AI Kurdish (Kurmanji) Show Original

Penaberên Kurd li Îranê 1974-1979 (Lêkolîna Dîrokî ya Belgefîlmî)

nav: Penaberên Kurd li Îranê 1974-1979 (Lêkolîna Dîrokî ya Belgefîlmî)
nivîskar: Dr. Fetah Mihemed Walatzher
ziman: Kurdî
Dîroka Weşanê: 2024

Ev pirtûk tezek akademîk e li ser penaberiya Kurdan ji Başûrê Kurdistanê ber bi Îranê ve di navbera salên 1974-1 de.

Di pêşgotinê de, ew rewşa civakî, aborî, siyasî û leşkerî ya herêmê di bin desthilatdariya Şoreşa Îlonê de di navbera salên 1970-1 de nîqaş dike.

Beşa yekem a vê pirtûkê li ser penaberên gelê Başûrê Kurdistanê bo Îranê di navbera salên 1974-1979an de ye û ji sê mijaran pêk tê: qonaxên çûna penaberan bo Îranê, astengiyên ku ew pê re rû bi rû mane û pêşwazîkirin û birêvebirina penaberên ji Îranê, hatiye şîrovekirin.

Beşa duyem li ser serokatiya hikûmetên Îran û Iraqê bi penaberên Kurd re di navbera salên 1974-1979an de ye û ji pênc mijaran pêk tê: serokatiya saziyên hikûmeta emperyal bi penaberên Kurd re û bernameya hikûmeta Îranê ji bo vegera penaberan bo Iraqê. Vegera penaberan bo Kurdistan û Iraqê û helwesta hikûmeta Iraqê li hember penaberên Kurd ên ku diçin welatên Rojava, destpêkirina Şoreşa Îslamî ya sala 1979an û bandora wê li ser penaberên Kurd, helwesta gelê Îranê û partiyên Kurdî li Rojhilatê Kurdistanê li hember penaberên Kurd.

Beşa sêyem a pirtûkê li ser rewşa giştî ya penaberên Kurd li Îranê ye û sê mijaran dihewîne: rewşa civakî ya penaberan wek zewac û zarokanîn, tenduristî û perwerdehiya penaberan, pirsgirêkên civakî û çalakiyên werzîşî yên penaberan, rewşa aborî ya penaberan, mûçe û alîkariyên hikûmeta Îranê ji bo penaberên Kurd, karê wan di sektorên giştî û taybet de, rewşa siyasî wek damezrandina partî û rêxistinên siyasî yên Kurdî, çalakiyên siyasî yên Partiya Demokrat a Kurdistanê di nav penaberan de.

Beşa çaremîn, ku ji sê mijaran pêk tê, helwesta Tirkiye û hin welatên Ewropî û Rojavayî li hember penaberên Kurd ên wekî Keyaniya Brîtanya û Holanda, Komara Awistirya û Komara Federal a Almanya û Swîsre, Lûksembûrg, Komara Îrlandayê, Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê, Kanada û Awistralyayê nîqaş dike.

Daxistin (PDF) Bi serhêl bixwîne