AI Kurdish (Sorani) Show Original

شەڕی دەشتەرامی، ١٩٨٧

شەڕی دەشتمەری یەکێک بوو لە چالاکییەکانی پێشمەرگە، کە هێزێکی پێشمەرگەی سەر بە لیژنەی خۆجێیی زاخۆ لە شەوی 9/10ی شوباتی ساڵی 1987 هێرشی کردە سەر یەکێک لە بنکەی سەربازگەی سوپای عێراق لە نزیک گوندی دەشتمەری سەر بە ناحیەی ئیبراهیم خەلیل (رزگاری) سەر بە دەڤەری بادینان، و توانی لە ماوەیەکی کورتدا بچێتە ناو بازگەکە.


ڕێبەری کاریگەری شۆڕش، ئیدریس بارزانی، بە ماڵئاوایی لە شۆڕش و خەباتی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد، ڕۆژی 31/1/1987 کۆچی دوایی کرد. بەم شێوەیە خەم و پەژارە لە سەرانسەری سەرکردایەتی شۆڕش و هێزی پێشمەرگەدا بڵاوبووەوە. ڕژێمی بەعس ئەم دۆخەی قۆستەوە و هێرشێکی بەرفراوانی بۆ سەر ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی شۆڕش دەستپێکرد. کاتێک سەرکردایەتی شۆڕش ئەمەی زانی، بڕیاریدا ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگە بەهێزتر بکات و چالاکییەکانیان فراوانتر بکات بۆ پووچەڵکردنەوەی پلانی دوژمن.

لە ژێر ڕۆشنایی بڕیارەکەی سەرکردایەتی شۆڕشدا، هێزێکی پێشمەرگە بە سەرۆکایەتی محەمەد موراد، پلانێکی ورد و وردیان داڕشت بۆ ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنێک لە چوارچێوەی خاکی ژێر دەسەڵاتی حکومەتدا. ئامانج لێی ئەوە بوو نیشان بدرێت کە لەدەستدانی هەر سەرکردەیەکی شۆڕشگێڕ، چالاکییەکانی پێشمەرگە ڕاناگرێت، بەڵکو فراوانتریان دەکات. بۆ ئەم مەبەستە ئەم هێزانە بەرەو جەرگەی گوندی دەشتمەری پێشڕەوییان کرد و بنکەیەکی سەربازی کە ڕووی لە گوندەکە بوو لە ناحیەی ئیبراهیم خەلیل (رزگاری)ی دەڤەری بادینان وەک ئامانجی ئۆپەراسیۆنەکە دەستنیشان کرد.

شەوی 8/9ی شوباتی 1987 هێزی پێشمەرگە جوڵەی کرد و گەیشتە ئامانجی خوازراو، بەڵام ڕووبەڕووی کێشەیەکی گەورە بووەوە کە بە ئاسانی پلانەکەیان جێبەجێکردنی قورس بوو، ئەویش بوونی مینی چێنراو بوو لە دەوری ئامانجەکە. بۆیە ناچار بوون دەست بە کار بکەن بۆ لابردنی مینەکان و ئەم کارە لەلایەن ژمارەیەک پێشمەرگەوە ئەنجامدرا کە شارەزایان لە لابردنی مینەکاندا هەبوو.

دوای لابردنی دوو ڕیز مین لە دەوری گردەکە، پێشمەرگە سەرلەبەیانی گەڕایەوە بارەگاکەی. هەرچەندە ئەو شەوە بارانێکی زۆر دەباری، بەڵام پێشمەرگە گرنگی پێنەدا و بە سەرکەوتوویی کارەکانیان ئەنجامدا و سەرکردایەتی خۆیان لە ئەنجامی ئۆپەراسیۆنەکە ئاگادارکردەوە (موراد، ٢٠٠٧، ١٣٨).

دوای گفتوگۆکردن لەسەر پلانی هێرشەکە لەگەڵ کۆمیتەی خۆجێیی زاخۆ، بە ئۆپەراسیۆنێکی چارەنووسسازیان زانی کە پێویستە بە خێرایی جێبەجێ بکرێت. بۆیە شەوی دواتر، ٩-١٠ی شوباتی ١٩٨٧، کاتژمێر ١٠:٠٠ی پاشنیوەڕۆ، هێزی پێشمەرگە لە خاڵە دەرەکییەکە نزیک بووەوە. لە یەک کاتدا و بەردەوام بە تەقەیەکی گەورە لە هەموو چەکەکانی بەردەستەوە، بە ئارپیجی و تفەنگەوە، بۆ ماوەی پانزە خولەک ئامانجەکەیان بۆردومان کرد. ئاگریان لە سەربازەکانی ناو بنکەی دەرەوە بەردا و بە خێرایی تەلی دڕکاوییان شکاند و دیوار و بەربەستەکانیان کێشا و چوونە ناو ئامانجەکە. لەو کاتەدا بنکەی دەوروبەری و فیرقەی 38 ئاگاداری هێرشەکە بوون و لە هەموو لایەکەوە بە چەکی قورس و سوک تەقەیان لە هێزی پێشمەرگە کرد. لە ئەنجامی ئەو ئۆپراسیۆنە قارەمانە، دوو پێشمەرگەی کۆمیتەی خۆجێیی زاخۆ بە ناوەکانی ئیسماعیل سێیفۆ و خەلیل شنۆ شەهید بوون و چواری دیکەش بریندار بوون.

دوای ئەوەی پێشمەرگە سەرکەوتوو بوو لە گەیشتن بە ئامانجەکەی و گەیاندنی پەیامی بەردەوامی شۆڕش بە دوژمنان، کشانەوە و بەیانی گەیشتنە گوندی چەم بەهیڤی. تەرمی ئەو دوو شەهیدە گواسترایەوە بۆ گوندی بیرکاو و لەوێ بەخاک سپێردران.

دوای چەند ڕۆژێک سوپای عێراق هێرشێکی بەرفراوانی بۆ سەر ناوچەکە دەستپێکرد، بە پاڵپشتی چەکی قورسی وەک تۆپخانەی دوورمەودا و فڕۆکەی جەنگی. بەڵام هێزی پێشمەرگە ڕێگری لێکردن و بە توندی بەرەنگارییان بووەوە. دوای بەرخۆدانی توند ڕووبەڕوویان بوونەتەوە و هێرشی دوژمنیان پووچەڵ کردەوە.


سەرچاوەکان:

1- مەحسعوود بارزانی، بارزانی و بێزۆتنا و ئێزگەرێخوازی کۆرد، بەرگی چۆڤارەم، ١٩٧٥- ١٩٩٠ شۆرێشی گۆڵان، بەهشی دۆڤیم، شەبی یەحکیم، (چافانە ئۆکسانا - ٢٠٢١).

2- محەممەد موراد، خەباتە چیا، بەرحەتان و شەرهاتین شیشا گۆڵانی داناوەر سا5ین (176-1989) دا، (هەرێمی کوردستان - زاخ - 2007).

3- کاروان جەوهەر محمد، ئیدریس بارزانی (1944-1987)، زانا، سیاسەتمەدار، و سەربازیان، کە زێگاریخووازی کورددادایە، (هاڤیر-هۆلەر- 2019).

4- شەماڵ زێباری، ماڵپەڕی هیندستان، گۆڵانیدا، شابی هیکام، (chapkhaneh- Heuller - 2015).


بابەتەکانی پەیوەندیدار

شەڕی کۆسپی سپی

کاتێک هێزی پێشمەرگە لە ١٢ی تەمموزی ١٩٦٢ قەڵای ڕەیات (قیشلە)ی گرت، تەواوی ناوچەی بەلکەیتی بوو بە بەشێک لە ناوچەی ئازادکراوی شۆڕشی ئەیلول. هەرچەندە ناوبەناو چەکدارانی بەکرێگیراو لە چەند ناوچەیەکی جیاوازدا دەردەکەون، بەتایبەتی لە شاخەکانی دەوروبەری چیای هێلگورد، بە مەبەستی ئاژاوەگێڕی، بەڵام بە خێرایی بڵاوەپێکردن و لە لایەن هێزەکانی پێشمەرگەوە لە ناوچەکە دەرکران.

زانیاری زیاتر

شەڕی قەردز و کارزور ١٩٦٩

ئەم شەڕە لە کۆتاییەکانی بەهاری ساڵی ١٩٦٩ لە گوندەکانی قەردز و قەرزور لە دەشتی هەولێر لە نێوان هێزی پێشمەرگەی دەشتی هەولێر و میلیشیاکانی سەر بە حکومەت ڕوویدا. هێزەکانی پێشمەرگە توانیان شکست بە میلیشیاکان بهێنن و زیانێکی زۆریان لە ژیان و کەرەستە و کەلوپەلەکان بگەیەنن و لە ناوچەکە دەریان بکەن، لەکاتێکدا خۆیان تەنها زیانێکی کەمیان بەرکەوتووە.

زانیاری زیاتر

شەڕی گەرووی زاخۆ (نیسانی ١٩٦٢)

لە زنجیرە شەڕ و چیرۆکەکانی شۆڕشی ئەیلولدا، شەڕی دەروازەی زاخۆ وەک خەریکبوونێکی بەرچاو دەردەکەوێ کە هەماهەنگییەکی نزیک لە نێوان ڕێکخراوەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان لەناو سوپای عێراق و گەیاندنی زانیاری بە فەرماندەکانی پێشمەرگە نیشان دا.

زانیاری زیاتر

شەڕی گوجار

لەکاتێکدا حکومەتی ئێران توانی بە هێرشکردنە سەر کۆماری کوردستان کۆنتڕۆڵ بکاتەوە، مەلا مستەفا بارزانی و هێزەکانی هەوڵیان دەدا لە ڕێگەی خاکی ئێرانەوە هەڵبێن و جارێکی دیکە بگەڕێنەوە ناوچەکانی خۆیان لە کوردستانی عێراق...

زانیاری زیاتر

شەڕی سینگان

شەڕی سینجان یەکێک بوو لەو شەڕانەی کە لە دوای ڕووخانی کۆماری کوردستان و پاشەکشەی بارزانیەکان بۆ ناوچە سنوورییەکانی نێوان ئێران و عێراق سەریهەڵدا...

زانیاری زیاتر