biyografi
Timz Selkî di sala 1924an de li gundê Selkî yê navçeya Şîrwan Mazin a navçeya Mergesûr a parêzgeha Hewlêrê ji dayik bûye. Berî ku biçe Yekîtiya Sovyetê, bi Rûhan re zewicî bû û zarokek pê re çêbû. Li Yekîtiya Sovyetê cara duyemîn bi Valentina Dajichka re zewicî, lê dema vegeriya ew bi xwe re neanî. Piştî vegera xwe, bi Misrîxan Şet Mihemed re zewicî û sê kur û pênc keçên pê re çêbûn. Di sala 1960î de li Rewanduzê wek karmend hate tayînkirin. Bi Kurdî, Rûsî, Tirkî û Farisî şareza bû. Di 5ê Tebaxa 2014an de koça dawî kir û li gundê Selkî hate veşartin.
rûpelên têkoşînê
Tims Silkie di sala 1942an de li Kerkukê tevlî xizmeta leşkerî ya mecbûrî bû. Piştî destpêkirina Serhildana Duyemîn a Barzan, ew tevlî refên serhildêran bû û di 2ê Cotmeha 1943an de beşdarî dagirkirina qereqola polîsê Şander û di 12ê Cotmeha 1943an de jî beşdarî dagirkirina qereqola polîsê Xeyra Zuk bû. Di encamê de, di 19ê Tebaxa 1945an de, hemû milkên wî yên tevger û neguhêzbar bi fermana Dadgeha Leşkerî ya Iraqê hatin desteserkirin. Di 5ê Îlona 1945an de, ew beşdarî dagirkirina qereqola polîsê Meydan Murek bû û di 14ê Îlonê de di Şerê Cebel Birs de birîndar bû. Bavê wî, Arb Qetran, di sala 1945an de di Şerê Wadî Biaw de şehîd bû.
Di 11ê Cotmeha 1945an de, piştî şikestina şoreşa duyemîn a Barzan, ew ligel Mistefa Barzanî û hevalên wî derbasî rojhilatê Kurdistanê bû. Piştî damezrandina Komara Demokratîk a Kurdistanê li Mehabadê di 31ê Adara 1946an de, wî di çarçoveya hêza Barzan de komarê parast û roleke wî ya çalak û diyarker hebû.
Piştî hilweşîna Komara Demokratîk a Kurdistanê di 19ê Adara 1947an de, ew beşdarî Şerê Seqizê bû, û di 19ê Nîsana 1947an de jî beşdarî Şerê Qerewayê li herêma Seqizê ya rojhilatê Kurdistanê bû, li wir birîndar bû, lê wî biryar da ku di bin serokatiya General Mistefa Barzanî de têkoşînê bidomîne.
Piştî hilweşîna Komara Demokratîk a Kurdistanê di 3ê Adara 1947an de, ew beşdarî Şerê Nîlusê li rojhilatê Kurdistanê û di 19ê Adara 1947an de beşdarî şerên Nexde û Şînoyê bû.
Ew di nav hevalên xwe yên Pêşmerge de bû, û di 19/4/1947an de bi rêya (Xakurk û Deşta Berazkera) di nav axa bakurê Kurdistanê re vegeriya herêmên Şîrwan û Mezûrî.
Piştî vegera xwe, General Mistefa Barzani di 15ê Gulana 1947an de li gundê Arkuşê bi hevalên xwe re civînek li dar xist û ji wan re hilbijartina mayîn an çûna Yekîtiya Sovyetê da. Li wir, hemû hevalên wî biryar dan ku berdewam bikin û ber bi Yekîtiya Sovyetê ve biçin. Di 23ê Gulana 1947an de, ew ligel General Mistefa Barzani çûn Yekîtiya Sovyetê û beşdarî şerên Qeter û Pira Makûyê bûn. Piştî zehmetî û westandina mezin, di 18ê Hezîrana 1947an de ji Çemê Arasê derbas bûn, ku li ser sînorê Îran û Yekîtiya Sovyetê ye.
Piştî gihîştina wan a Yekîtiya Sovyetê di 19ê Hezîrana 1947an de, ew û hemû hevalên wî li bajarê Nexçivanê yê Azerbaycanê çil rojan di nav wargehek vekirî de ku bi têlên dirandî dorpêçkirî bû û ji aliyê leşkeran ve dihat parastin, hatin girtin. Ji aliyê xwarin, cil û berg û veguhastinê ve ew wekî dîlên şer hatin muamelekirin. Bi fermana hikûmeta Sovyetê, ew paşê li herêmên Axdam, Laçîn, Ayulax û Kelacar ên Azerbaycanê hatin belavkirin. Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1947an de, ew hatin veguhastin kampek li ser Deryaya Xezar li Baku, paytexta Azerbaycanê. Di 23ê Kanûnê de, cilên leşkerî wergirtin û di bin çavdêriya efserên Azerbaycanê de rojane heşt saetan perwerdehiya leşkerî dîtin. Di heman demê de, wan rojane çar saetan ji hin hevalên xwe yên xwendetir dersên zimanê Kurdî wergirtin.
Piştî ku Cefer Bakirov hevalên xwe nebaş kir, Barzani biryar da ku di 29ê Tebaxa 1948an de meclisa xwe ya leşkerî ji Azerbaycanê biguhezîne kompleksa Girjukê ya nêzîkî paytexta Ozbekistanê Taşkentê, û li wir perwerdehiya xwe ya leşkerî berdewam kirin.
Di Adara 1949an de, ew û hevalên wî bi trênan kom bi kom ber bi gundên kooperatîf ên li Yekîtiya Sovyetê hatin belavkirin û li zeviyên kolxozê (erdên ku xelk ji hikûmetê kirê dikirin û dûv re parek jê didan hikûmetê) xebitîn.
Piştî hewildanên mezin û şandina çend nameyan ji General Barzaniyê nemir bo Stalîn, Stalîn di dawiyê de nameyek wergirt ku tê de Barzaniyê nemir behsa êşên hevalên xwe dikir, û wî tavilê biryar da ku komîteyek ava bike da ku rewşa hevalên Barzaniyê nemir lêkolîn bike. Biryara dawî ya komîteyê ew bû ku ew li bajarê Frivsky werin kom kirin, ji ber vê yekê di Mijdara 1951an de ew çû bajarê Frivsky yê Sovyetê.
Piştî şoreşa 14ê Tîrmeha 1958an li Iraqê û vegera General Mistefa Barzanî, di 25ê Sibata 1959an de, ew û hevalên wî li gorî bendên (3) û (7) û benda (a) ya bendê (10) di efûya giştî de cih girtin, û sepandina bendê (11) li gorî Qanûna Hejmar (19) a ku ji bo sala 1959an hatiye sererastkirin.
Komara Iraqê di sala 1958an de di bin serokatiya Ebdulkerîm Qasim de hate damezrandin. Tims Silkie û hevalên wî di 16ê Nîsana 1959an de, bi keştiya Crusia re, bi rêya bendera Besrayê li başûrê Iraqê vegeriyan Kurdistanê.
Tev bun Şoreşa Îlonê Şoreşa bi heybet di sala 1961an de dest pê kir, û ew di sala 1963an de li herêma Soran wek fermandarê alayê, û her wiha di sala 1967an de jî wek fermandarê alayê li herêma Badînan xizmet kir. Ew beşdarî şerên (Deştabil, Nlîwan, Şeranş, Kanî Masî, Klî Zînta, Lomana, Midanka Roviya, Klî Duhok, Serî Amêdî, Cebel Metîn, Cebel Bradost, Hawdiyan, Tahira, Mîrav, Kanî Spî, Kober) bû. Ew wek fermandarê alayê û berpirsê partiyê yê herêmî yê Amêdiyê xizmet kir.
Piştî şikestina li ser kar, di sala 1975an de li Îranê penaber bû. Şoreşa Îlonê Ew li kompleksa Ziyeh dijiya, paşê ew ji bo bajarê Fereydunşehr li parêzgeha Mazenderanê, paşê ji bo bajarê Cehrom, paşê ji bo Kuhsankê li parêzgeha Meşhedê, û di sala 1977an de ew çû kompleksa Saveh.
Di sala 1979an de beşdarî Şoreşa Gulan bû, û endamê Kongreya Nehemîn a Partiya Demokrat a Kurdistanê bû, û fermandarekî leşkerî di Hêza Xebatê de bû. Piştî ku hêzên Pêşmerge di sala 1986an de ji nû ve hatin rêxistin, ew wekî fermandarê hêzên payebilind ên partiyê hate tayînkirin û her wiha berpirsiyariya parastina mezargeha Barzaniyê li gundê Helcê girt ser xwe.
Ew di sala 1993an de vegeriya başûrê Kurdistanê û li navçeya Pîrmam bi cih bû. Di sala 1996an de teqawît bû. Di 16ê Tebaxa 1996an de, wekî beşek ji pîrozbahiyên Jubîleya Zêrîn û ji bo nasandina têkoşîn û qurbaniyên wî, Şoreşa Îlonê Duyemîn, li Komara Demokratîk a Kurdistanê, û ji bo beşdarbûna wî di meşa Barzaniyê nemir de ber bi Yekîtiya Sovyetê û di şoreşên Îlonê û Gulanê de, ji aliyê Serok Mesûd Barzaniyê ve Madalyaya Barzaniyê Nemir lê hat dayîn. Di 5ê Tebaxa 2014an de koça dawî kir û li gundê Silkiyê hat veşartin.
Çavkanî:
- Hamid Ghohari, Barzani’s Medal, Behreztrin Khazlinan, Barghi Yahkim, (Holler - Chakhana Haji Hashem - 2015).
- Hemîd Ghaherdî, navê Xwedê, navê Xwedê, (Holler - Dehzghai Chap û navê Aras) - Çapxane û Hezarayên Îranê - 2004).
- Haider Farouk Al-Samarrai, Diaa Caefar û rola wî ya siyasî û aborî li Iraqê, (London - Dar Al-Hikme - 2016).
- Ew baştirîn têgihîştina Şehîd Hassiah Mirxan Zajczyki heye, 62 sal in zimanê Barzaniyê nemir dizane. Ev peyv e, navê peyvê ye, (Huller - Şeni şap Nadiyar - 1997).
- Mesûd Barzanî, Barzanî û Kurdê Rêzgarexozî 1931-1958, (Dehek - Çapxane Xebat - 1998).
- Metna biryara Komîteya Lêborîna Giştî ya ji bo vegerandina navûdengê şehîdên şoreşa Barzan, Kovara Rizgarî, Hejmar 3, 2, Çapxaneya El-Rebîta, Bexda, 01.04.1959.
- Arşîva Desteya Ansîklopediyê ya Partiya Demokrat a Kurdistanê.
