Jînenîgarî
Bêjan Jendo Elî di sala 1926an de li gundê Hudarê yê Rojhilatê Kurdistanê ji dayik bûye. Wî li Yekîtiya Sovyetê xwendiye û li wir bi jineke Ukraynî ya bi navê Roza Alexander re zewiciye. Bêjan du keçên wî bi navên Erka û Asya hebûn. Herwiha, Bêjan bawernameya xwe ya siyasî li Zanîngeha Taşkentê wergirtiye. Wekî din, ew li Zanîngeha Bexdayê profesorê zimanê Rûsî bû. Jina wî jî karmend bû. Lê belê, di sala 1963an de piştî ku rejîma Baasê Roza aciz kir ji ber ku Bêjan Pêşmerge û hevalê Mistefa Barzanî bû, ew neçar ma ku vegere Yekîtiya Sovyetê. Paşê, Bêjan di sala 1970yî de bi jina xwe ya duyem Seadiya Husên Kerîm re zewicî. Ew paşê vedigere Îranê û di sala 1974an de li Neẍedeyê niştecih dibe. Wekî din, wî karî hemwelatiya Îranê ji bo xwe û malbata xwe werbigire. Wî heta roja ku hat kuştin wek cotkar kar kir.
Di 3yê Hezîrana 1947an de, li gundê Smail Axa tevlî Barzanî bû û beşdarî şerên Rerawê bû. Piştî gelek zehmetiyan, di 18ê Hezîrana 1947an de, wî karî piştî derbaskirina Çemê Arasê ku di navbera sînorên Îran û Yekîtiya Sovyetê de bû, biçe Yekîtiya Sovyetê.
Piştî gihîştina wan a Yekîtiya Sovyetê di 19ê Hezîrana 1947an de li bajarê Axçawanê yê Komara Azerbaycanê, hemû heval li civakeke ku bi têlên dirî hatibû dorpêçkirin hatin bicihkirin. Ew ji aliyê serbazan ve dihatin çavdêrîkirin û dema ku mijar dibû xwarin û cil û bergan, wek dîlên şer bi wan re dihat kirin. Pişt re, hikûmeta Sovyetê biryar da ku heval divê li cihên Axdam, Laçîn, Ayulax û Kelbajar ên Komara Azerbaycanê bên dabeşkirin. Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1947an de, ew bo kampa serbazî ya li ser Gola Xezerê ya li paytexta Komara Mehabadê Bakor hatin veguhastin. Di 23yê heman mehê de, cilên serbazî li wan hatin kirin û ji aliyê efserên komarê ve rojane 8 saetan hatin perwerdekirin. Ji bilî vê, hin hevalên ku bi Kurdî xwendewar bûn, rojane 4 saetan ziman hîn dikirin.
Piştî reftarên xerab ên Cefer Baqrov ên bi hevalan re, di 29ê Tebaxa 1949an de, Barzanî biryar dide ku kampa xwe ya serbazî ji komara Mehabadê bo civaka Çirçûk a nêzî bajarê Aşkandê ku paytexta Ozbekistanê bû veguhêze; li wir wan perwerdeyên xwe yên serbazî domandin.
Di Adara 1949an de, heval li gundên Yekîtiya Sovyetê û çandiniyan (ku sivîlan ew ji hikûmetan kirê dikirin û paşê didan wan) hatin dabeşkirin. Hevalan li van cihan kar dikirin.
Piştî nameyên dubare yên General Barzanî bo Stalîn, nameyek di dawiyê de digihîje Stalîn ku tê de behsa zehmetiyên ku heval dikişînin dike. Stalîn tavilê partiyekê ava dike da ku hevalên Barzanî lêkolîn bike; partî digihîje wê biryarê ku divê her kes li bajarê Vrivskî kom bibe. Her kes di Çiriya Paşîn a 1951ê de diçe bajêr.
Piştî şoreşa 14ê Tîrmeha 1958an a li Iraqê û vegera General Mistefa Barzanî, di 25ê Sibata 1959an de, li gorî her du madeyên 3 û 7, xala (a) ya madeya 10 û li gorî madeya (11), û li ser bingeha yasaya guhertî ya hejmar 19, General Mistefa Barzanî û hevalên wî lêborîna giştî wergirtin.
Ji ber avakirina Komara Iraqê di sala 1958an de ji aliyê Ebdulkerîm Qasim ve, Bêjan ligel hevalên xwe di 16ê Nîsana 1959an de bi keştiya Grozya bi rêya bendera Besrayê vedigere Kurdistanê.
Bêjan di şoreşa Îlonê ya sala 1962an de beşdar bû. Herwiha, ew bû fermandeyê fujê 6 piştî Seîd Esî Seîd Esî Mihemed. Herwiha, Bêjan beşdarî şerên Zargelî, Gorazî, Deşta Hewlêrê, Koyê, Ranya, Qeladizê û Badînanê bû.
Di sala 1979an de, Doktor Qasimlo nameyekê ji Bêjan re dişîne ji ber ku pêwîstiya wî bi Bêjan hebû ku bi Partiya Demokrat a Kurdistanê ya li Îranê re têkilî dayne. Bêjan piştî serdana partiyê vedigere malê da ku malbata xwe bibîne. Mixabin, hikûmeta Îranê pê dihese û şer di navbera Komara Îslamî ya Îranê û Partiya Demokrat a Kurdistanê de derdikeve; Bêjan di şer de dimire û li gundê xwe Hudarê tê veşartin.
Çavkanî:
ئەرشیفی دەستەی ئینسکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان