biyografi
Heyder Mihemed EmînEw di sala 1927an de li Hewlêrê ji dayik bûye. Di sala 1946an de, di girtîgehê de ezmûna amadekariyê ya dawîn da. Di sala 1953an de, wî bawernameya lîsansê di beşa Îngilîzî de ji Koleja Perwerdehiyê ya Zanîngeha Bexdayê wergirt. Di sala 1953an de, ji ber têkoşîna xwe ya Kurd derfeta tayînkirinê nedît û ji bo debara xwe bike, li yek ji şîrketên taybet ên li Bexdayê xebitî. Di sala 1957an de, ew li Dibistana Navîn a Hilla wekî mamoste hat tayînkirin. Di sala 1958an de, piştî hilweşîna monarşiyê li Iraqê, ew ji bo Rêveberiya Perwerdehiyê ya Hewlêrê hat veguhastin û li wir wekî mamoste xebitî. Di sala 1958an de, wî li Koleja Perwerdehiya Mamosteyên Seretayî ya li Hewlêrê mamostetiya Îngilîzî kir.
Di 16ê Çileya 1960an de, li Hewlêrê ji ber krîza dil koça dawî kir. Di 22ê Çileya 1960an de, rojnameya Xebat, ku berdevkê Partiya Demokrat a Kurdistanê ye, nûçeya mirina wî weşand. Hem Sekreterê Partiya Demokrat a Kurdistanê û hem jî şaxa Hewlêrê ya Yekîtiya Mamosteyên Kurdistanê telegramên sersaxiyê ji malbata wî re şandin. Ew bi Kurdî, Erebî û Îngilîzî şareza bû.
Rûpelên têkoşîna
Ew di sala 1942an de beşdarî xwepêşandanên li ber avahiya Parêzgariya Hewlêrê bû, ku daxwaza berdana parêzer Ewnî Yûsif (1908-1988) û Dr. Cafer Mihemed Kerîm(1910-2000), ku wekî Dr. Cafer el-Feylî tê nasîn, û Hesen Taha Abdul Ezîz (1915-1999), ku wekî Hesen Katanî tê nasîn, ji ber têkoşîna xwe ya Kurd ji aliyê parêzgarê Hewlêrê ve hatin girtin. Di sala 1946an de tevlî Partiya Demokrat a Kurdistanê bû û di sala 1948an de hat girtin. Dema ku di girtîgehê de bû, azmûnên xwe yên dawîn ên dibistana navîn da û di azmûnan de serkeftî bû. Di sala 1948an de, ew li Beşa Îngilîzî ya Koleja Perwerdehiyê ya Zanîngeha Bexdayê hat qebûlkirin. Her wiha di sala 1948an de, ew delegeyek ji bo serokatiya Yekîtiya Giştî ya Xwendekaran li Iraqê (Konferansa Reş) bû û paşê bû endamê serokatiya Yekîtiyê. Di sala 1949an de, ew ji ber çalakiyên xwe yên siyasî hat girtin. Di sala 1953an de, ew di nav endamên damezrîner ên Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê û endamê komîteya amadekar a konferansa wê ya yekem de bû. Di sala 1953an de di konferansa yekem a Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê de ji bo saziya rêveberiyê hat hilbijartin û piştî demek kurt, wek sekreterê wê hat tayînkirin. Ew endamê Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê bû, û di sala 1953an de ew di nav endamên damezrîner û endamekî pêşeng ê Yekîtiya Ciwanên Demokrat ên Kurdistanê de bû. Di sala 1959an de ew bû serokê komîteya herêmî ya Hewlêrê ya şaxê duyemîn ê Partiya Demokrat a Kurdistanê ya yekgirtî.
Ew di sala 1959an de wek endamê komîteya amadekar a Kongreya Çaremîn a Partiya Demokrat a Kurdistanê - Iraqê kar kir. Di sala 1959an de, ew delegeyê Kongreya Çaremîn a Partiya Demokrat a Kurdistanê - Iraqê li Bexdayê bû. Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1959an de, wî li ber avahiya rojnameya Xebatê li Hewlêrê, bi boneya başbûna Tugay General Ebdulkerîm Qasim (1914-1963) û derketina wî ji nexweşxaneyê piştî ku ji hewldana kuştinê ya Partiya Baas a Sosyalîst a Ereb rizgar bû, gotarek li ser navê Partiya Demokrat a Kurdistanê pêşkêş kir. Ji 15-17ê Tebaxa 1960an, wî di Kongreya Duyemîn a Yekîtiya Mamosteyên Kurd de (Kongreya Duyemîn a li Şeqlaweyê) nûnertiya Parêzgeha Hewlêrê kir. Di sala 1960an de, ew ji hêla delegeyên Kongreya Pêncemîn a Partiyê ve wek endamê yedek ê Komîteya Navendî ya Partiya Demokrat a Kurdistanê hate hilbijartin. Her wiha di sala 1960an de, ew wek sekreterê şaxê Hewlêrê yê Yekîtiya Mamosteyên Kurdistanê kar kir.
Çavkanî:
1- Aamada Kurdani: Sahh-e-Sheid, Imam Celal Deidari Tehmhin Lahiyah Bi-Kishkah-Kimari, Bahrehîm, (Soleimani - Chap Khaneh Karaj - 2017g), LL 40, 65.
2- Sadî Yûsif, Bîranîna têkoşer Heyder Mihemed Emîn, namzetê Komîteya Navendî ya Partiyê, Rojnameya Xebat, berdevkê Partiya Demokrat a Kurdistanê, Hejmar 937, Erbîl, Înî, 13ê Tebaxa 1999an, r. 7.
3- Shawan Mahmah Madiyeh Min Tahha Xişnaw, ev navê Niwan Sakwanî ye (1958 - 1963) ji bo ku wî bibe berhemek barodîk. Siyasetmedar, (Huller - Chap Xaneh - 2012), No. 186.
4- Cemal Nehbaz, navê wî, navê wî, navê wî, navê wî, navê wî, evîna wî, (Silêman - Şavan Çavan - 2017g), l. 41, 417-418, 513.
5- Mam Cehlal, Xebat Lahçî Yehohahat û Çin Bû Beh Eçerganî Partî? Ev çi xelet e? Doohime 2002g, no. 5.
6- Mam Cehlal, kurê Xangarah, Xwandkaran, Bahşî Pingham, Gevari Khak, Kolana 14, Kurê Duh, Silêmanî, Çax Xanê. Dealer Efficiency, 10 Aabi 1998, LL 6, 8.
7- Profesor Heyder Mihemed Emîn di destê ebedî de ye, Rojnameya Xebatê (Têkoşîn), berdevkê Partiya Demokrat a Kurdistanê, Hejmar 413, Sala Duyemîn, Bexda, Duşem, 23 Çile, 1961 PZ, r. 2.
8- Bîranîna têkoşer Heyder Mihemed Emîn, namzetê Komîteya Navendî ya Partiyê, Rojnameya Xebat, berdevkê Partiya Demokrat a Kurdistanê - Yekgirtî, Hejmar 937, Hewler, Înî, 13ê Tebaxa 1999an, rûpel 7.
9- Saman Kehram Mehmûd, damezrênerê Kurdistanê Qutabyanî 1953 - 1975, (Xarkûk - Kunakbîrî û Kunakbîrî). Kerkûk - 2010g), LL 34, 58.
10- Sirwan Othman, “Peyama Farisî û Karwanîkiyên Nehpasawa”, (Xalên Sereke - Çap Xane - 2014), hejmar 41.
11- Sadiq Cejlîzade, navê Pêxember, Xwedê selam û aştiyê lê bike. Bareyehti, Partiya Demokrat a Kurdistanê - Hakkartu, Adar 1922, Hauller, Şehma, 16ê Nîsana 1994, hejmar 4.
12- Ebdul Setar Taher Şerîf, Dîroka Partiya Şoreşger a Kurd, Çapa Duyem, (Weşanên Bexda - El-Sewrî - 1979 PZ), r. 142.
13- Îrfan Ezîz Ezîz, Şêwaza mirovahiyê û xwezaya mirovahiyê di dîroka Kurdistana Qetabyanî de, (Hol. Wateya Kurdistana Qetabyanî çi ye - Çapxane - 2012, Hejmar 18.
14- Kiçî Dawayî Mamosta Heyder Mihemed Emîn, Reç Noyê, Kolana 11, Saxye Hexam, Silehiyamanî, Çapxana Kamîran, Sibat 1960, No. 100.
15- Partiya Demokrat a Kurdistanê, Gurcistan, Novî, Cemerat Sî, Sakihkam, Silêmanî, Çepxane Kamehran, Meclîsa Îranê 1960, hejmar. 56.
16- Wek bersivek ji bo nefesa wî, (Sulêmanî - Yekîtiya Mamaistiani bi Suleymanî re civiya) Chapkhaneh Jain - 1960g), hejmar 109.
17- Wî diyariyek ji bo te heye, da ku tu bikaribî pê re rojane bimînî, û tu ê kariyek xweş bixwî, tam wisa. (Q.K.) Ejerganî Yehkit Qutabyanî Kurdistan, Bloka 109, Huller, Çapxane, Semînera Îranî 2012, hejmar 9.
18- Mam Celal, şervanekî xwedî taybetmendiyên baş, taybetmendiyên mirovî, taybetmendiyên kêm û exlaqê bilind, Rojnameya El-Îttihad, rojnameya navendî ya Yekîtiya Niştimaniya Kurdistanê, Hejmar 384, Sala 8, Silêmanî, Înî, 5ê Tebaxa 2000, rûpel 3.
19- Mam Celal, bi boneya 46emîn salvegera damezrandina Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê, Rojnameya El-Îttihad, rojnameya navendî ya Yekîtiya Niştimanperwerên Kurdistanê, Hejmar 306, Sala 7, Silêmanî, Înî, 19ê Sibata 1999an, rûpel 5.
20- Nawi Ehandamani Kingarhiyi Duohmi Naokhchiyi Mamiestiani Kurd Lahi Shahqalawah, Gevari Hatao, Kolana 184, S.5. Hahutham, Hehuller, Çapxana Kurdistanê, Chavarshahmah, 31, 1960, no. 19.
21- Wî di 15ê Sibata 1960an de bi boneya axaftina Mamostayani konferansek li dar xist. Dehnaghi Kord Name, Kolana 19an, Saxkim, Bahgada, Çapxane, Mahabad, Doushehmeh, 22, 1960, hejmar 3.
22- Nehzad Fûad Haşid, navê wî "Qanûna Demokrasiya Kurdistanê" ye, di pirtûka wî de, (Holler - 14.
