ژیاننامە

منداڵ بەدرو لەشکری حسێن لەساڵی 1930 لە گوندی بیستری سەر بە ناحیەی کورتو سەر بە قەزای مێرگەسۆر سەر بە پارێزگای هەولێر، هاوسەرگیری لەگەڵ کوردستان محەممەد حالی کرد و چوار کوڕ و کچێکیان دەبێت بە ناوەکانی سەرکەوت و مەتین و هەڵکەوت و ڕیکۆت و عائیشە. لە یەکێتی سۆڤیەت خوێندوویەتی و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە کشتوکاڵ بەدەستهێناوە. لە ساڵی ١٩٧٥ پەنای بۆ ئێران بردووە و لە ساڵی ١٩٩٥ گەڕاوەتەوە کوردستان.

لاپەڕەکانی خەبات

لە ساڵی ١٩٤٣ پەیوەندی بە ڕیزەکانی شۆڕشی دووەمی بارزانەوە کردووە. لە ٦ی تشرینی دووەمی ١٩٤٣ بەشداری لە گرتنەوەی بنکەی پۆلیسی کورتودا کرد. لە ٥ی ئەیلوولی ١٩٤٥ بەشداری لە گرتنی بنکەی پۆلیسی مەیدان مورەک کرد. لە 19ی ئابی ساڵی 1945، بە فەرمانی دادگای سەربازی عێراق، بە هۆی بەشداریکردنی لە شۆڕشدا، سەرجەم موڵک و ماڵە جوڵاو و نەجوڵاوەکانی دەستی بەسەردا گیرا. شۆڕشی ئەیلول دووەم.

دوای ١١ی ئۆکتۆبەری ١٩٤٥ و دوای پاشەکشە شۆڕشی ئەیلول دووەم: بەرەو ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەڕێکەوت. لە 31ی ئازاری ساڵی 1946 لەگەڵ براکانی ئەحمەد لەشکری و شەریف لەشکری لە هێزی بارزان کۆماری دیموکراتی کوردستان وەک پێشمەرگە خزمەتیان کرد. ئەوان بەشێک بوون لە هێزی ساڵح مستەفا لە میحوەری سەقز لە کۆماری دیموکراتی کوردستان.

لە ٢٩ی پووشپەڕی ساڵی ١٩٤٦ لە شەڕی قەراوا لە ناوچەی سەقز بەشداری کردووە و لە ٣ی گوڵانی ١٩٤٦ بەشداری شەڕی مەلقارنی کردووە. دوای ڕووخانی کۆماری دێموکراتی کوردستان، لە ٣ی ئازاری ١٩٤٧، لە شەڕی نیلۆس و لە شەڕەکانی نەغدە و شنۆ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە ١٩ی ئازاری ١٩٤٧ بەشداری کردووە.

دوای ڕووخانی کۆماری دیموکراتی کوردستان و گەڕانەوەی بارزانی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستانەوە بۆ باشووری کوردستان، بەشداری شەڕەکانی نەغدە و شنۆی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی کردووە، هەروەها لە نێو ئەو پێشمەرگانەدا بووە کە لە 19/4/1947 لە ڕێگەی (خواکورک و دەشتی بەرازکەرە) لە ڕێگەی زەوییەکانی باکوری کوردستانەوە گەڕاونەتەوە ناوچەکانی شیروان و مەزووری.

لەگەڵ گەڕانەوەیان، ژەنەڕاڵ مستەفا بارزانی لە 15ی ئایاری 1947 لەگەڵ هەڤاڵانی لە گوندی ئەرکوش کۆبوونەوەیەکی ئەنجامدا و بژاردەی مانەوە یان چوونیان بۆ یەکێتی سۆڤیەت پێدا. لەوێ هەموو هەڤاڵەکانی بڕیاریان دا کە درێژە بە سەفەرەکەیان بدەن بۆ یەکێتی سۆڤیەت. لە ٢٣ی ئایاری ١٩٤٧ لەگەڵ ژەنەڕاڵ مستەفا بارزانی چوون بۆ یەکێتی سۆڤیەت، بەشداری شەڕەکانی وادی قەتور و پردی ماکویان کرد. دوای سەختی و ماندووبوونێکی زۆر، لە 18ی حوزەیرانی ساڵی 1947 لە ڕووباری ئاراس پەڕیەوە و چوونە ناو یەکێتی سۆڤیەت کە لەسەر سنووری نێوان ئێران و یەکێتی سۆڤیەت دایە.

لە 19ی حوزەیرانی ساڵی 1947دا لەگەڵ هەموو هەڤاڵەکانی لە شاری نەخچیڤانی ئازەربایجان بۆ ماوەی چل ڕۆژ لە کۆمپاوندێکی کراوە کە بە تەلی دڕکاوی دەورە دراوە و لەلایەن سەربازەکانەوە پاسەوانی دەکرا، دەستبەسەر کران. لە ڕووی خواردن و جلوبەرگ و گواستنەوەوە وەک دیلێکی جەنگ مامەڵەیان لەگەڵ دەکرا. بە فەرمانی حکومەتی سۆڤیەت، دواتر بەسەر ناوچەکانی ئەغدەم، لاچین، ئەیڤالاخ و کەلباجەر لە ئازەربایجان دابەشکران. لە 10ی کانونی یەکەمی ساڵی 1947 گواسترانەوە بۆ کەمپێکی سەر دەریای خەزەر لە باکۆی پایتەختی ئازەربایجان. لە ٢٣ی کانوونی دووەمی ١٩٤٧ جلوبەرگی سەربازییان وەرگرتووە و ڕۆژانە هەشت کاتژمێر مەشقی سەربازییان ئەنجامداوە لەژێر چاودێری ئەفسەرانی ئازەربایجاندا. هاوکات ڕۆژانە چوار کاتژمێر فێرکاری زمانی کوردییان لە بەشێک لە هەڤاڵانی خوێندەوارتریان وەرگرت.

دوای مامەڵەی خراپی جەعفەر باکیرۆڤ لەگەڵ هەڤاڵانی، بارزانی بڕیاریدا لە 29ی ئابی 1948 مەجلیسی سەربازی خۆی لە ئازەربایجانەوە بگوازێتەوە بۆ کۆمەڵگەی گیرجوک لە نزیک چکەند پایتەختی ئۆزبەکستان، لەوێش بەردەوام بوون لە مەشقی سەربازی.

لە مانگی ئازاری ساڵی ١٩٤٩دا خۆی و هەڤاڵەکانی بە شەمەندەفەر بە گروپ دابەش دەکران بۆ گوندە هاوبەشەکانی یەکێتی سۆڤیەت و لە کێڵگەی کۆلخۆز (زەوی کە خەڵک لە حکومەت بەکرێیان دەگرت و دواتر پشکیان بە حکومەت دەدا) کاریان دەکرد.

دوای هەوڵێکی زۆر و ناردنی چەند نامەیەکی جەنەڕاڵ بارزانی بۆ ستالین، دواجار ستالین نامەیەکی پێگەیشت کە تیایدا بارزانی باسی لە ئازارەکانی هەڤاڵەکانی کردبوو و دەستبەجێ بڕیاریدا لیژنەیەک بۆ بەدواداچوون بۆ دۆخی هەڤاڵانی بارزانی پێکبهێنێت. بڕیاری کۆتایی لیژنەکە ئەوە بوو کە لە شاری فریڤسکی کۆبکرێنەوە، بۆیە لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٥١ چووە شاری فریڤسکی سۆڤیەت.

لە 16ی نیسانی ساڵی 1959 لەگەڵ هاوەڵەکانی بە کەشتی کرۆزیا لە ڕێگەی بەندەری بەسرە لە باشووری عێراق گەڕایەوە کوردستان.

لە ساڵی ١٩٦٣ بەشداری لە... شۆڕشی ئەیلول پۆستی (سەرپاڵ - فەرماندەی فەوجی)ی هەبووە و بەشداری شەڕەکانی چیای پیرس و ساری ئاکری کردووە. لەگەڵ مەلا مستەفا بارزانی چووەتە دەڤەری سۆران، تا ساڵی 1975 لە کۆمپانیای شەریف لەشکری برایدا ماوەتەوە.

ساڵی 1975 دوای پاشەکشەی ئەیلوول پەنای بۆ ئێران برد. سەرەتا لە کۆمپلێکسی زێوە نیشتەجێ بوو، پاشان گواسترایەوە بۆ ئیسفەهان، دواتر بۆ تۆریز. لە ساڵی ١٩٨٠ بەشداری شۆڕشی گوڵان کردووە و ئەندامی پێشمەرگە بووە لە ئۆفیسی سەرۆک مەسعوود بارزانی.

لە ساڵی 1995 گەڕایەوە باشووری کوردستان و لە 11ی کانونی یەکەمی 2010 لە میانی کۆنگرەی 13ی پارتی دیموکراتی کوردستان، وەک ڕێزلێنانێک بۆ خەبات و قوربانیدانی لە شۆڕشی دووەمی بارزانی، لە کۆماری دیموکراتی کوردستان، هەروەها بەشداریکردنی لە شۆڕشەکانی ئەیلول و گوڵان و جەنەڕاڵ یاوەری، لەلایەن سەرۆک مەسعوود بارزانی، مەدالیای بارزانی پێبەخشرا مستەفا بارزانی بۆ یەکێتی سۆڤیەت.

سەرچاوەکان:

1. حامید غوهاری، مەدالیای بارزانی، بێهرەزترین خزلینان، بەرگی هێخام، (هۆلەر - نووسینگەی حاجی هاشم) - ٢٠١٥).
2. حەمید غەجەردی، پەختە مێژوو نامێ، شەبی یەحکیم، (هۆلەر - دێزغای چاپ و بوکۆردانە ئاراس - چەپخانە و هەزارەی ئێران - ٢٠٠٤).
3. حەیدەر فاروق ئەلسەمەڕائی، دیا جەعفەر و ڕۆڵی سیاسی و ئابووریی لە عێراق، (لەندەن - دار الحیکمە - ٢٠١٦).
4. بەهدەری لاه شوکری حسێن، فێرمی هەڤالانی بارزانی (بەرگەی بارزانی - لەیگنی ناوچی بارزان).
5. دەقی بڕیاری لیژنەی لێبوردنی گشتی بۆ گێڕانەوەی شەرەفی شەهیدانی شۆڕشی بارزان، گۆڤاری ڕزگاری، ژمارە 3، 2، چاپخانەی ئەلرابیتە، بەغدا، 1ی نیسانی 1959.