ژیاننامە

محەمەد عەبدولڕەحیم محەمەد ناسراو بە شێخ محەمەد هەرسین، لە ساڵی 1927 لە شاری سلێمانی لەدایکبووە، قۆناغی چوارەمی بنەڕەتی لە شاری سلێمانی تەواوکردووە و دوای پاشەکشە پەنای بۆ ئێران بردووە. شۆڕشی ئەیلول ساڵی 1975 لە ئۆپەراسیۆنێکی پڕ لە نهێنی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە ساڵی 1979 دیارنەما. زمانی کوردی و عەرەبی و فارسی شارەزا بووە.

لاپەڕەکانی خەبات

لە ساڵی 1954 بووەتە ئەندامی لقی چواری پارتی دیموکراتی کوردستان – عێراق، لە ساڵی 1958 ئەندامی لیژنەی خۆجێیی دەربەندیخانی لقی چوارەمی یەکگرتووی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە، یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی پارتی گەلی کورد لە ساڵی 1959، لە ساڵی 1962 لەگەڵ محەمەد عەزیز پارتی گەلی کوردیان لە سلێمانی دامەزراندووە، کە بزووتنەوەیەکی ناسیۆنالیستی بوو. ساڵی 1963 پەیوەندی بە هێزی پێشمەرگەوە کردووە، هەروەها لە ساڵی 1963 لە ڕادیۆی دەنگی کوردستان کاری کردووە. لە ٢٧ی ئازاری ١٩٦٤ بە ئامانجی بەهێزکردنی بزووتنەوەی ناسیۆنالیستی لە باشووری کوردستان پەیوەندی بە کۆمەڵەی ئازادی و بوژانەوە و یەکگرتوویی کورد (کاجیک)ەوە کردووە و بووەتە ئەندامێکی پێشەنگی کاجیک. لە ساڵی 1964 و دوای کۆبوونەوەی فراوانکراوی ماوەت، پشتیوانی فراکسیۆنی سەرکردەی کرد لە دژی فراکسیۆنی مەکتەبی سیاسی. لە ساڵی ١٩٦٤ هەوڵەکانی بۆ ڕێگریکردن لە سەرهەڵدانی شەڕی ناوخۆ، بەڵام ڕۆڵێکی کاریگەری هەبوو لە بڕیارەکەی کاجیک بۆ پشتیوانیکردن لە فراکسیۆنی سەرکردە بە مەبەستی ناونانی... مستەفا بارزانی سەرکردەیەکی نیشتمانی لە کاتی ناکۆکی نێوان باڵی سەرکردە و باڵی مەکتەبی سیاسی.

سەرەتای مانگی خەرمانانی ساڵی ١٩٦٤ بە ئەندامی کۆمیتەی ئامادەکاری بۆ کۆنگرەی شەشەمی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. هەروەها لە ساڵی 1964 لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرەی شەشەمەوە بۆ کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردراوە، لە ساڵی 1964 ئەندامی ئەنجوومەنی فەرماندەیی شۆڕشگێڕ بووە لە کوردستانی عێراق و لە ساڵی 1964 ئەندامی مەکتەبی کارگێڕی و ئەندامی کۆمیتەی دارایی لە ناو مەکتەبی کارگێڕی بووە. لە کۆتایی ساڵی ١٩٦٥دا فەرماندەیی دووەمی لقی چواری حیزب بووە، سەرەتای مانگی ئازاری ساڵی ١٩٦٦ لە خولێکی مەشق و ڕاهێنان لە دەرەوەی وڵات (پاراستین) بەشداری کردووە. لە ساڵی 1966 لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرەی حەوتەمی حیزبەوە وەک ئەندامی جێگرەوەی کۆمیتەی ناوەندی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران هەڵبژێردرا و لە ساڵی 1967 بوو بە بەرپرسی لقی چوارەمی حیزب و لە ساڵی 1967 لە ئامێری پاراستین کاری کردووە و سەرنووسەری گۆڤاری ڕزگاری بووە کە زارەکی لقی چوار بوو. لە ١٥ی نیسانی ١٩٦٧ نوێنەری کۆنفرانسی سەربازی-سیاسی کانی سومەق بووە. (هەولێر) لەژێر پاڵپشتی سەرکردە مستەفا بارزانیلە میانی کۆنفرانسەکەدا وتارەکەی سەرکردەی لەسەر ئامێری تۆمارکردنی دەنگ تۆمار کردووە، ئێستاش لە ئەرشیفەکاندا بەردەستە. لە ساڵی 1970 ئەندامی لیژنەی دانوستان لەگەڵ حکومەتی عێراق و یەکێک لە ئەندامانی دامەزرێنەری لقی هەولێری یەکێتی نووسەرانی کورد بووە لە ساڵی 1970، فەرماندەی هێزی کارۆخ بووە لە ساڵی 1970 و لە هەمان ساڵدا بووە جێگری بەرپرسی لقی سێی پارتی دیموکراتی کوردستان. هەروەها لە ساڵی ١٩٧٠ بەرپرسیارێتی لقی سێی حیزبی لە ئەستۆ گرتووە، لە ٢٥ی ئایاری ١٩٧١ بە ئەندامی لیژنەی ئامادەکاری بۆ کۆنفرانسی یەکێتی نووسەرانی کوردستان و ئەندامی لیژنەی ئامادەکاری بۆ هەڵبژاردنی شوێنی کۆنفڕانس لە گوندی نەوبەردان دەستنیشان کراوە. وەک سکرتێری سەرکردە کاری کردووە. مستەفا بارزانی لە ساڵانی 1972 و 1973 بووەتە ئەفسەری دارایی بۆ شۆڕشی ئەیلول و بەرپرسی نووسینگەی بازرگانی لە تارانی پایتەختی شانشینی ئێران. هەروەها ئاسانکاری بۆ چاپکردنی یەکەم ساڵنامەی ساڵانەی ڕەنگاوڕەنگ بۆ...شۆڕشی ئەیلول وەک بەرپرسێک لە ئۆفیسی بازرگانی لە تاران.

سەرچاوەکان:

1. ئەرشیفی دەسەڵاتی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان

2. عەلی سنجاری، پرسی کورد و پارتی بەعسی سۆسیالیستی عەرەبی لە عێراق، بەشی سێیەم، (دهۆک - چاپخانەی خانی - 2012ی زایینی)، ل362-363، 407.

3. کاکەما بۆتانی، یادەوەرییەکانی ساڵنامەی یەکەمی دیواری شۆڕشی ئەیلول، گۆڤاری زاگرۆس، وەزارەتی ڕۆشنبیری - هەرێمی کوردستان، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، ژمارە ٤، هەولێر، کانوونی دووەمی ١٩٩٧، ل. 26.

4. هێ حەمەد بەیکەس، بیرە و ئایاریە کانی هەمەد بەیکس (کۆردە)، عامەدە کوردانی، دار ئیحمەد بەیک، (هاولەر دێزغای چاپ و بەهدیرخان ٢٠١٦)، ژ. 209.

5. ڕۆژین چەلەبی مونیر، سەدەی ١٤ ١٩٥٨ - سەدەی شەشەمی ١٩٧٥، (پێش سەدەی ١٤، ١٩٥٨ - ٢٠١٨)، ژ. 226.

6. حەبیب محمد کەریم، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق (لە وێستگە گەورەکاندا) ١٩٤٦-١٩٩٣، (دۆهوک - چاپخانەی خەبات - ١٩٩٨ی زایینی)، ل ٩١، ١٠٤. 

7. ستایلێکی نایابی هەیە، ستایلێکی هەیە، ستایلێکیشی هەیە، (سۆلێمانی - کارێک خان) 2015g)، l 114.

8. دەلیر ئیسماعیل حەقی شاوێحس، کاژیک، ناوی هاهۆلەر، ئازاری ٢١١٩، هاهۆلەر، ٢١ی نیسانی ٢٠١٥، ژ. 8.

9. ساتێکی زۆر دڵتەزێن لەم پەیجەدا دۆزرایەوە. کۆڕێکی نوێی ئێرانی نووسرا. کۆڕێکی نوێی ئێرانی لە 10ی شوباتی 1998 دۆزرایەوە. 9.

10. بارزانی، “حەمیشا دێحیغۆت”، لەگەڵ “چای ئێرانی نییە”، بارزان نیوز، جەمارا ١٨١، هاولەر، یەهکاشاما، ١٩ی تەمموزی ٢٠١٠، ژ. 5.

11. شەکیب ئەقراوی، ساڵانی تەنگانە لە کوردستان: گرنگترین ڕووداوە سیاسی و سەربازییەکانی کوردستان و عێراق لە ساڵی ١٩٥٨ تا ١٩٨٠، چاپی دووەم، (هەولێر - چاپخانەی منارە - ٢٠٠٧)، ل. 157.

12. شێرزاد زەکەریا محەمەد، ئەنجوومەنی فەرماندەیی شۆڕشگێر لە کوردستان-عێراق 1964-1970: لێکۆڵینەوەیەکی گشتیی مێژوویی و سیاسی، (دهۆک - سەنتەری لێکۆڵینەوەی کورد و پاراستنی بەڵگەنامە - زانکۆی دهۆک - چاپخانەی زانکۆی دهۆک - 2010)، ل. 80.

13. عیسمەت شەریف وانلی، ناسنامەی نەتەوەیی کوردستانی عێراق (لێکۆڵینەوەیەک لە شۆڕشی ١٩٦١)، وەرگێڕانی دکتۆر سوعاد محەمەد خدر، (سلێمانی - دامەزراوەی جاین بۆ زیندووکردنەوەی میراتی دۆکیۆمێنتاری و ڕۆژنامەوانی کوردی - چاپخانەی شەفان - ٢٠١٢)، ل٣١٦، ٣٢٦. 

14. عەلی سنجاری، پرسی کورد و پارتی بەعسی سۆسیالیستی عەرەبی لە عێراق، بەشی سێیەم، (دهۆک - چاپخانەی خانی - ٢٠١٢ی زایینی)، ل. 331.

15. عەلی سنجاری، ڕاستی سەبارەت بە ڕەوتی شۆڕشی ١١ی ئەیلولی ١٩٦١، (دهۆک - چاپخانەی خانی - ٢٠١٣)، ل ٢٩٠، ٤٠٨.

16. عەبدو ئیگەرین، نازناوی پێغەمبەر، (٢٠١٥)، بەرگی یەکەم. 21، 40.

17. لالە ئاڵا عەبدوڵڵا حەمان پینجوانی، سەری ساڵی نوێ لەلایەن نیشتمان، (سلێمانی - چاوان - 2012)، ژ. 36.

18. لیژنەی ئامادەکاری بۆ کۆنفرانسی دووەمی یەکێتی نووسەرانی کورد، ڕۆژنامەی التاخی، ژمارە ٧٥٩، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلجاهز، دووشەممە، ١٤ی حوزەیرانی ١٩٧١، ل. 3.

19. محەمەد مەهلا قادر، بنەماڵەی حیزب و کەلتووری بارزانی نەهمەر، ناوی بنەماڵەکەی، (هۆلەر-دەزجەی چاپ و ئین ئاراس، ٢٠٠٧، ل ٢٠، ٦١-٦٢، ٦٦).

20. نەجم الدین الیوسفی، شۆڕشی شکۆمەندی ئەیلول، (دهۆک - لقی یەکەمی پارتی دیموکراتی یەکگرتووی کوردستان - چاپخانەی کۆلێژی شەریعە - ١٩٩٥)، ل. 20.

21. چۆنیت، ناوی جیهانی کوردستان و کورد چۆنە، (سلێمانی - دێزغای و هاوسەرەکەی - چۆنیت؟) 1999g)، LL 174-175.