زندگینامه

سعید بارزانی در سال ۱۹۲۶ در روستای رزانی از توابع شهرستان گوراتو از توابع شهرستان مرگسور استان اربیل متولد شد. پدرش، ولی بیگ سعید، در ۸ آگوست ۱۹۴۵ در ایستگاه پلیس مرگسور به شهادت رسید. او در سال ۱۹۵۵ در اتحاد جماهیر شوروی تحصیل کرد. او در سال ۱۹۷۵ پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، مدرک لیسانس خود را در رشته کشاورزی و سیاست از دانشگاه ورانسک دریافت کرد. انقلاب سپتامبر او به عنوان پناهنده به ایران نقل مکان کرد و در کرج ساکن شد. در سال ۱۹۹۱، به کردستان بازگشت و در پیرمام ساکن شد.

او در ۸ دسامبر ۲۰۱۶ در صلاح‌الدین درگذشت و در گورستان گرکه جاوی در منطقه بارزان به خاک سپرده شد.

خبات‌نما

در سال ۱۹۴۵ او به صفوف انقلاب دوم بارزان پیوست و رهبر پیشمرگان روستاهای ریزان و دوره بود. در ۱۹ آگوست ۱۹۴۵، دادگاه نظامی عراق دستور مصادره تمام اموال او، چه منتقل شده و چه نشده، را صادر کرد.

پس از فروپاشی انقلاب دوم بارزان در ۱۱ اکتبر ۱۹۴۵، او به کردستان شرقی نقل مکان کرد. در ۳۱ مارس ۱۹۴۶، او به عنوان پیشمرگه در نیروهای بارزانی ارتش جمهوری دموکراتیک کردستان در مهاباد مشغول به کار شد. در ۲۹ آوریل ۱۹۴۶، او در نبرد قراوا در منطقه سقز شرکت کرد. در ۳ مه ۱۹۴۷، او در نبرد مالقرانی شرکت کرد. پس از فروپاشی جمهوری دموکراتیک کردستان، او در ۲۳ فوریه در نبرد سیلوا در کردستان شرقی شرکت کرد.

در ۱۹ آوریل ۱۹۴۷، او تصمیم گرفت تحت فرماندهی ژنرال مصطفی بارزانی در ۲۳ مه ۱۹۴۷، او در راهپیمایی به سمت اتحاد جماهیر شوروی شرکت کرد. در ۲۸ مه ۱۹۴۷، به درخواست میرحاج احمد به این نیرو پیوست. او در ۸ ژوئن ۱۹۴۷، به دستور ملا، جلسه‌ای در روستای جیرمی برگزار کرد.مصطفی بارزانی او نیروهایش را در اطراف روستای آق داشی در شرق کردستان جابجا کرد. از ۹ ژوئن ۱۹۴۷ تا ۱۱ ژوئن ۱۹۴۷ در نبردهای خلق قطور و پل ماکو شرکت داشت.

در ۱۸ ژوئن ۱۹۴۷، او از رودخانه ارس در مرز بین ایران و اتحاد جماهیر شوروی عبور کرد.

پس از ورود به اتحاد جماهیر شوروی، در ۱۹ ژوئن ۱۹۴۷، او و تمام رفقایش در نخجوان آذربایجان، به مدت چهل روز در یک اجتماع باز که توسط گروهی از سربازان با سیم خاردار احاطه شده بود، بازداشت شدند. آنها تحت مراقبت بودند و از نظر غذا، لباس و حمل و نقل مانند اسیران جنگی با آنها رفتار می‌شد. بعداً با تصمیم دولت شوروی، آنها به مناطق آغدام، لاچین، آیولاخ و کلبجر آذربایجان تقسیم شدند. در ۱۰ دسامبر ۱۹۴۷، آنها به یک پایگاه نظامی در کنار دریای خزر در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان، منتقل شدند. در همان زمان، توسط برخی از رفقای تحصیل کرده خود، روزانه چهار ساعت زبان کردی به آنها آموزش داده می‌شد.

جعفر باکیروف پس از بدرفتاری با رفقایش، در ۲۹ اوت ۱۹۴۸ تصمیم گرفت اردوگاه نظامی خود را از جمهوری آذربایجان به جامعه چیرچوک در نزدیکی تاشکند، پایتخت جمهوری ازبکستان، منتقل کند و در آنجا به آموزش نظامی ادامه دهد.

در مارس ۱۹۴۹، او و رفقایش با هواپیما به جزیره مونیاک در وسط دریای اورال منتقل شدند.

پس از تلاش‌های فراوان و ارسال چندین نامه توسط ژنرال بارزانی به استالین، سرانجام استالین نامه‌ای دریافت کرد که در آن بارزانی از رنج رفقایش صحبت کرده بود و او بلافاصله تصمیم گرفت کمیته‌ای برای بررسی وضعیت رفقای بارزانی تشکیل دهد. نوامبر ۱۹۵۱ به ورویسکی، اتحاد جماهیر شوروی نقل مکان کرد.

در سال ۱۹۵۸ جمهوری عراق به رهبری عبدالکریم قاسم تأسیس شد. در ۱۶ آوریل ۱۹۵۹ به همراه رفقایش با کشتی جورجیا از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت.

در سال ۱۹۶۱ او در ... شرکت کرد. انقلاب سپتامبراو همچنین به مدت سه سال به عنوان نماینده ملا در نبردهای پیرس و مردم زینتا در سال ۱۹۶۷ شرکت داشت.مصطفی بارزانی در سال ۱۹۷۹ در منطقه سیدکانی شرکت کرد. انقلاب ماه مهدر ۱۶ آگوست ۱۹۹۶، در جریان جشن‌های جشن طلایی دومین انقلاب بارزان، جمهوری دموکراتیک کردستان، مسیر اتحاد جماهیر شوروی. انقلاب سپتامبر و انقلاب ماه مه توسط رئیس جمهور مسعود بارزانی به او مدال جاودانگی بارزانی اعطا شد و یک بار در نبرد زخمی شد.

منابع:

1. آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان.
2. مصاحبه با مجله متین، همنشین بارزانی عزیز قاضی، قسمت اول، مجله متین، شعبه اول حزب دموکرات کردستان - متحد، شماره ۴۷، دور سوم، دهوک، چاپخانه هاوار، ۱ دسامبر ۱۹۹۵.
3. مصاحبه با مجله متین، همنشین بارزانی عزیز قاضی، قسمت دوم، مجله متین، شعبه اول حزب دموکرات کردستان - متحد، شماره ۴۸، دور سوم، دهوک، چاپخانه هاوار، ۲ دسامبر ۱۹۹۶.
4. حمید گوهری، مدال بارزانی، جلد ۱، (اربیل - چاپخانه حاجی هاشم - ۲۰۱۵).
5. حیدر فاروق السامرایی، ضیاء جعفر و نقش سیاسی و اقتصادی در عراق، (لندن - دارالحکمه - ۲۰۱۶).
6. زرار سلیمان بیگ درگلایی، خاطرات 1342-1356، (سلیمانی - چاپخانه راهند - 1381).
7. صفا جاف، انقلاب ملی سپتامبر و کرامت اسد خوشاو، (اربیل - چاپخانه مناره - ۲۰۰۷).
8. صفر یوسف میرخان، در شصت و چهارمین سالگرد تأسیس جمهوری کردستان در مهاباد، روزنامه خبات، ارگان حزب دموکرات کردستان، شماره ۳۳۷۹، اربیل، ۲۱ دسامبر ۲۰۱۰.
9. صفر یوسف میرخان ژاژوکی، فرمانده مبارز و رفیق بارزانی فقید سعید ولی بیگ سعید، به کاروان شهدا رسید، روزنامه خبات، ارگان حزب دموکرات کردستان، شماره ۵۱۶۸، اربیل، ۸ دسامبر ۲۰۱۶.
10. شعبانعلی شعبان، برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی، چاپ سوم، (اربیل - چاپخانه روژهلات - ۲۰۱۳).
11. عمر فاروق، سردار دانا زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (اربیل - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ۲۰۰۲).
12. عبدالرحمن ملا حبیب ابوبکر، قبیله بارزان بین سال‌های ۱۹۳۱ تا ۱۹۹۱، چاپ اول، (اربیل - چاپخانه وزارت فرهنگ) - ۲۰۰۱z).
13. عبدالله غفور، فرهنگنامه جغرافیای اربیل، (اربیل - انتشارات آکادمی کرد - چاپخانه حاجی هاشم - ۲۰۱۵).
14. عبدالله احمد رسول پیشداری، ضمیمه خاطرات من در انقلاب سپتامبر، جلد 2، (سلیمانی - چاپخانه شهید آزاد هورامی - 1386).
15. کاروان محمد مجید، بارزانی‌ها از مهاباد تا اتحاد جماهیر شوروی، چاپ اول، (سلیمانیه - چاپخانه پیوند - ۲۰۱۱).
16. مجله هتاو، شماره ۱۵۴، سال ششم، اربیل، چاپخانه کردستان، جمعه، ۲۵ فروردین ۱۳۳۸ (۱۵ آوریل ۱۹۵۹).
17. به عنوان بخشی از جشن‌های پنجاهمین سالگرد، رئیس جمهور مسعود بارزانی بارزانی به مبارزان و مادران شهدا مدال اهدا می‌کند، مجله گولان، ارگان حزب دموکرات کردستان، شماره ۸۴، اربیل، ۱ سپتامبر ۱۹۹۶.
18. در خاطرات فرمانده شهید حسو میرخان ژاژوکی، ۶۲ روز با بارزانی، عزیمت بارزانی‌ها به اتحاد جماهیر شوروی، چاپ اول (اربیل - چاپخانه فرهنگی - ۱۹۹۷).
19. لیث عبدالمحسن جواد الزبیدی، انقلاب 14 ژوئیه 1958 در عراق، (بغداد - مؤسسه انتشارات دارالرشید - 1979م).
20. م. احمد محمد چیچو، برای تاریخ در خاطرات محمد چیچو پندرویی، چاپ اول، (اربیل - چاپخانه شهاب - ۲۰۱۰).
21. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادیبخش کرد ۱۹۳۱-۱۹۵۸، (دهوک - چاپخانه خبات - ۱۹۹۸).
22. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادیبخش کرد ۱۹۳۱-۱۹۵۸، جلد ۱، (اربیل - چاپخانه ناشناس - ۲۰۱۲).
23. نجف قلی پسیان، از مهاباد خونین تا کرانه‌های ارس، نوشته شوکت شیخ یزدین، چاپ اول، (پیرمام - جشن طلایی حزب دموکرات کردستان - ۱۹۹۶).