Jînenîgarî

Mela Elî Mela Ebdulrehman, ku wekî Mela Elî Zhazhukî jî tê nasîn, di sala 1898an de li gundê Zhazhuk, navçeya Goratu, navçeya Mergesur, parêzgeha Hewlêrê ji dayik bûye. Berî ku biçe Yekîtiya Sovyetê zewicî bû. Kurek û keçek wan hebû, Hemîn Mela (1926) û Xidir Mela (1926). Wî ji Yekîtiya Sovyetê bawernameya çandiniyê wergirt. Bi Kurdî, Erebî û Rûsî şareza bû. Di sala 1978an de li Bexdayê mir.

Têkoşîn

Ew di sala 1930an de tevlî refên Şoreşa Barzan a Yekem bû û di 3yê Nîsana 1932an de beşdarî Şerê Dula Wezhî bû. Di 19ê Tebaxa 1945an de, Dadgeha Leşkerî ya Iraqê hemû milkên wî yên ku di dema neguhestinan de hatibûn desteserkirin desteser kir. Piştî hilweşîna Şoreşa Duyemîn a Barzan, di 11ê Cotmeha 1945an de koçî Rojhilatê Kurdistanê kir. Di 31ê Adara 1946an de, ew wekî Pêşmerge di hêzên Barzan ên Artêşa Komara Demokratîk a Kurdistanê de li Mehabadê xizmet kir. Di 15ê Nîsana 1947an de, malbata wî bi Şêx Ehmed Barzanî re çemê Gedar derbas kir, ku li ser sînorê navneteweyî yê di navbera Keyaniya Îran û Keyaniya Iraqê de ye, û çend mehan li Simî derbas kir. Diana hat girtin.

Ew di nav wan Pêşmergeyan de bû ku di 19ê Nîsana 1947an de bi rêya Xawkurk û Deştî Berazgar vegeriyan Şêrwan û Mezûrî.... . . .

Piştî vegera wan, General Mistefa Barzanî di 6ê Gulana 1947an de li gundê Argoşê bi hevalên xwe re civînek li dar xist û ji wan re talîmat da ku an bimînin an jî herin Yekîtiya Sovyetê. Ew beşdarî Şerê Kotolê (Qtur) û Şerê Pira Mako bû. Piştî gelek zehmetî û westandinê, di 18ê Hezîrana 1947an de ji Çemê Arasê derbas bû, ku li ser sînorê Îran û Yekîtiya Sovyetê ye.. .

Piştî gihîştina Yekîtiya Sovyetê, di 19ê Hezîrana 1947an de, ew û hemû hevalên wî li Naxçevan, Azerbaycanê, çil rojan di nav civatek vekirî de ku ji aliyê komek leşkeran ve bi têlên dirandî hatibû dorpêçkirin, hatin girtin. Ew ji aliyê xwarin, cil û berg û veguhastinê ve wek girtiyên şer dihatin parastin û muamelekirin. Paşê bi biryara hikûmeta Sovyetê ew li herêmên Axdam, Laçîn, Ayulax û Kelbacar ên Azerbaycanê hatin dabeşkirin. Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1947an de, ew ji bo baregeheke leşkerî ya li ser Deryaya Xezar li Baku, paytexta Komara Azerbaycanê hatin veguhastin. Wan perwerdehiya leşkerî wergirt. Di heman demê de, ji aliyê hin hevalên xwe yên xwende ve rojê çar saetan dersa Kurdî didan wan.... . . .

Piştî muameleya xirab a Cefer Bakirov bi hevalên xwe re, biryar hat dayîn ku di 29ê Tebaxa 1948an de kampa wî ya leşkerî ji Komara Azerbaycanê bo civaka Çîrçûkê ya nêzîkî Taşkentê, paytexta Komara Ozbekistanê were veguhastin, li wir wan perwerdehiya leşkerî berdewam kir.

Di Adara 1949an de, ew û hevalên wî bi trênê li gundên Yekîtiya Sovyetê hatin belavkirin û li zeviyên kolxozan (erdên ku mirov ji hikûmetê kirê dikirin û dûv re didan hikûmetê) xebitîn.... . . .

Piştî gelek hewldan û şandina çend nameyan ji aliyê General Barzanî ve ji Stalîn re, Stalîn di dawiyê de nameyek wergirt ku tê de Barzaniyê nemir behsa êşên hevalên xwe dikir û wî tavilê biryar da ku komîteyek ava bike da ku rewşa hevalên Barzaniyê lêkolîn bike. Di Mijdara 1951an de, Elî Mela Ebdulrehman çû Vrevskî, Yekîtiya Sovyetê.... . . .

Di sala 1958an de, Komara Iraqê di bin serokatiya Ebdulkerîm Qasim de hate damezrandin. Di 16ê Nîsana 1959an de, Mela Elî Mela Ebdulrehman bi hevalên xwe re li ser keştiya Georgia bi rêya bendera Besrayê li başûrê Komara Iraqê vegeriya Kurdistanê.

Çavkanî:

1. Hemîd Gerdî, Kurteya Dîrokê, Çapa Yekem, (Hewlêr - Weşanxaneya Aras - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2004), r. 51, 53, 58, 60, 62, 67, 80, 95, 133,
2. Heyder Farûq el-Samarî, Ziya Cafer û rola wî ya siyasî û aborî li Iraqê, (London – Dar el-Hikme – 2016), r.
3. Zrar Silêman Beg Dergalayî, Bîranîn di 1943-1977 de, (Silêmanî - Çapxaneya Rahand - 2002), r.
4. Şaban Elî Şaban, Hin Agahiyên Siyasî û Dîrokî, Çapa 3yem, (Hewlêr - Çapxaneya Rojhilat - 2013), r.
5. Şewket Şêx Yezdîn, Jubîleya Zêrîn a Pêşmergeyan, (Çapxaneya Pîrmam - Xebat - 1996), r.
6. Saleh Yousef Sufi, Kronolojiya Kurdistan û Cîhanê, Çapa Yekem, Cild 2, (Duhok - Çapxaneya Parêzgeha Duhokê - 2013), r. 607,
7. Saleh Yousef Sufi, Kronolojiya Kurdistan û Cîhanê, Çapa Yekem, Cild 3, (Duhok - Çapxaneya Parêzgeha Duhokê - 2013), r.
8. Omer Farûq, Jiyan û Têkoşîna Mela Mistefa Barzaniyê Nemir a Serdar Dana, çapa 2yem, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2002), r.
9. Ebdulrehman Mela Hebîb Ebûbekir, Eşîra Barzan di Navbera 1931 - 1991an de, Çapa 1em, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Çandê - 2001), rûpel 121, 126-1
10. Abdullah Xefûr, Ferhenga Erdnîgariya Hewlêrê, (Hewlêr - Weşanên Akademiya Kurdî - Çapxaneya Hacî Haşim - 2015), r. 234,
11. Karwan Mihemed Mecîd, Barzaniyan ji Mehabadê heta Yekîtiya Sovyetê, çapa 1emîn, (Silêmanî - Çapxaneya Paywand - 2011), r. 84, 94-96.
12. Kovara Hataw, Hejmar 154, Sal 6, Erbîl, Çapxaneya Kurdistanê, Înî, 15ê Nîsanê, 1959, r. 2,
13. Di bîranînên fermandarê şehîd Haso Mîrxan Zhazhokî de, 62 roj bi Barzaniyan re, Barzaniyan çûn Yekîtiya Sovyetê, çapa yekem (Hewlêr - Çapxaneya Çandî - 1997), r. 118, 127.
14. Leyth Abdul Mohsen Cewad el-Zubaidi, Şoreşa 14 Tîrmeh 1958 li Iraqê, (Bexda - Weşanxaneya Dar el-Reşîd - 1979), r.
15. Mesûd Barzan, Barzaniyê nemir û Tevgera Rizgariya Kurd 1931-1958, (Duhok - Çapxaneya Xebatê - 1998), r. 33, 139, 153, 184, 187-188, 194-197, 200-201, 205,
16. Necef Qulî Psîan, ji Mehabada xwînî heta qeraxên Arasê, bi Şewket Şêx Yezdîn, çapa 1emîn, (Pîrmam - Jubîleya Zêrîn a Partiya Demokrat a Kurdistanê - 1996), r.
17. Arşîva Lijneya Ansîklopediya Partiya Demokrat a Kurdistanê... . . .