شەڕی ڕەواندوز لە ٨ی ئەیلولی ١٩٧٤ سەریهەڵدا، یەکێک بوو لە شەڕە قورسەکان، ئامانجی کۆنترۆڵکردنی سەنگەرەکانی هێزی پێشمەرگە بوو لە دەڤەری ڕەواندوز. سوپای عێراق لە دوو بەرەوە هێرشێکی بەرفراوانیان بۆ سەر ڕەواندوز دەستپێکرد، یەکێکیان لە میحوەری چیای گۆرزەوە بەرەو گوندی بەلکیان و ئەوی دیکەیان لە کۆڕەکەوە بەرەو بێخاڵ. ئەم هێرشە بۆ ماوەیەکی زۆر بەردەوام بوو، هەموو جۆرە پلانێک بۆ دەستبەسەرداگرتنی ئامانجەکان بەکارهێنرا.

لە 8ی ئەیلولی ساڵی 1974 سوپای عێراق بە فەرماندەیی مەیجر جەنەراڵ ئیسماعیل تەیح نوعیمی هێرشێکی بەرفراوانیان دەستپێکرد. هێرشەکە لە دوو بەرەی جیاوازەوە ئەنجامدراوە، یەکێکیان لە چیای کۆرەکەوە و ئەوی دیکەیان لە چیای گورزەوە. سەرەتا هەردوو هێرشەکە لەلایەن هێزی پێشمەرگەوە بەرپەرچدرانەوە و سوپای عێراقیش زیانێکی زۆریان بەرکەوت. لەو شەڕە بەرگرییەدا پێشمەرگە ڕۆڵێکی چارەنووسساز و چارەنووسسازیان بینی. تۆپخانەی شۆڕشگێڕ سوپا بە سەرۆکایەتیی حالی دۆڵەمری ڕۆڵی سەرەکی لە شکاندنی هێرشی سوپادا بینی. ئەم هێرشانە تا ١٩ی ئەیلولی هەمان ساڵ بەردەوام بوون و سوپای عێراق تا ئەو ڕۆژە هیچ دەستکەوتێکی بەدەست نەهێنا. لە یەکەم هێرش بۆ سەر هێزی پێشمەرگە، سوپای عێراق زیانێکی زۆری بەرکەوت و زیاتر لە 400 تەرمی سەربازە کوژراوەکانیان لە بەرەکانی شەڕدا بەجێهێشت. ئەم قارەمانێتییە بە خوێنی شەش شەهیدی پێشمەرگە تۆمار کرا.

حکومەتی عێراق پلانێکی زۆر سەیر و سەمەرەی بەکارهێنا بۆ بەدەستهێنانی سەرکەوتن لەو هێرشانەدا. پلانەکە بریتی بوو لە هێرشکردن لە چیای کۆرەکەوە بەرەو شاری ڕەواندوز. بۆ ئەم مەبەستەش یەکێک لە فەرماندەکانی سوپای عێراق، لیوا عەبدولوەهاب، پلانێکی زۆر بیرکراوەی داڕشت. هەموو بەردەکانی بناری چیای کۆرەک بە بولدۆزەری گەورە لابرد، بۆ ئەوەی تانکەکانی حکومەت و زرێپۆشەکانی کارمەندان لە لوتکەی چیای کۆرەکەوە بەرەو ئامانجەکە هێرش بکەنە سەر. ئەم پلانە کە لەلایەن سوپاوە داڕێژرا، هەرگیز بە مێشکی پێشمەرگەدا نەهاتە پێشەوە، چونکە ئەرکێکی لەڕادەبەدەر قورس و قورس و نالۆژیکی بوو. ئەم پلانە هاوسەنگی شەڕەکەی گۆڕی و پێشمەرگەی ناچار کرد پاشەکشە بکات بۆ گوندی بەرزیوە و چیای هێندرین و زۆزاک و گەرووی عومەر ئاغا و چەند شوێنێکی تر. ئەمەش سەرکەوتنێکی گەورە بوو بۆ سوپا.

پلانێکی دیکەی حکومەتی عێراق هێرشکردن بوو بۆ سەر هێزی پێشمەرگە لە ناوچەی بیتواتە. ئامانجی ئەم هێرشە تەنها ناردنی هێزێکی پێشمەرگە بوو بۆ ناوچەکە، ئەمەش دەبێتە هۆی کەمکردنەوەی فشارەکانی سەر سوپای عێراق لە ناوچەی ڕەواندوز. ئەمەش پلانێکی دروست بوو، چونکە دۆڵی ڕەقە و بەشەکانی دیکەی ناوچەکە گیرا. ئەمەش وایکرد فشارەکانی سوپای عێراق لەسەر پێشمەرگە زیادبکات و هێرش بکاتە سەر چیای ڕەواندوز. لە ئەنجامی بەرگریی هێزەکانی پێشمەرگە، لە ٢٣ی ئەیلول، فڕۆکەیەکی جۆری میگ-١٩ لە گوندی بەرزیوە بە تەقەی دوشکە ١٤.٥ خراوەتە خوارەوە و فڕۆکەوانەکەش بە ناوی لیوای یەکەم سەفا شەلال گیراوە.

لە کۆتاییدا سوپای عێراق دۆڵی ڕەواندوزی کۆنترۆڵکردەوە و شەڕەکە سنووردار بوو بە تۆپخانە و بۆردومانی ئاسمانی ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی پێشمەرگە. بەڵام ئاماژە بەوەش درا کە سوپای عێراق بەردەوام بە دوای هەلێکدا دەگەڕا بۆ هێرشکردنە سەر ناوچەکە، بۆ ئەوەی بە تەواوی لە ژێر کۆنترۆڵی پێشمەرگە دوور بخرێتەوە.

سەرچاوە:

1- ئەرشیفی دەسەڵاتی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان