Jînenîgarî

Selîm Şêxomar Ehmed di sala 1888an de li gundê Bedûdê yê navçeya Pîran a navçeya Mergesûr a parêzgeha Hewlêrê ji dayik bûye. Piştî ku çûye Yekîtiya Sovyetê, li wir zewiciye û keçek bi navê Ludmîla jê re çêbûye. Di sala 1954an de li Ozbekistanê mir û li wir hatiye veşartin.

Têkoşîn

Ew di sala 1931an de tevlî refên Şoreşa Barzan a Yekem bû. Di 3ê Nîsana 1932an de beşdarî Şerê Dulavazhiyê bû. Di 21ê Hezîrana 1932an de ew û malbata wî koçberî Tirkiyeyê bûn. Ew tevlî refên Şoreşa Barzan a Duyem bû û beşdarî şeran bû. Di 19ê Tebaxa 1945an de, bi biryara Dadgeha Leşkerî ya Adetî ya Iraqê hemû milkê wî hate desteserkirin. Di 11ê Cotmeha 1945an de, piştî hilweşîna Şoreşa Barzan a Duyem, ew çû Rojhilatê Kurdistanê.

Di 31ê Adara 1946an de, ew wek Pêşmerge di nav hêzên Barzan ên Artêşa Komara Demokratîk a Kurdistanê de xizmet kir. Ew beşdarî şerên Salih Awa, Serwe û Mergewarî li Rojhilatê Kurdistanê bû. Di 25ê Adara 1947an de, ew beşdarî şerê Hevres û Helecî bû.

Ew yek ji wan Pêşmergeyan bû ku di 19ê Nîsana 1947an de bi rêya Xakurk û Deştî Berazgar vegeriyan Şêrwan û Mezûrî.

Piştî vegera wan, General Mistefa Barzanî di 6ê Gulana 1947an de li gundê Argoşê bi hevalên xwe re civînek li dar xist û ji wan re talîmat da ku an bimînin an jî herin Yekîtiya Sovyetê. Ew beşdarî Şerê Qtur û Şerê Pira Mako bû. Di 18ê Hezîrana 1947an de, ew li ser sînorê Îran û Yekîtiya Sovyetê ji çemê Arasê derbas bû.

Piştî gihîştina Yekîtiya Sovyetê, di 19ê Hezîrana 1947an de, ew û hemû hevalên wî li Naxçevan, Azerbaycanê, çil rojan di nav civatek vekirî de ku ji aliyê komek leşkeran ve bi têlên dirandî hatibû dorpêçkirin, hatin girtin. Ew ji aliyê xwarin, cil û berg û veguhastinê ve wek dîlên şer dihatin parastin û muamelekirin. Paşê bi biryara hikûmeta Sovyetê ew li herêmên Axdam, Laçîn, Ayulax û Kelbecar ên Azerbaycanê hatin dabeşkirin. Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1947an de, ew ji bo baregeheke leşkerî ya li ser Deryaya Xezar li Baku, paytexta Komara Azerbaycanê hatin veguhastin. Ew hatin leşkerîkirin. Di heman demê de, ji aliyê hin hevalên xwe yên xwende ve rojê çar saetan dersa Kurdî ji wan re dihat dayîn.

Piştî ku Cefer Bakirov hevalên Barzaniyê nebaş tehrîk kirin, biryar hat dayîn ku kampa wî ya leşkerî ji Azerbaycanê bo civaka Çîrçûk a nêzîkî Taşkentê, paytexta Ozbekistanê were veguhastin, li wir wan perwerdehiya xwe ya leşkerî berdewam kir.

Di Adara 1949an de, ew û hevalên wî bi trênê li gundên Yekîtiya Sovyetê hatin belavkirin û li zeviyên kolxozan (erdên ku mirovan ji hikûmetê kirê dikirin û dûv re didan hikûmetê) xebitîn.

Piştî gelek hewldan û şandina çend nameyan ji aliyê General Barzanî ve ji Stalîn re, Stalîn di dawiyê de nameyek wergirt ku tê de Barzanî behsa êşên hevalên xwe dikir û wî tavilê biryar da ku komîteyek ava bike da ku rewşa hevalên Barzaniyê nenirxîne. Mijdara 1951an Koç dike bo Vrevisky, Yekîtiya Sovyetê.

Çavkanî:

1. Arşîva Lijneya Ansîklopediya Partiya Demokrat a Kurdistanê.

2. Heyder Farûk el-Samaraî, Zia Caefar û Rola Siyasî û Aborî li Iraqê, (London – Dar el-Hikme – 2016).

3. Sefer Yûsif Mîrxan, Mam Xadr Mela Wesman: Eger ne ji bo Barzaniyê nemir ba, niha yek ji me bi Kurdî nediaxivî, organa Partiya Demokrat a Kurdistanê, rojnameya Xebat, Hejmar 3456, Erbîl, 27ê Nîsana 2010an.

4. Sebrî Çawşîn Xano, Bedod di Dîrokê de, (Hewlêr – Çapxaneya Rojhelat – 2018).

5. Şaban Elî Şaban, Hin Agahiyên Siyasî û Dîrokî, Çapa Sêyem, (Hewlêr - Çapxaneya Rojhilat - 2013).

6. Omer Farûq, Jiyan û Têkoşîna Mela Mistefa Barzaniyê Nemir a Serdar Dana, Çapa 2yem, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2002).

7. Ebdulrehman Mela Hebîb Ebûbekir, Eşîra Barzan di Navbera 1931 - 1991an de, Çapa Yekem, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Çandê - 2001).

8. Abdullah Ghafoor, Ferhenga Erdnîgariya Hewlêrê, (Hewlêr - Weşanên Akademiya Kurdî - Çapxaneya Hacî Haşim - 2015).

9. Karwan Mihemed Mecîd, Barzaniyan ji Mehabadê heta Yekîtiya Sovyetê, çapa yekem, (Silêmanî - Çapxaneya Paywand - 2011).

10. Di bîranînên fermandarê şehîd Haso Mîrxan Zhazhokî de, 62 roj bi Barzaniyan re, çûna Barzaniyan bo Yekîtiya Sovyetê, çapa yekem (Hewlêr - Çapxaneya Çandî - 1997).

11. Mesûd Barzan, Barzan û Tevgera Rizgariya Kurd 1931 - 1958, (Duhok - Çapxaneya Xebatê - 1998).

12. Necef Qulî Psîan, ji Mehabada xwînî heta qeraxên Arasê, bi Şewket Şêx Yezdîn, çapa 1emîn, (Pîrmam - Jubîleya Zêrîn a Partiya Demokrat a Kurdistanê - 1996).