Jînenîgarî

Seîd Barzaniyê nemir di sala 1926an de li gundê Rezaniyê yê navçeya Goratu ya navçeya Mergesûrê ya parêzgeha Hewlêrê ji dayik bûye. Bavê wî Welî Beg Seîd di 8ê Tebaxa 1945an de li qereqola polîsan a Mergesûrê şehîd bûye. Di sala 1955an de li Yekîtiya Sovyetê xwendiye. Piştî hilweşîna Yekîtiya Sovyetê di sala 1975an de ji Zanîngeha Voranskê bawernameya xwe ya çandinî û siyasetê wergirtiye. Şoreşa Îlonê Ew wek penaber çû Îranê û li Kerecê bi cih bû. Di sala 1991an de vegeriya Kurdistanê û li Pîrmamê bi cih bû.

Di 8ê Kanûna 2016an de li Selahedîn wefat kir û li goristana Gerke Jawî ya li herêma Barzanê hat veşartin.

Xebatname

Di sala 1945an de tevlî refên Şoreşa Duyemîn a Barzan bû û serokê Pêşmergeyên gundên Rezan û Dore bû. Di 19ê Tebaxa 1945an de, Dadgeha Leşkerî ya Iraqê ferman da ku hemû milkên wî yên hatine veguhestin û nehatine veguhestin bên desteserkirin.

Piştî hilweşîna Şoreşa Duyemîn a Barzan di 11ê Cotmeha 1945an de, ew çû Rojhilatê Kurdistanê. Di 31ê Adara 1946an de, ew li Mehabadê bû Pêşmerge di nav hêzên Barzan ên Artêşa Komara Demokratîk a Kurdistanê de. Di 29ê Nîsana 1946an de, ew beşdarî Şerê Qerewayê li herêma Seqizê bû. Di 3yê Gulana 1947an de, ew beşdarî Şerê Malqeranî bû. Piştî hilweşîna Komara Demokratîk a Kurdistanê, ew di 23ê Sibatê de li Rojhilatê Kurdistanê beşdarî Şerê Silva bû.

Di 19ê Nîsana 1947an de, wî biryar da ku di bin fermandariya General Mistefa Barzanî Di 23ê Gulana 1947an de, beşdarî meşa ber bi Yekîtiya Sovyetê ve bû. Di 28ê Gulana 1947an de, li ser daxwaza Mîrhac Ehmed tevlî hêzê bû. Di 8ê Hezîrana 1947an de, bi fermana mela, li gundê Jîrmeyê civînek li dar xist.Mistefa Barzanî Wî hêzên xwe li dora gundê Ax Daşî yê Rojhilatê Kurdistanê veguhezand. Ji 9ê Hezîrana 1947an heta 11ê Hezîrana 1947an, beşdarî şerên Gelê Qtur û Pira Mako bû.

Di 18ê Hezîrana 1947an de, ew ji çemê Aras ê li ser sînorê di navbera Îran û Yekîtiya Sovyetê de derbas bû.

Piştî gihîştina Yekîtiya Sovyetê, di 19ê Hezîrana 1947an de, ew û hemû hevalên wî li Naxçevan, Azerbaycanê, çil rojan di nav civatek vekirî de ku ji aliyê komek leşkeran ve bi têlên dirandî hatibû dorpêçkirin, hatin girtin. Ew ji aliyê xwarin, cil û berg û veguhastinê ve wek dîlên şer dihatin parastin û muamelekirin. Paşê bi biryara hikûmeta Sovyetê ew li herêmên Axdam, Laçîn, Ayulax û Kelbacar ên Azerbaycanê hatin dabeşkirin. Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1947an de, ew ji bo baregeheke leşkerî ya li ser Deryaya Xezar li Baku, paytexta Komara Azerbaycanê hatin veguhastin. Ew hatin leşkerîkirin. Di heman demê de, ji aliyê hin hevalên xwe yên xwende ve rojê çar saetan dersa Kurdî ji wan re dihat dayîn.

Piştî muameleya xirab a li hember hevalên xwe, Cefer Bakirov biryar da ku di 29ê Tebaxa 1948an de kampa xwe ya leşkerî ji Komara Azerbaycanê veguhezîne civaka Çîrçûkê ya nêzîkî Taşkentê, paytexta Komara Ozbekistanê, û li wir perwerdehiya leşkerî berdewam kirin.

Di Adara 1949an de, ew û hevalên wî bi balafirê birin girava Munyak li nîvê Deryaya Uralê.

Piştî gelek hewldan û şandina çend nameyan ji aliyê General Barzanî ve ji Stalîn re, Stalîn di dawiyê de nameyek wergirt ku tê de Barzanî behsa êşên hevalên xwe dikir û wî tavilê biryar da ku komîteyek ava bike da ku rewşa hevalên Barzaniyê nenirxîne. Mijdara 1951an Koç dike bo Vrevisky, Yekîtiya Sovyetê.

Di sala 1958an de, Komara Iraqê di bin serokatiya Ebdulkerîm Qasim de hate damezrandin. Di 16ê Nîsana 1959an de, ew bi hevalên xwe re li ser keştiya Georgia bi rêya bendera Besrayê li başûrê Komara Iraqê vegeriya Kurdistanê.

Di sala 1961an de beşdarî Şoreşa ÎlonêEw her wiha di sala 1967an de sê salan wekî nûnerê mela beşdarî şerên Pierce û gelê Zinta bû.Mistefa Barzanî Di sala 1979an de beşdarî navçeya Seydkaniyê bû. Şoreşa GulanêDi 16ê Tebaxa 1996an de, di dema pîrozbahiyên Jubîleya Zêrîn a Şoreşa Duyemîn a Barzan de, Komara Demokratîk a Kurdistanê, rêya ber bi Yekîtiya Sovyetê ve. Şoreşa Îlonê û Şoreşa Gulanê ji hêla Serok ve Mesûd Barzani Madalyaya Nemiriya Barzaniyê nemir wergirt û di şerekî de carekê birîndar bû.

Çavkanî:

1. Arşîva Lijneya Ansîklopediya Partiya Demokrat a Kurdistanê.
2. Hevpeyvîn bi Kovara Matin re, Hevalê Barzaniyê Nemir Ezîz Qazî, Beşa 1, Kovara Matin, Şaxa Yekem a Partiya Demokrat a Kurdistanê - Yekgirtî, Hejmar 47, Gera Sêyem, Duhok, Çapxaneya Hawar, 1ê Kanûna Pêşîn, 1995.
3. Hevpeyvîn bi Kovara Matin re, Hevalê Barzaniyê Nemir Ezîz Qazî, Beşa 2, Kovara Matin, Şaxa Yekem a Partiya Demokrat a Kurdistanê - Yekgirtî, Hejmar 48, Gera Sêyem, Duhok, Çapxaneya Hawar, 2ê Kanûna Pêşîn, 1996.
4. Hemîd Gawherî, Madalyaya Barzaniyê Nemir, Cild 1, (Hewlêr - Çapxaneya Hacî Haşim - 2015).
5. Heyder Farûk el-Samaraî, Zia Caefar û Rola Siyasî û Aborî li Iraqê, (London – Dar el-Hikme – 2016).
6. Zrar Silêman Beg Dergalayî, Bîranîn di 1943-1977 de, (Silêmanî - Çapxaneya Rahand - 2002).
7. Safa Jaf, Şoreşa Neteweyî ya Îlonê û Rûmeta Esed Xoşaw, (Hewlêr - Çapxaneya Minara - 2007).
8. Sefer Yûsif Mîrxan, di 64emîn salvegera damezrandina Komara Kurdistanê li Mehabadê de, rojnameya Xebat, organa Partiya Demokrat a Kurdistanê, Hejmar 3379, Erbîl, 21ê Kanûna Pêşîn a 2010an.
9. Sefer Yûsif Mîrxan Zhazhukî, fermandarê têkoşer û hevrêyê nemir Barzaniyê nemir Seîd Welî Beg Seîd, gihîşt karwanê şehîdan, rojnameya Xebat, organa Partiya Demokrat a Kurdistanê, Hejmar 5168, Erbîl, 8ê Kanûna Pêşîn a 2016an.
10. Şaban Elî Şaban, Hin Agahiyên Siyasî û Dîrokî, Çapa Sêyem, (Hewlêr - Çapxaneya Rojhilat - 2013).
11. Omer Farûqî, Jiyan û Têkoşîna Mela Mistefa Barzaniyê Nemir a Serdar Dana, Çapa 2yem, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2002).
12. Ebdulrehman Mela Hebîb Ebûbekir, Eşîra Barzan di Navbera 1931 - 1991an de, Çapa 1em, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Çandê - 2001z).
13. Abdullah Ghafoor, Ferhenga Erdnîgariya Hewlêrê, (Hewlêr - Weşanên Akademiya Kurdî - Çapxaneya Hacî Haşim - 2015).
14. Ebdullah Ehmed Resûl Pîşderî, Pêveka bîranînên min di Şoreşa Îlonê, cild 2, (Silêmanî - Çapxaneya Şehîd Azad Hewramî - 2007).
15. Karwan Mihemed Mecîd, Barzaniyan ji Mehabadê heta Yekîtiya Sovyetê, çapa 1emîn, (Silêmanî - Çapxaneya Paywand - 2011).
16. Kovara Hataw, Hejmar 154, Sal 6, Erbîl, Çapxaneya Kurdistanê, Înî, 15ê Nîsanê, 1959.
17. Di çarçoveya pîrozbahiyên Jubîleya Zêrîn de, Serok Mesûd Barzani Barzanî madalyayan dide têkoşer û dayikên şehîdan, kovara Gulan, organa Partiya Demokrat a Kurdistanê, Hejmar 84, Erbîl, 1ê Îlona 1996an.
18. Di bîranînên fermandarê şehîd Haso Mîrxan Zhazhokî de, 62 roj bi Barzaniyan re, çûna Barzaniyan bo Yekîtiya Sovyetê, çapa yekem (Hewlêr - Çapxaneya Çandî - 1997).
19. Leyth Abdul Mohsen Cewad el-Zubaidi, Şoreşa 14 Tîrmeh 1958 li Iraqê, (Bexda - Weşanxaneya Dar el-Reşîd - 1979).
20. M. Ehmed Mihemed Çîço, ji bo Dîrok di Bîranînên Mihemed Çîço Pendroyî de, çapa yekem, (Hewlêr - Çapxaneya Şehab - 2010).
21. Mesûd Barzan, Barzan û Tevgera Rizgariya Kurd 1931-1958, (Duhok - Çapxaneya Xebatê - 1998).
22. Mesûd Barzan, Barzan û Tevgera Rizgariya Kurd 1931-1958, Cild 1, (Hewlêr - Çapxaneya Nenas - 2012).
23. Necef Qulî Psîan, ji Mehabada xwînî heta qeraxên Arasê, bi Şewket Şêx Yezdîn, çapa 1emîn, (Pîrmam - Jubîleya Zêrîn a Partiya Demokrat a Kurdistanê - 1996).