AI Kurdish (Sorani) Show Original

شەڕی خیزاوا، ١٩٨١

شەڕی خیزاوا لە ٢٥ی ئایاری ١٩٨١ لە نێوان هێزی پێشمەرگە و سوپای ڕژێمی عێراق دەستی پێکرد. شەڕەکە کاتێک ڕوویدا کە هێزێکی پێشمەرگەی سەر بە کۆمیتەی خۆجێیی زاخۆی پارتی دیموکراتی کوردستان لە گەشتێکدا بوو بۆ ئەنجامدانی ئەرکێک لە نێوان گوندەکانی دەڤەری باتیفا لە سنووری دەڤەری بادینان. ئەو هێزە لە گوندی خیزاوا ڕووبەڕووی هێزێکی سەربازیی سەر بە سوپای ڕژێمی بەعس بووەوە. دوای شەڕێکی توند و چڕ، هێزێکی دیکەی سەر بە لیوای باتیفە و دەشتی جیی سەر بە سوپای عێراق بەرەو بەرەکانی شەڕ بەڕێکەوتن بۆ ڕزگارکردن و پاڵپشتیکردنی ئەو هێزەی کە شەڕی پێشمەرگەی دەکرد.


دوای ئەو پاشەکشەیە شۆڕشی ئەیلولپێشمەرگە و سەرکردە سەربازییەکانی شۆڕش پەنایان بۆ ئێران برد، بەڵام ئەمە هەرگیز بە مانای کۆتایی خەباتی ئازادی و سەربەخۆیی بۆ کوردستان نەبوو. سەرلەنوێ ئامادەکارییەکان بۆ دەستپێکردنەوەی شۆڕش دەستی پێکرد. لە مانگی ئابی ساڵی 1979 هێزی پێشمەرگە بۆ کاراکردنەوەی ڕێکخراوە حزبییەکان ڕەوانەی بادینان کرایەوە. له گه ڵ گه ڕانه وه یاندا، ئه ڕکیان گه ڕان به گونده کاندا بوو بۆ زیندووکردنه وه ی ئه و ڕێکخراوه نهێنییه و ئه نجامدانی چالاکیی پێشمه ڕگه . (1)دیارە هێزی پێشمەرگە لەو ماوەیەدا لە چوارچێوەی هەیکەلی تەشکیلاتی حیزب کە لە لق و لیژنە و ڕێکخراوە ناوخۆییەکان پێکهاتبوو، ڕێکخرابوو. (2).

لە مانگی ئایاری ساڵی 1981 هێزێکی پێشمەرگە لە ڕێکخراوەکانی شەهید شەهیاز ساڵح و شەهید مەحمود یوسف سەر بە کۆمیتەی خۆجێیی زاخۆ بۆ ئەنجامدانی گەشتێک بەناو گوندەکانی ناوچەی باتیفا و ئەنجامدانی ئەرکێک بۆ شۆڕش گەیشتن. لە ٢٥ی هەمان مانگدا گەیشتنە گوندی مینینی. شەوانە بەشێک لە هێزەکانی پێشمەرگە بە مەبەستی کڕینی خۆراک و پێداویستی ڕۆژانە چوونە گوندی خیزافە. گوندەکە لە مەودای هێزە سەربازییەکانی ڕژێمی بەعسدا بوو، بۆیە پێشمەرگە بە وریاییەوە دابەشکرابوو بەسەر سێ گرووپدا بۆ ئەوەی لە ئەگەری هێرشکردندا خۆیان بپارێزن. دەستەیەک چوونە شوێنێک بە ناوی جام جەهوار، دووەم بۆ شوێنێکی تر بە ناوی فەرەمووک و گروپی سێیەمیش بە دەوری دوکانێکی گوندەکەدا بڵاوبوونەوە بۆ کڕینی کەلوپەل و پێداویستی. (3).

لەو ساتەدا درکیان بەوە کرد کە لەلایەن هێزەکانی سوپای عێراقەوە گەمارۆدراون. هەر زوو یەکتریان لەو دۆخە ئاگادار کردەوە و هەر زوو سەربازە عێراقییەکان تەقەیان لە پێشمەرگە کرد و شەڕێکی توندی لێکەوتەوە. سەربازەکان هێرشیان کردە سەر پێشمەرگە کە لەناو دوکانەکەدا گیریان خواردبوو، چوار پێنج سەربازیش بە تەقەی تفەنگی پێشمەرگە بەرکەوتن و هەموویان کەوتنە سەر زەوی. لەگەڵ تەقەی سەربازەکان ئاگر لە ماڵە مەدەنییەکان کەوتەوە. وادیارە ئەو برینانەی کە ئەو سەربازانەی هێرشیان کردە سەر دوکانەکە، دەرفەتی ئەوەی بە پێشمەرگە بەخشی کە خۆیان کۆببنەوە و بەرگرییەکانیان بەهێزتر بکەن. بەڵام لەم کاتەدا هەموو هێزەکانی دەوروبەری گوندەکە هێرشیان کردە سەر پێشمەرگە. هاوکات هێزی پتەوتر لە لیوای باتیفا و دەشتی جییی گەیشتنە شوێنی ڕووداوەکە بۆ پشتیوانی لە سەربازەکانیان.

کاتێک هێزەکانی پێشمەرگە دۆخەکەیان بینی، لەگەڵ ژمارەیەکی زۆر سەرباز لە گوندەکە و هێزێکی دیکە بە هانایانەوە هاتن، بڕیاریان دا گەمارۆکە بشکێنن و هەڵبێن. بە سەربانەکان و بەناو کۆڵانەکانی گوندەکاندا هەڵهاتن و گەیشتنە لای هەڤاڵەکانیان کە پێشتر لە دوو شوێن پێگەیان گرتبوو. پاشان هەموویان پێکەوە هەڵهاتن و بە سەلامەتی گەڕانەوە بۆ شوێنی خۆیان. (4).


سەرچاوەکان:

1- مەحسوود بارزانی، بارزانی و بێزۆتنا و ئێزگاری خوازی کۆرد، بەرگی چۆڤاریم، ١٩٧٥-١٩٩٠ شۆرێشی گۆڵان، بەهشی دۆڤیم، شەبی یەحکیم، (چافانە ئۆکسانا - ٢٠٢١).

2- محەممەد موراد، خەباتە چیا، پەرهاتان و شەرهاتین شیشا گۆڵانی داناوەر سا5ین (176-1989)، (چافانا کوردستان – زاخ - 2007).

3- غازی عادل گیردی، پێشمەرگە بۆ خزمیت هێبازی بارزانی حاجی بەیخی، بەرکی دوووم، شەبی دوووم، (تورکیا - ٢٠٢١).


بابەتەکانی پەیوەندیدار

شەڕی کۆسپی سپی

کاتێک هێزی پێشمەرگە لە ١٢ی تەمموزی ١٩٦٢ قەڵای ڕەیات (قیشلە)ی گرت، تەواوی ناوچەی بەلکەیتی بوو بە بەشێک لە ناوچەی ئازادکراوی شۆڕشی ئەیلول. هەرچەندە ناوبەناو چەکدارانی بەکرێگیراو لە چەند ناوچەیەکی جیاوازدا دەردەکەون، بەتایبەتی لە شاخەکانی دەوروبەری چیای هێلگورد، بە مەبەستی ئاژاوەگێڕی، بەڵام بە خێرایی بڵاوەپێکردن و لە لایەن هێزەکانی پێشمەرگەوە لە ناوچەکە دەرکران.

زانیاری زیاتر

شەڕی قەردز و کارزور ١٩٦٩

ئەم شەڕە لە کۆتاییەکانی بەهاری ساڵی ١٩٦٩ لە گوندەکانی قەردز و قەرزور لە دەشتی هەولێر لە نێوان هێزی پێشمەرگەی دەشتی هەولێر و میلیشیاکانی سەر بە حکومەت ڕوویدا. هێزەکانی پێشمەرگە توانیان شکست بە میلیشیاکان بهێنن و زیانێکی زۆریان لە ژیان و کەرەستە و کەلوپەلەکان بگەیەنن و لە ناوچەکە دەریان بکەن، لەکاتێکدا خۆیان تەنها زیانێکی کەمیان بەرکەوتووە.

زانیاری زیاتر

شەڕی گەرووی زاخۆ (نیسانی ١٩٦٢)

لە زنجیرە شەڕ و چیرۆکەکانی شۆڕشی ئەیلولدا، شەڕی دەروازەی زاخۆ وەک تێکۆشانێکی بەرچاو دەردەکەوێ کە هەماهەنگییەکی نزیک لە نێوان ڕێکخراوەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان لەناو سوپای عێراق و گەیاندنی زانیاری بە فەرماندەکانی پێشمەرگە نیشان دا.

زانیاری زیاتر

شەڕی گوجار

لەکاتێکدا حکومەتی ئێران توانی بە هێرشکردنە سەر کۆماری کوردستان کۆنتڕۆڵ بکاتەوە، مەلا مستەفا بارزانی و هێزەکانی هەوڵیان دەدا لە ڕێگەی خاکی ئێرانەوە هەڵبێن و جارێکی دیکە بگەڕێنەوە ناوچەکانی خۆیان لە کوردستانی عێراق...

زانیاری زیاتر

شەڕی سینگان

شەڕی سینجان یەکێک بوو لەو شەڕانەی کە لە دوای ڕووخانی کۆماری کوردستان و پاشەکشەی بارزانیەکان بۆ ناوچە سنوورییەکانی نێوان ئێران و عێراق سەریهەڵدا...

زانیاری زیاتر