پلە جیاوازەکان.


دوای ئەو پاشەکشەیە شۆڕشی ئەیلول لە مانگی ئازاری ساڵی ١٩٧٥ سەرکردایەتی کورد بیری لە درێژەدان بە شۆڕش و گەڕانەوە بۆ خەبات لە ڕێگەی چالاکییەکانی پێشمەرگەوە کردەوە. هەرچەندە سەرکردایەتی شۆڕش لەو سەردەمەدا لەژێر پاراستنی ئێراندا لە دەربەدەریدا دەژیا، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا توانی دەرفەتێک بۆ دەستپێکردنەوەی شۆڕش بدۆزێتەوە و هێزی پێشمەرگەی بۆ ناوچە جیاجیاکانی کوردستان نارد، پەیامێکی بۆ ڕژێمی عێراق نارد کە شۆڕش بەردەوامە و بەرگریکردن لە مافەکانی کورد شتێکە کە تەحەمول ناکرێ.[1].

پێدەچێت خەباتی شۆڕشی کوردی ئەمجارە زۆر چالاکی پێشمەرگەی لێرە و لەوێ، دوور لە بەرەکانی پێشەوەی لەخۆگرتبێت، بۆ ئەوەی ڕژێمی عێراق نەتوانێت بە ئارامی بژی و هەست بە ئاسایش و سەقامگیری بکات بە هەر هۆکارێک بێت. ئەمەش لە ناوەڕاستی ساڵی ١٩٧٦ بوو کە شۆڕشی چەکداری دەستی پێکردەوە و ئومێدی بۆ دڵی خەڵکی کوردستان گەڕاندەوە. ئەم هەنگاوە وەرچەرخانێک بوو لە مێژووی کورددا.[2]. بۆ ئەم مەبەستە، بە درێژایی شۆڕش، هێزی پێشمەرگەی کوردستان چەندین چالاکی سەربازیی لە ناوچە جیاجیاکان ئەنجامدا، گورزی توندی لە یەکە سەربازی و ئەمنی و چەکدارەکانی ڕژێمی عێراق دا.

ئەو خەباتەی لێرەدا دەمانەوێت باسی بکەین، شەڕی شارانشە، کە لەسەر ڕێگای سەرەکی شارانش و دەشتی تەخاه لە قەڵات سەلمان، لە دەڤەری سندی ڕوویدا. ڕوونە کە هێزی پێشمەرگەی کوردستان هەمیشە بە دوای دەرفەتدا دەگەڕا بۆ لێدانی یەکینەکانی سوپای عێراق. بەرەبەیانی 18ی ئابی 1976 هێزێکی سوپای عێراق کەوتە بۆسەی هێزێکی پێشمەرگە و شەڕێکی توند بەدوای خۆیدا هێنا. دوای کۆتاییهاتنی شەڕەکە، هێزی پێشمەرگە زیانێکی زۆری بەسەر سوپای عێراقدا گەیاند و دوانزە سەرباز کوژران. لە نێو کوژراوەکاندا کاپتنێک و نەقیبێکی یەکەم و شۆفێرێک بە پلەی کاپتن هەبوون. هەروەها کەسانی دیکەش بە پلەی جیاواز کوژران. جگە لەوەش ژمارەیەک تفەنگی کڵاشینکۆف دەستگیرکراون.[3].

هەرچەند ئەو جۆرە چالاکییانەی کە لەلایەن پێشمەرگەوە ئەنجام دەدرا، نەدەکەوتنە بازنەی ئازادکردنی ناوچەیەک کە کۆنترۆڵیان کردبوو و بەدەستیانەوە بوو، بەڵام لە چوارچێوەی چالاکییەکانی شەڕی گەریلای شۆڕش و مۆڕاڵی بەرزی هێزی پێشمەرگە لە بەرامبەر دوژمنەکەیاندا، گورزێکیان لە یەکەکانی سوپای عێراق پێکهێنا و لە هەمان کاتدا پەیامێک بوو بۆ ڕژێمی عێراق کە شۆڕش بەردەوام بوو لە داکۆکیکردن لە مافەکانی خەڵکی کوردستان.


سەرچاوەکان:              

  1. .. غازی عادل غەهێردی: ماڵەکەت ئەشکەوتی بارزانی هەیە، بەرگی دوهەم، دووحم چاپی، تورکیا- ٢٠٢١.
  2.  مەحسعوود بارزانی: بارزانی و هاوسەرەکەی، ئێزگاری خوازی کورد، باشترین ڕاوێژکارییەکانیان، ١٩٧٥-١٩٩٠ شیرشی گۆهان، بەهشی دوهام، شاپی یەهکام، چاپخانە، ئۆکسانا، ٢٠٢١.
  3. جەحمال فەحولا تاهیب: بە زوتانە و زاگاریخوازی وشەی کوردی بۆ ئەو، باشووری کوردستان ١٩٧٦-١٩٨٠، چاپی یەحکیم، چاپخانە شێهاب، هاهۆلەر-٢٠١٢.

[1] غازی عادل غەهێردی: مافی خۆتە بچیتە بارزانی، بەرگی دوهام، چاپی دوهام، تورکیا - ٢٠٢١، بۆ46.

[2] جەحمال فەحولا تاهیب: بە زوتانە و زاگاریخوازی وشەی کوردی بۆ ئەو، باشووری کوردستان ١٩٧٦-١٩٨٠، چاپی یەحکیم، چاپخانە شێهاب، هاهۆلەر-٢٠١٢، بۆ11

[3] مەحسعوود بارزانی: بارزانی و هاوسەرەکەی، ئێزگاری خوازی کورد، باشترین ڕاوێژکارییەکانیان، ١٩٧٥-١٩٩٠ شیرشی گۆهان، بەهشی دوهام، شاپی یەهکام، چاپخانە، ئۆکسانا، ٢٠٢١، بۆ51.


بابەتەکانی پەیوەندیدار

شەڕی کۆسپی سپی

کاتێک هێزی پێشمەرگە لە ١٢ی تەمموزی ١٩٦٢ قەڵای ڕەیات (قیشلە)ی گرت، تەواوی ناوچەی بەلکەیتی بوو بە بەشێک لە ناوچەی ئازادکراوی شۆڕشی ئەیلول. هەرچەندە ناوبەناو بەکرێگیراوانی چەکدار لە چەند ناوچەیەکی جیاوازدا دەرکەوتن، بەتایبەتی لە شاخەکانی دەوروبەری چیای هێلگورد، بە مەبەستی ئاژاوەگێڕی، بەڵام بە خێرایی بڵاوەپێکراوی و لە لایەن هێزی پێشمەرگەوە لە ناوچەکە دەرکران.

زانیاری زیاتر

شەڕی قەردز و کارزور ١٩٦٩

ئەم شەڕە لە کۆتاییەکانی بەهاری ساڵی ١٩٦٩ لە گوندەکانی قەردز و قەرزور لە دەشتی هەولێر لە نێوان هێزی پێشمەرگەی دەشتی هەولێر و میلیشیاکانی سەر بە حکومەت ڕوویدا. هێزەکانی پێشمەرگە توانیان شکست بە میلیشیاکان بهێنن و زیانێکی زۆریان لە ژیان و کەرەستە و کەلوپەلەکان بگەیەنن و لە ناوچەکە دەریان بکەن، لەکاتێکدا خۆیان تەنها زیانێکی کەمیان بەرکەوتووە.

زانیاری زیاتر

شەڕی گەرووی زاخۆ (نیسانی ١٩٦٢)

لە زنجیرە شەڕ و چیرۆکەکانی شۆڕشی ئەیلولدا، شەڕی دەروازەی زاخۆ وەک تێکۆشانێکی بەرچاو دەردەکەوێ کە هەماهەنگییەکی نزیک لە نێوان ڕێکخراوەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان لەناو سوپای عێراق و گەیاندنی زانیاری بە فەرماندەکانی پێشمەرگە نیشان دا.

زانیاری زیاتر

شەڕی گوجار

لەکاتێکدا حکومەتی ئێران توانی بە هێرشکردنە سەر کۆماری کوردستان کۆنتڕۆڵ بکاتەوە، مەلا مستەفا بارزانی و هێزەکانی هەوڵیان دەدا لە ڕێگەی خاکی ئێرانەوە هەڵبێن و جارێکی دیکە بگەڕێنەوە ناوچەکانی خۆیان لە کوردستانی عێراق...

زانیاری زیاتر

شەڕی سینگان

شەڕی سینجان یەکێک بوو لەو شەڕانەی کە لە دوای ڕووخانی کۆماری کوردستان و پاشەکشەی بارزانیەکان بۆ ناوچە سنوورییەکانی نێوان ئێران و عێراق سەریهەڵدا...

زانیاری زیاتر