biyografi
Ew di sala 1925an de li gundê Arkuş ê girêdayî navçeya Şîrwan Mazin a navçeya Mergesur a Parêzgeha Hewlêrê ji dayik bûye. Di 21ê Hezîrana 1932an de bi malbata xwe re koçî Tirkiyeyê kiriye. Berî ku biçe Yekîtiya Sovyetê, bi Gulbeyaz Ezîz Hemîd re zewiciye û kurek wan bi navê Muslih Selîm (1948) çêbûye.
Selîm Reşîd Şemdîn li Yekîtiya Sovyetê xwend û bawernameya hunerên çandiniyê wergirt. Di sala 1959an de, wekî çavdêrê teknîkî li Daîreya Çandiniyê ya Silêmaniyê hate tayînkirin. Bi zimanên Kurdî, Tirkî û Rûsî şareza bû. Di sala 1967an de li gundê Arkuşê koça dawî kir û li wir hate veşartin.
rûpelên têkoşînê
Di sala 1943an de, tevlî refên şoreşa duyemîn a Barzan bû, û di 12ê Cotmeha 1943an de, beşdarî girtina qereqola polîsên Xirzûkiyê bû. Di 19ê Tebaxa 1945an de, bi fermana dadgeha leşkerî ya Iraqê, hemû milkên wî yên tevger û neguhêzbar hatin desteserkirin.
Di 11ê Cotmeha 1945an de, piştî şikestina şoreşa duyemîn a Barzan, ew çû rojhilatê Kurdistanê. Di 31ê Adara 1946an de, ew wekî Pêşmergeyek tevlî hêzên Barzanî yên girêdayî artêşa Komara Demokratîk a Kurdistanê li Mehabadê bû. Ew beşdarî şerên eniya Seqizê ya Komara Demokratîk a Kurdistanê bû û dema ku di 19ê Nîsana 1947an de bi rêya (Xakurk û Deşta Berazkerah) vegeriya herêmên Şîrwan û Mezûrî, di nav hevalên xwe yên Pêşmerge de bû.
Piştî vegera xwe, General Mistefa Barzani di 15ê Gulana 1947an de li gundê Arkuşê bi hevalên xwe re civînek li dar xist û hilbijartina mayîn an çûna Yekîtiya Sovyetê da wan. Li wir, hemû hevalên wî biryar dan ku rêwîtiya xwe ya ber bi Yekîtiya Sovyetê bidomînin. Di 23ê Gulana 1947an de, ew ligel General Mistefa Barzani çûn Yekîtiya Sovyetê û beşdarî şerên Qetûr û Pira Makûyê bûn. Piştî zehmetî û westandina mezin, di 18ê Hezîrana 1947an de ji Çemê Arasê derbas bûn, ku sînorê di navbera Îran û Yekîtiya Sovyetê de pêk tîne.
Piştî gihîştina wan a Yekîtiya Sovyetê di 19ê Hezîrana 1947an de, ew û hemû hevalên wî li Nexçîvanê, Azerbaycanê, çil rojan di nav wargehek vekirî de ku bi têlên dirandî dorpêçkirî bû û ji aliyê leşkeran ve dihat parastin, hatin girtin. Ji aliyê xwarin, cil û berg û veguhastinê ve ew wekî dîlên şer hatin muamelekirin. Bi fermana hikûmeta Sovyetê, ew paşê li herêmên Axdam, Laçîn, Ayulax û Kelacar ên Azerbaycanê hatin belavkirin. Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1947an de, ew hatin veguhastin kampek li ser Deryaya Xezar li Baku, paytexta Azerbaycanê. Di 23ê Kanûnê de, cilên leşkerî wergirtin û di bin çavdêriya efserên Azerbaycanê de rojane heşt saetan perwerdehiya leşkerî dîtin. Di heman demê de, wan rojane çar saetan dersên zimanê Kurdî ji hin hevalên xwe yên xwendetir wergirtin.
Piştî ku Cefer Bagirov bi hevalên xwe re xerab tevgeriya, Barzaniyê nemir biryar da ku di 29ê Tebaxa 1948an de meclîsa xwe ya leşkerî ji Komara Azerbaycanê biguhezîne kompleksa Girjukê ya nêzîkî paytexta Ozbekistanê, Taşkentê, û li wir perwerdehiya xwe ya leşkerî berdewam kirin.
Di Adara 1949an de, ew û hevalên wî bi trênan kom bi kom ber bi gundên kooperatîf ên li Yekîtiya Sovyetê hatin belavkirin û li zeviyên kolxozê (erdên ku xelk ji hikûmetê kirê dikirin û dûv re beşek ji kirê didan hikûmetê) xebitîn, û wî jî li navçeya Şû ya nêzîkî Moskowê xebitî.
Piştî hewildanên mezin û şandina çend nameyan ji General Barzaniyê nemir bo Stalîn, Stalîn di dawiyê de nameyek wergirt ku tê de Barzaniyê nemir behsa êşên hevalên xwe dikir, û wî tavilê biryar da ku komîteyek ava bike da ku rewşa hevalên Barzaniyê nemir lêkolîn bike. Biryara dawî ya komîteyê ew bû ku ew li bajarê Frivsky werin kom kirin, ji ber vê yekê di Mijdara 1951an de ew çû bajarê Frivsky yê Sovyetê.
Piştî şoreşa 14ê Tîrmeha 1958an li Iraqê û vegera General Mistefa Barzanî di 25ê Sibata 1959an de, li gorî Maddeyên (3 û 7) û Paragrafa (a) ya Maddeya (10), û sepandina Maddeya (11) li gorî Qanûna Hejmar (19) a ku di sala 1959an de hatiye sererastkirin, efûyeke giştî Mesûd û hevalên wî jî di nav xwe de girt.
Komara Iraqê di sala 1958an de di bin serokatiya Ebdulkerîm Qasim de hate damezrandin û di 16ê Nîsana 1959an de bi hevalên xwe re bi keştiya Crusia re bi rêya bendera Besrayê li başûrê Iraqê vegeriya Kurdistanê.
Di sala 1961an de beşdarî Şoreşa Îlonê bû, û di heman salê de beşdarî Şerê Pirsê û Şerê Berxwedanê yê Barzan bû.
Çavkanî
1. Hemîd Gerdî, Kurteya Rûpelên Dîrokî, Çapa Yekem, (Hewlêr - Weqfa Aras ji bo Çapkirin û Weşanê - Weşanxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2004 PZ).
2. Haider Farouk Al-Samarrai, Diaa Caefar û rola wî ya siyasî û aborî li Iraqê, (London - Dar Al-Hikme - 2016).
3. Rêwîtiya Yûsif Mîrxan, Barzaniyê nemir digot: Eger hûn nan bidin me em bixwin, eger na em ê meşa birçî bidomînin, Rojnameya Xebat, berdevkê Partiya Demokrat a Kurdistanê, Hejmar 3713, Hewler, 7ê Adarê, 2011 PZ).
4. Şeeban Elî Şaban, Çend Agahiyên Siyasî û Dîrokî, Çapa Sêyem, (Hewlêr - Çapxaneya Rozhlat - 2013 Mîladî).
5. Saleh Yousef Soufi, Kronolojiya Kurdistan û Cîhanê, Çapa Yekem, Cild Duyem, (Weşanxaneya Parêzgeha Duhokê - Duhok, 2013).
6. Saleh Yousef Soufi, Kronolojiya Kurdistan û Cîhanê, Çapa Yekem, Cild Du (Duhok - Weşanxaneya Parêzgeha Duhokê, 2013).
7. Omer Farûqî, Serdar Dana Zindagî û dugelên nemir Mela Mistefa Barzanî, Çap Dom, (Holler - Çap Xanê, Zarat Amozeş û Parrûş - 2002g).
8. Ebdulrehman El-Mulla Hebîb Ebû Bekir, Eşîra Barzan di navbera 1931 - 1991 de, Çapa Yekem, (Hewlêr - Weşanxaneya Wezareta Çandê - 2001 PZ).
9. Ji bîranînên rêberê şehîd Haso Mîrxan Zazûkî, 62 roj bi Barzaniyan re, Barzaniyan çûn Yekîtiya Sovyetê, Çapa Yekem (Hewlêr - Weşanxaneya El-Seqafa - 1997 PZ).
10. Leyth Abdul-Muhsin Cewad El-Zubaidi, Şoreşa 14 Tîrmeh 1958 li Iraqê, (Bexdad - Weşanxaneya Dar El-Reşîd - 1979 AD).
11. Mihemed Salih Bindrûyî (Jakrasûz) Jiyana Çandî û Civakî ya Herêma Mazûrî Bala, (Hewlêr - Çapxaneya Rozhlat - 2020 Mîladî).
12. Mesûd Barzanî, Barzanî û Tevgera Rizgarîxwaz a Kurd 1931-1958, (Duhok, Çapxaneya Xebat, 1998).
13. Necaf Qolî Basyan, Ji Mehabada Xwînxwar heta Qeraxên Arasê, wergera Şewket Şêx Yezdîn, Çapa Yekem (Pîrmam - Jubîleya Zêrîn a Partiya Demokrat a Kurdistanê 1996).
١٤. Arşîva Desteya Ansîklopediyê ya Partiya Demokrat a Kurdistanê.
