Di koleksiyonê de bigere, bi kategorî, ziman, û dîroka weşanê parzûn bike.
1.403 encam
Di sala 1918an de li gundê “Dezu”yê ji dayik bûye, Badîn Qadir ku bi navê Badîn Dezuyî jî tê naskirin, Pêşmerge û hevalê Barzanî yê li Yekîtiya Sovyetê bû. Ew beşdarî şoreşa duyem a Barzanî û şoreşa “Îlon”ê bûye. Her wiha, ew di Komara Kurdistanê ya li Mehabadê de Pêşmerge bû. Di sala 1963an de li gundê “Spindara”yê hatiye kuştin.
Ev komkujî û destan di havîna sala 1963an de di dema rejîma Baasê de li parêzgeha Silêmaniyê pêk hat. Wan bawer dikir ku eger komkujiyek mezin û êrîşek li ser Kurdistanê pêk bînin, ew ê di demek kurt de Şoreşa Îlonê têk bibin û tevahiya Kurdistanê bixin bin kontrola xwe. Her çend wan dest bi girtin û komkujkirina xelkê bêguneh li Silêmaniyê kirin, lê belê ew têk çûn û di hemû êrîşên xwe yên li ser çiyayê Azmarê de jî biser neketin.
Cewahir Huseyîn Mihemed, Pêşmergeyê Barzanî û hevalê wî yê li Yekîtiya Sovyetê, di sala 1930an de li gundê Selkê ji dayik bûye, di Şoreşa Duyemîn a Barzan de şer kiriye, di Komara Kurdistanê ya li Mehabadê de Pêşmerge bûye, beşdarî Şoreşa Îlonê bûye, di nava refên Pêşmerge de fermandarê şaxê bûye û di sala 1963an de di şerê çiyayê Matînê de şehîd bûye.
Di sala 1910an de li gundê Bebelê ji dayik bûye, Îbrahîm Hesen Îbrahîm ku bi navê Brahîm Hesen tê naskirin, Pêşmerge û hevalê Barzanî yê ji bo Yekîtiya Sovyetê bû. Ew beşdarî şoreşa Îlonê bûye. Dema ku pêşmerge bû, serokatiya 30 heta 50 kesî di nava Pêşmergeyan de dikir. Ew di sala 1961ê de li çiyayê Qelenderê hat kuştin.
Bombarankirina Qeladizê yek ji hovîtiyên herî trajîk bû ku rejîma Be's li dijî nifûsa sivîl pêk anî. Piştî ku hikûmetê ferman da ku şerê li dijî şoreşa Kurdî ji nû ve dest pê bike, bi awayekî hovane êrîşên xwe yên li ser Kurdistanê ji nû ve da destpêkirin
Çend meh piştî destpêkirina Şoreşa Îlonê, hikûmeta Ebdulkerîm Qasim bi alîkariya sîxuran (caş) rêze êrîşên xwe li ser herêmên di bin kontrola şoreşê de da destpêkirin. Lê Pêşmerge her tim li ber wan sekinîn û êrîşên wan têk birin...
Bêjan Jendo Elî Pêşmerge û hevalê Barzanî bû. Bêjan Pêşmergeyekî wêrek û bihêz bû ku paşê bû fermandeyê fuj. Herwiha, ew li Bexdayê profesorê zanîngehê bû. Bêjan di sala 1979an de li gundê Hudarê hat kuştin.
Di tîrmeha 1965an de, serkirdayetiya şoreşgerî planeke bi navê Destana Zembûr amade kir. Koma gerîlayên Pêşmerge ev plan bi cih anî da ku derbeyekê li berjewendiyên aborî yên hikûmetê li Kerkûkê bixe. Operasyon di dem û cihê rast de bi serkeftî hat encamdan, ku bandoreke cidî û metirsiyek li ser dezgehên petrolê yên hikûmeta Îraqê çêkir.
Şerê Şîşarê di payîza 1974an de qewimî, ku artêşa Iraqê di şer de bû li dijî Hêzên Pêşmerge. Artêşê xwest kontrola Çiyayê Şîşarê li devera Betwateyê bi dest bixe, bi mebesta berfirehkirina desthilatdariya xwe li ser deverên derdorê. Lêbelê, Hêzên Pêşmerge bi tundî li ber xwe dan û bi serkeftî êrîş şikandin. Wan bi awayekî serkeftî rê li ber hikûmetê girt ku çiya bi dest bixe, û piştrast kirin ku ew heta dawiya şoreşa 1975an di bin kontrola Pêşmergeyan de ma.
Bijîşk û siyasetmedar Aras Hesso Mirkhan Xezalî, ku bi (Dr. Aras) tê naskirin, nûnerê kongreyên yanzdehemîn (1993) û dwazdehemîn (1999) bû û di sala 2010an de di kongreya sêzdehemîn de wek endamê Encûmena Serkirdayetiya Partiya Dêmokrata Kurdistanê hat hilbijartin.
Lîjneya Navçeyê ya Zaxo ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê (PDK) di 26ê Sibata 1988an de li ser rêya Zaxo-Batûfa êrîşek li dijî hêzên leşkerî yên hikûmeta Îraqê da destpêkirin. Piştî pevçûneke dijwar, Hêzên Pêşmerge bi ser ketin û ziyaneke mezin gihandin hêzên Îraqê. Wan karî hejmareke berbiçav ji şervan û leşkerên dijmin bêbandor bikin; herwiha karîbûn çend dîlan jî bigirin.
Şerê Sengeserê di payîza 1974an de qewimî, dema ku artêşa Îraqê êrîşek da destpêkirin da ku kontrola bajarê Qeladizê bi dest bixe. Di bersivê de, Hêzên Pêşmerge li gundê Sengeserê baregehek ava kirin, ku ev yek bû sedema pevçûneke deh rojan. Di dawiyê de, artêşa Îraqê karî berevaniyên Pêşmerge bişkîne û di 19ê Tebaxê de bi serkeftî Qeladizê dagir bike.
