ژیاننامە

حەمید موراد محمد ناسراو بە کۆرپۆڕاڵ حەمید و حەمید بەرواری و نەورۆز و سەقر گەرمیان، لە ساڵی 1935 لە شاری دۆهۆک لەدایک بووە، لە ساڵی 1975، دوای ئەو پاشەکشەیە شۆڕشی ئەیلول پەنای بۆ شانشینی ئێران برد. لە ١٤ی نیسانی ٢٠١١ لە نەخۆشخانەی ئازادی شاری دهۆک کۆچی دوایی کرد. زمانی کوردی و عەرەبی و فارسی و سویدی شارەزا بووە.

لاپەڕەکانی خەبات

لە ساڵی 1952 لە سوپای عێراقدا وەک کورپۆڕاڵ خزمەتی کردووە، لە ساڵی 1955 پەیوەندی بە پارتی دیموکراتی کوردستان – عێراقەوە کردووە و لە ژێر ناوی نهێنی خۆی (نەورۆز) لە باڵی سەربازی ئەو حزبەدا شەڕی کردووە. لە ساڵی 1956 تا 1958 بەهۆی بڵاوکردنەوەی وێنەی سەرکردە مستەفا بارزانی لەلایەن دەزگای هەواڵگریی سوپای شاهانەی هاشمی عێراقییەوە زیندانی کراوە. دوای کودەتاکەی 14ی تەمووزی 1958 ئازاد کرا و خرایەوە ناو سوپای عێراقەوە. لە 17ی تەمموزی ساڵی 1961، دوای ئەوەی چالاکییە کوردییەکانی لەلایەن دەزگای هەواڵگری فەیلەقی دووی سوپای عێراقەوە ئاشکرا بوو، پەیوەندی بە هێزی پێشمەرگەوە کرد. لە ١٧ی تەمموزی ١٩٦٢ بەشداری لە چەکداماڵینی بازگەیەکی پۆلیسی پارێزگای کەرکوک کرد. لە هاوینی ساڵی 1962 بەشداری شەڕی بنکەی پۆلیسی ئاغجەلار لە پارێزگای کەرکوک دەکات. لە زستانی ساڵی 1963 بەشداری پێکدادانەکانی ناو شاری کەرکوک لە دژی دەسەڵاتدارانی عێراق کرد. لە ساڵی ١٩٦٢ فەرماندەی فەوجەکەی پێنجەم – جەبارە بووە کە سەر بە هێزەکانی قەرداغ بووە. ساڵی 1963 فەرماندەی کۆمپانیا بووە لە کۆمپانیای 1ی هێزەکانی قەرداغ. لە پاییزی ساڵی ١٩٦٣ سەرکردایەتی هێرشی کردە سەر بارەگای پۆلیسی قەزای قادرکەرەم لە پارێزگای کەرکوک. لە 12ی تەمموزی ساڵی 1964 بەشداری کرد لە پاککردنەوەی ناوچەی ماوەت لە پارێزگای سلێمانی لە هێزەکانی سەر بە باڵی مەکتەبی سیاسی. لە 4ی حوزەیرانی ساڵی 1965، لە سەردەمی داستانی قەرداغدا، لەکاتی خزمەتکردنی وەک فەرماندەی کۆمپانیا لە فەوجەکەی 5ی هێزەکانی قەرداغ، لە دژی چوار فیرقەی سوپای عێراق شەڕی کرد، ئازایەتییەکی بەرچاوی نیشاندا و شکست بە فیرقەکان هێنا. لە ئەنجامدا سەرکردە مستەفا بارزانی (١٩٠٣-١٩٧٩) پلەی بەرزی کردەوە بۆ فەرماندەی فەوجی ٥ی هێزەکانی قەرداغ. لە 15ی نیسانی 1967 نوێنەری کۆنفرانسی سەربازی و سیاسی بوو لە کانی سماق (هەولێر)، کە بە سەرپەرشتی سەرکردە بەڕێوەچوو. مستەفا بارزانیلە ساڵی 1968 بەشداری شەڕێکی گەورە لە پارێزگای دهۆک دژی سوپای عێراق دەکات. هه ڕوه ها له ساڵی 1968 به شداری له یه که م خولی ڕاهێنان بۆ کادیرانی پارتی دیموکراتی کوردستان له ناحیه ی چۆمان سه ڕ به پارێزگای هه ولێر کردووه . لە کۆتایی مانگی ئابی 1969 سەرکردایەتی شەڕی سەرجەڵو دەکات لە پارێزگای سلێمانی. لە 18ی تشرینی دووەمی ساڵی 1969، وەک فەرماندەی فەوجە 5ی هێزەکانی قەرداغ، بەشداری شەڕی پیرمەگرون لە پارێزگای سلێمانی لە دژی سوپای عێراق کرد و سەرکەوتنی بەدەستهێنا. لە کۆتایی ساڵی 1969 وەک فەرماندەی فەوجە 5 - جەبارەی هێزەکانی قەرداغ بەشداری شەڕی سورداش لە پارێزگای سلێمانی لە دژی سوپای عێراق کردووە. ساڵی 1969 وەک فەرماندەیەکی سەربازی بەشداری شەڕی گەورەی هێلاج-دەبان لە دەڤەری گەرمیانی پارێزگای کەرکوک لە دژی هێزەکانی ئیبراهیم ئەحمەد - جەلال تاڵەبانی کردوە. لە 18ی تشرینی دووەمی ساڵی 1969 فەرماندەی فەوجەی قەرداغ بووە و یەکێک بووە لە فەرماندەکانی شەڕی وادی جافەیتی لە پارێزگای سلێمانی. لە ساڵی ١٩٧٠ وەک ئەندامی یەدەگەکان بۆ کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا، کە لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەی هەشتەمی حیزبەوە دەستنیشانکرا، ڕۆژی هەینی ٥ی حوزەیرانی ١٩٧٠ لە بارەگای فەوج لە قەرا حەسەن لە پارێزگای کەرکوک پێشوازی لە سەرۆک کۆمار کرد. مەسعوود بارزانی لە 6ی کانونی یەکەمی ساڵی 1970 لە بەغداد، دکتۆر مەحمود عوسمان لەلایەن بریکارەکانی پارتی سۆسیالیستی عەرەبی بەعسی تەقەی لێکرا و بە سەختی بریندار بوو. چاپی ئێرانی ڕۆژنامەی فارسی ئیتلاعات بایەخێکی بەرچاوی بەم ڕووداوە داوە. ڕۆژی چوارشەممە 13ی 1ی 1971 بەمەبەستی وەرگرتنی چارەسەری پزیشکی، لەرێگەی فڕۆکەخانەی بەغداوە گەشتی بەریتانیای کرد. لە ساڵی ١٩٧٣ پلە بەرزکرایەوە بۆ پلەی ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان. لە ٢٧-٢٩ی نۆڤەمبەری ١٩٧٣ بەشداری لە کۆنفرانسی سەربازی-سیاسی جومان کردووە. لە سەرەتای ساڵی ١٩٧٤ ئەندامی مەکتەبی سەربازیی...شۆڕشی ئەیلوللە ٤ی ژانویەی ١٩٧٥ ئەندامی لیژنەی پلاندانانی سەربازی بۆ...شۆڕشی ئەیلولساڵی 1979 لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرەی نۆیەمی حیزبەوە بۆ کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. لە نێوان ساڵانی ١٩٧٩ تا ١٩٨٤ بەرپرسی لقی هەشتەمی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە ئێران بووە. لە ساڵی 1984 چووەتە سوید و بەهۆی ئەو برینانەی کە تووشی بووە و بۆ ئەوەی بەردەوام بێت لە وەرگرتنی چارەسەری پزیشکی، داوای مافی پەنابەری دەکات. لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٩ بەناوی سەرۆک کۆمارەوە بەشداری کرد. مەسعوود بارزانی لە مەراسیمی دەرچوونی پۆلی نۆیەمی پەیمانگای تەکنەلۆجی لە هەولێر لە ساڵی ١٩٨٩، نوێنەری دەیەمین کۆنفرانسی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو لە گوندی هیشماوای ڕۆژهەڵاتی کوردستان. لە ساڵی ١٩٩٣ نوێنەری... کۆنگرەی یازدەهەمی پارتی دیموکراتی کوردستان - ئەو کەسایەتییە یەکگرتووەی شاری هەولێر، لە ساڵی 1993، لە کاتی بانگهێشتکردنەکەدا، مەدالیای بارزانی نەمری پێبەخشرا کۆنگرەی یازدەهەمی پارتی دیموکراتی کوردستان وەک ڕێزلێنانێک بۆ خزمەتە بەرزەکانی لە قۆناغی نهێنی و لە شۆڕشی ئەیلول و گوڵان، ئەلموحید نوێنەری کۆنگرەی ١٢ی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو لە هەولێر لە ساڵی ١٩٩٩ و لە کۆنگرەی ١٣ی پارتی دیموکراتی کوردستان لە هەولێر لە ساڵی ٢٠١٠.

سەرچاوەکان:

1. حەمید غوهاری، مەدالیای بارزانی، بێهرەزترین خازیلنان، کەتیبی یەحکە، چافی دۆحە، (هۆلەر - دێهزغای خیرخوازی بارزانی - ٢٠١٩، ل ٣٦-٤٠.

2. ئەمە گەورەترین پارتی سیاسی جیهانە، پارتێکی سیاسییە، پارتێکی دیموکراسییە. کوردستان- هەکگرتو، ئاداری ٢١٨٦، هولەر، پینگشاهما، ١٩ی ئەیلولی ١٩٩٦، ١٠-١١.

3. ئی.د.بەڵێ، فایلی AH-96، لیستی خەڵکی حیزبی دێموکرات، ١٣ی خەزەڵوەری ٢٠١٧. ١٩٩٩، “ڤونوسی بێه-گێهنامه” لە نووسینی لالەیهان شیرزاد ئەمیر حسێن پیشکەش قەرەوا، بەرگی یەکەم. 3.

4. عەلی سنجاری، پرسی کورد و پارتی بەعسی سۆسیالیستی عەرەبی لە عێراق، بەشی سێیەم، (دهۆک - چاپخانەی خانی - 2012)، ل382، 384، 386، 392.

5. لە پێناو ئاشتی و یەکێتی نەتەوەیی، لە پێناو جێبەجێکردنی ڕێککەوتنی مانگی ئازار، (بەغدا – بڵاوکراوەکانی دار التاخی - چاپخانەی ئەلتاخی - ١٩٧٣ زاینی)، ل. 66.

6. لە پێناو ئاشتی و یەکڕیزی نەتەوەیی، لە پێناو جێبەجێکردنی ڕێککەوتنی ئازار، بەشی نۆ، ڕۆژنامەی ئەلتاخی، چاپخانە و چاپخانەی ئەلتاخی، ژمارە ١١٨٩، بەغدا، چاپخانەی ئەلتەیمس، شەممە ١٨ی تشرینی دووەمی ١٩٧٢، ل. 8.

7. مەجید عەبدولریدە، پرسی نەتەوەیی کورد لە عێراق ١٩٥٨-١٩٧٥، (هیچ شوێنێک - ١٩٨٧)، ل. 265.

8. حەبیب محمد کەریم، کەرکوک و شۆڕشی شکۆمەندی ئەیلول، گۆڤاری جۆلان ئەلعەرەبی، ناوەندی ڕۆشنبیری جۆلان، ژمارە ٧٠، ساڵی شەشەم، هەولێر، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە، ٣١ی ئازاری ٢٠٠٢، ل. 39.

9. عەبدوح حەمان شەهفەخەندی، چیشتی مەجور، (پاریس - ١٩٩٧)، ژمارە ١. 549.

10. هەولێر: مەراسیمی دەرچوونی پۆلی نۆی قوتابیانی پەیمانگای تەکنیکی، گۆڤاری گوڵان عەرەبی، دەزگای میدیای گۆڵان، ژمارە 17، هەولێر، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، 25ی تشرینی یەکەمی 1997، ل. 6.

11. ئی.د.بەڵێ، فایلی AH-97، لیستی پارتی دیموکراتی کوردستان، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧. ٢٠١٠، “ڤونوسی بێ غانامە” لە نووسینی لالەیحان شیرزاد ئەمیر حەسەن پیشکەش قەرەوا، ژمارە ١. 26.

12. عیمادە کوردانی: کاڤا ئێمین، وەک وشەیەکی سویدی بۆ ئەو. چاپخانە تاران - ٢٠١٧، ژمارە ٧٩.

13. برایان مەسعوود بارزانی و د.مەحمود عوسمان سەردانی هەندێک لە فەرمانگە حکومییەکانی کەرکوک دەکەن و بەردەوامن لە گەشتەکەیان بۆ ناوچەکانی پارێزگا، ڕۆژنامەی ئەلتاخی، ژمارە 455، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلجاهز، شەممە، 6ی حوزەیرانی 1970ی زایینی، ل. 4.

14. بارزانی بە مەدالیای بارزانی کۆمەڵێک خەباتکار دەبەخشێت، ڕۆژنامەی خەبات، زارەکی پارتی دیموکراتی کوردستان - یەکگرتوو، ژمارە ٩٤٣، هەولێر، هەینی ٢٤ی ئەیلولی ١٩٩٩، ل. 4.

15. ئەردەشیر پێشەنگ، کوردە دار-میانە-جەنگ، ئێران و عێراق، (تاران - چاپکراوی مەرز و بوم - ١٣٩٤ی کۆچی)، ل. 333.

16. حەمید گۆهاری، بە ئامانجی پێشمەرگەی بارزانی و ئێوارەکەی، (هاولەر - چاپخانە - ٢٠١٧)، ژمارە ٤٩١ - ٤٩٢.

17. حامید غوهاری، مەدالیای بارزانی، بێهرەزترین خزیلنان، بەرگی هێخام، (هۆلەر دێزغای) خارخوازی بارزانی - چاپخانەی حاجی هاشم - 2014g)، ل33-35، 37. 

18. حەبیب محمد کەریم، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق (لە وێستگە گەورەکاندا) ١٩٤٦-١٩٩٣، (دۆهوک - چاپخانەی خەبات - ١٩٩٨ی زایینی)، ل١٥٩، ١٧٥، ٤٨٣.

19. حەسۆ هورمی، وردە وردە لە ژیانی شازادە تەحسین سەعید عەلی بەک، (هەولێر - چاپخانەی ڕۆژهەڵات - ٢٠١٧)، ل. 142.

20. حەمکار مەلا مستەفا، بەرپرسی بەغدا، غولوڵڵا زەند، ڕۆژنەمە ئینلاعەت، بینای ١٣٣٦٦، تاران، پەنجشانبە، ١٩ی ئازاری ١٣٤٩ی کۆچی. ش، ل1، 4.

21. کوردستانی عێراق، ئاگادارکردنەوەی کورداند: دەست ڕۆی دست نەخەواهیم غەدەشت، ساڵنامەی زانیاری، بلۆکی ١٣٣٦٩، تاران، دوشانبێ، ٢٣ی ئازاری ١٣٤٩ی کۆچی. ش، ل. 3.

22. خەلیل بەرواری، پیاوێک و کەیسێک، (دۆهوک - کتێبخانەی بەدراخانی - چاپخانەی خانی - ٢٠٠٨ زاینی)، ل٣٠، ٣٧، ٧٥. 

23. سەعید ناکام، پەریڤۆ ڕیا کانی سەعید ناکام، (هۆلار - لە ئۆکراوای ئاراس - چاخانە و هەزارەتی) بۆهراڤاردە - ٢٠٠٣گ)، ژمارە ١. 235. 

24. ش.، شەهیدی سەحراکەردە و هاحمش زیندو ئیدریس بارزانی ناوی یادی غەهرامیان و غەهرامیانی یەحکەدە، ناوی بەرەیاتی، پارتی دیموکراتی تورکیای کوردستان - هێکگرتوو، بینای ٢١٧٠، هاواینا هەواری، هینا، ٣١ ئایاری ١٩٩٦، ژمارە ١. 5.

25. شەعبان سەعید محمد، ئەحەزا و هەفەرکی و بێلێت خامە، (دەحک - چەپخانە خیلجە شەریعەی - ٢٠٠٠)، ژ. 59.

26. مەنسوور تەرەجی، نەخسەتین ڕۆژنامێهنگەر و ئەکاس ئێرانی لە یاریگای پێشمەرگەی بارزانی، ڕۆژنامه ئێلات، بلۆکی ١٤٤٥٨، قسمەت یەزدەم، تاران، سەحشانبە، ٢٥ تاران ١٣٥٣ی کۆچی. ش، ل. 9.

27. شەکیب ئەقراوی، ساڵانی تەنگانە لە کوردستان: گرنگترین ڕووداوە سیاسی و سەربازییەکانی کوردستان و عێراق لە ساڵی ١٩٥٨ تا ١٩٨٠، چاپی دووەم، (هەولێر - چاپخانەی منارە - ٢٠٠٧)، ل. 259.

28. شەهعبان عەلی شەهعبان، زانیارێکی سیاسی و ئێرانی، کەسایەتییەکی سیاسی، (هۆلەر - چاپخانە) بابەتەکان - ٢٠١٣، ژ. 118.

29. «سەدا بەیش مەرغەی کورد»، ڕۆژنامە خاک و خوون، بینای ٣٧، یاکشانبە، ١٩ی کانوونی دووەمی ١٣٤٤ی کۆچی. ش، ل. 4.

30. کۆبوونەوەیەکی فراوانکراو بەڕێوەچوو، کوردستان نیوز، بەشی چاپ و بڵاوکردنەوە و ڕاگەیاندنی مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە ٢٠، ​​کانوونی دووەمی ١٩٧٣، ل. 6.

31. فەرهاد عەونی، چۆن دۆخەکە بووە هۆی دەستپێکردنەوەی شەڕ لە کوردستان لە بەهاری ساڵی 1974؟، گۆڤاری جۆلان ئەلعەرەبی، دەزگای میدیایی جۆلان، ژمارە 28، هەولێر، 25ی ئەیلولی 1998، ل. 40.

32. کەریم حەبیب حاجی، بیرەوەرییەکانی من لەسەر شۆڕشە شکۆمەندەکانی ئەیلول و جۆلان، چاپی دووەم، (دۆهوک - چاپخانەی خانی - ٢٠١٦ی زایینی)، ل١٣١، ١٣٩.

33. محەمەد مەهلا قادر، بنەماڵەی حیزب و فەرهەنگی بارزانی نەهمەر، ناوی بنەماڵەکەی، (هۆلەر-دەزجەی چاپ و ئین ئاراس، ٢٠٠٧، ژمارە ٢١).

34. مەسعوود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێ، (هەولێر - چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە - 2002)، ل253، 258، 331.

35. چالاکوان حامید بەرواری بەمەبەستی چارەسەری پزیشکی بەرەو لەندەن بەڕێدەکەوێت، ڕۆژنامەی التاخی، ژمارە 639، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلجاهیز، پێنجشەممە، 14ی 1ی 1971، ل. 4.

36. محمد علی ئیسماعیل، بەیروت و هەریە کانوم حەفتە سەحیف تەحمین و زیاتر لاه نوێ سەحدە خەبات، (لەگەڵ shun - 2019g)، ژ. 36.

37. وەسفی حەسەن ڕادانی ئی-یێلول، وەک دایکی مامستایانی، شتێکی تایبەت ئی-ئێ-یێلول، ١٢ی ئازار، هـ-ئێ-ل-ئۆ-ل-ڕ، ئۆکتۆبەری ٢٠١٧ - شیکاری کانۆنی ٢٠٠٩گ، ll ٦١-٦٣. 

38. وەسفی حەسەن ڕەدانی، داستانی پەرحەمە گروون - سورداش لە نووسینی سەلا ١٩٦٩، (هۆلار - بەرزاییەکەی - بە یارمەتی بۆچوونی من) ١١، ١٩، ٨٤.

39. وە حەسفی حەسەن ڕادانی، تەچوشەهری دێرین عارف حەمید بەرواری، گەڤەری گۆهان، بینای ٦٠١، هاولەر، چاپخانە و هەزارەی ئێران، ٣١ ئەبی ٢٠٠٦، ژمارە ١. 11.

40. 11، 11، 2017، سەدەی 17، پارتی دیموکراتی کوردستان، 1726، هاولەر، دوشەهمە، 23 ئەبی 1993، LL 1، 6.