Jînenîgarî

Elî Cangîr Jader di sala 1913an de li gundê Merozê yê navçeya Şêrwan Mazenê ya navçeya Mêrgasûrê ya parêzgeha Hewlêrê ji dayîk bûye.

Têkoşîn

Di 22ê Gulana 1947an de, ew bi General Mistefa Barzanî re çû Yekîtiya Sovyetê û beşdarî Şerê Kotolê û Şerê Pira Mako bû. Yekîtiya Sovyetê ji wir derbas bû.

Piştî gihîştina Yekîtiya Sovyetê, di 19ê Hezîrana 1947an de, ew û hemû hevalên wî li Naxçevan, Azerbaycanê, çil rojan di nav civatek vekirî de ku ji aliyê komek leşkeran ve bi têlên dirandî hatibû dorpêçkirin, hatin girtin. Ew ji aliyê xwarin, cil û berg û veguhastinê ve wek dîlên şer dihatin parastin û muamelekirin. Paşê bi biryara hikûmeta Sovyetê ew li herêmên Axdam, Laçîn, Ayulax û Kelbecar ên Azerbaycanê hatin dabeşkirin. Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1947an de, ew ji bo baregeheke leşkerî ya li ser Deryaya Xezar li Baku, paytexta Komara Azerbaycanê hatin veguhastin. Wan perwerdehiya leşkerî wergirt. Di heman demê de, ji aliyê hin hevalên xwe yên xwende ve rojê çar saetan dersa Kurdî didan wan.

Piştî ku Cefer Bakirov hevalên Barzaniyê nebaş kir, di 29ê Tebaxa 1948an de biryar hat dayîn ku kampa leşkerî ji Azerbaycanê bo civaka Çîrçûkê ya nêzîkî Taşkentê, paytexta Ozbekistanê, were veguhastin, û li wir perwerdehiya xwe ya leşkerî berdewam kirin.

Di Adara 1949an de, ew û hevalên wî bi trênê li gundên Yekîtiya Sovyetê hatin belavkirin û li zeviyên kolxozan (erdên ku mirovan ji hikûmetê kirê dikirin û dûv re didan hikûmetê) xebitîn.

Piştî gelek hewldan û şandina çend nameyan ji aliyê General Barzanî ve ji Stalîn re, Stalîn di dawiyê de nameyek wergirt ku tê de Barzanî behsa êşên hevalên xwe dikir û wî tavilê biryar da ku komîteyek ava bike da ku rewşa hevalên Barzaniyê lêkolîn bike. Di Mijdara 1951an de, Cangîr Jader çû Vrevskî, Yekîtiya Sovyetê.

Di sala 1958an de, Komara Iraqê di bin serokatiya Ebdulkerîm Qasim de hate damezrandin. Di 16ê Nîsana 1959an de, Elî Cangîr Cedir bi hevalên xwe re li ser keştiya Georgia bi rêya bendera Besrayê li başûrê Komara Iraqê vegeriya Kurdistanê.

Çavkanî:

1- Hemîd Gawherî, Madalyaya Barzaniyê nemir, Cild 1, (Hewlêr, Çapxaneya Hacî Haşim, 2015).

2- Hemîd Gerdî, Kurteya Dîrokê, Çapa Yekem, (Hewlêr, Weşanxaneya Aras, Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê, 2004).

3- Şaban Elî Şaban, Hin Agahiyên Siyasî û Dîrokî, Çapa 3yem, (Hewlêr, Çapxaneya Rojhilat, 2013).

4- Omer Farûq, Jiyan û Têkoşîna Mela Mistefa Barzaniyê Nemir a Serdar Dana, Çapa 2yem, (Hewlêr, Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê, 2002).

5- Ebdulrehman Mela Hebîb Ebûbekir, Eşîra Barzan di navbera 1931-1991an de, çapa yekem, (Hewlêr, Çapxaneya Wezareta Çandê, 2001).

6- Abdullah Ghafoor, Ferhenga Erdnîgariya Hewlêrê, (Hewlêr - Weşanên Akademiya Kurdî - Çapxaneya Hacî Haşim - 2015).

7- Karwan Mihemed Mecîd, Barzaniyan ji Mehabadê heta Sovyetê, çapa yekem, (Silêmanî, Çapxaneya Paywand, 2011).

8- Di bîranînên fermandarê şehîd Haso Mîrxan Zhajokî de, 62 roj bi Barzaniyan re, Barzaniyan çûn Yekîtiya Sovyetê, çapa yekem, (Hewlêr, Çapxaneya Çandî, 1997).

9- Leyth Abdul Mohsen Cewad El-Zubeydî, Şoreşa 14 Tîrmeh 1958 li Iraqê, (Bexda, Weşanxaneya Dar El Reşîd, 1979).

10- Mesûd Barzanî, Barzaniyê nemir û Tevgera Rizgariya Kurd 1931-1958, (Duhok, Çapxaneya Xebatê, 1998).

11- Necef Qulî Psîan, ji Mehabada xwînî heta qeraxên Arasê, bi Şewket Şêx Yezdîn, çapa 1emîn, (Pîrmam - Jubîleya Zêrîn a Partiya Demokrat a Kurdistanê - 1996).

12. Arşîvên Lijneya Ansîklopediyê Partiya Demokrat a Kurdistanê... . . .