Jînenîgarî

Ew di sala 1925an de li gundê Bersiavî yê navçeya Pîran a navçeya Mergesûr a parêzgeha Hewlêrê ji dayik bûye. Li Yekîtiya Sovyetê xwendiye û ji Zanîngeha Taşkentê bawernameya çandiniyê wergirtiye. Li Ofîsa Çandiniyê ya Mûsilê xebitiye. Di 1ê Kanûna 2000an de li gundê Bersiavê koça dawî kiriye.

Têkoşîn

Di sala 1943an de tevlî refên Şoreşa Duyemîn a Barzan bû. Di 15ê Cotmeha heman salê de beşdarî dagirkirina qereqola polîsan a Birkapra û di 20ê Cotmeha heman salê de beşdarî dagirkirina qereqola polîs a Şêrwan Maznî bû. Dadgeha leşkerî ya adetî ya Iraqê ferman da ku hemû milkên wî werin desteserkirin. Di 5ê Îlona 1946an de beşdarî dagirkirina qereqola polîs a Meydan Morîkiyê bû. Piştî hilweşîna Şoreşa Duyemîn a Barzan, di 11ê Cotmeha 1946an de çû Rojhilatê Kurdistanê. Di 31ê Adara 1946an de tevlî hêzên Barzan bû. Beşdarî Eniya Seqizê ya Komara Demokratîk a Kurdistanê bû. Piştî hilweşîna Komara Demokratîk a Kurdistanê di 3yê Adara 1947an de beşdarî Şerê Nalosî li Rojhilatê Kurdistanê bû.

Ew yek ji wan Pêşmergeyan bû ku di 19ê Nîsana 1947an de bi rêya Xakurk û Deştî Berazgar vegeriyan Şêrwan û Mezûrî.

Piştî vegera wan, Genl Mistefa Barzanî Di 6ê Gulana 1947an de, li gundê Argoşê bi hevalên xwe re civînek li dar xist û ji wan re talîmat da ku an bimînin an jî herin Yekîtiya Sovyetê. Di 23ê Gulana 1947an de, ew bi General Mistefa Barzanî re di Şerê Qturê de çû Yekîtiya Sovyetê. Ew beşdarî Şerê Pira Mako bû û di 18ê Hezîrana 1947an de ji Çemê Arasê derbas bû, ku li ser sînorê Îran û Yekîtiya Sovyetê ye.

Piştî gihîştina Yekîtiya Sovyetê, di 19ê Hezîrana 1947an de, ew û hemû hevalên wî li Naxçevan, Azerbaycanê, çil rojan di nav civatek vekirî de ku ji aliyê komek leşkeran ve bi têlên dirandî hatibû dorpêçkirin, hatin girtin. Ew ji aliyê xwarin, cil û berg û veguhastinê ve wek dîlên şer dihatin parastin û muamelekirin. Paşê bi biryara hikûmeta Sovyetê ew li herêmên Axdam, Laçîn, Ayulax û Kelbacar ên Azerbaycanê hatin dabeşkirin. Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1947an de, ew ji bo baregeheke leşkerî ya li ser Deryaya Xezar li Baku, paytexta Komara Azerbaycanê hatin veguhastin. Ew hatin leşkerîkirin. Di heman demê de, ji aliyê hin hevalên xwe yên xwende ve rojê çar saetan dersa Kurdî ji wan re dihat dayîn.

Piştî muameleya xirab a li hember hevalên xwe, Cefer Bakirov biryar da ku di 29ê Tebaxa 1948an de kampa xwe ya leşkerî ji Komara Azerbaycanê veguhezîne civaka Çîrçûkê ya nêzîkî Taşkentê, paytexta Komara Ozbekistanê, û li wir perwerdehiya leşkerî berdewam kirin.

Di Adara 1949an de, ew û hevalên wî bi trênê li gundên Yekîtiya Sovyetê hatin belavkirin û li zeviyên kolxozan (erdên ku mirov ji hikûmetê kirê dikirin û dûv re didan hikûmetê) xebitîn.

Piştî gelek hewldan û şandina çend nameyan ji aliyê General Barzaniyê nemir ve bo Stalîn, di dawiyê de Stalîn nameyek wergirt ku tê de  Barzanî Wî yekser biryar da ku komîteyek ava bike da ku rewşa hevalên Barzaniyê nemir lêkolîn bike. Komîteyê biryar da ku hemûyan li Vrevisky bicivîne. Di Mijdara 1951an de, ew çû Vrevisky li Yekîtiya Sovyetê.

Piştî şoreşa 14ê Tîrmeha 1958an li Iraqê û vegera general Mistefa BarzanîDi 25ê Sibata 1959an de, ew û hevalên wî li gorî bendên 3 û 7, paragrafa (a) ya xala 10 û xala 11ê ya Qanûna Guherandî ya 1959an efûyek giştî wergirtin.

Di sala 1958an de, Komara Iraqê di bin serokatiya Ebdulkerîm Qasim de hate damezrandin. Di 16ê Nîsana 1959an de, ew bi hevalên xwe re li ser keştiya Georgia bi rêya bendera Besrayê li başûrê Komara Iraqê vegeriya Kurdistanê.

Beşdarbûna 1961 Şoreşa ÎlonêDi 29ê Îlona 1971an de di pevçûna baregeha Barzaniyê nemir li Hacî Omeranê de birîndar bû. Piştî têkçûna Şoreşa Îlonê ya 1975an reviya Îranê. Ji wir ew şandin Semnanê û paşê li Qezwînê bi cih bû. Di sala 1980an de vegeriya Slevanayê û wekî serokê parêzvanên Pêşmerge hate tayînkirin. Mesûd Barzani... . . .

Di sala 1991an de vegeriya Kurdistanê û beşdarî Serhildana Kurdistanê bû. Di sala 1995an de teqawît bû. Di 16ê Tebaxa 1996an de ji ber têkoşîn û berxwedana wî di Şoreşa Duyemîn a Barzan a Komara Demokratîk a Kurdistanê de hate girtin. Ji aliyê Serok Mesûd Barzanî ve ji bo Yekîtiya Sovyetê, Şoreşa Îlonê û Serhildanê Madalyaya Barzaniyê Nemir hate xelatkirin.

Çavkanî:

1. Arşîva Lijneya Ansîklopediya Partiya Demokrat a Kurdistanê

2. Hemîd Gawherî, Madalyaya Barzaniyê Nemir, Cild 2, (Hewlêr - Çapxaneya Hacî Haşim - 2015).
3. Hemîd Gerdî, Kurteya Dîrokê, Çapa Yekem, (Hewlêr - Weşanxaneya Aras - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2004).
4. Heyder Farûk el-Samaraî, Zia Caefar û Rola Siyasî û Aborî li Iraqê, (London – Dar el-Hikme – 2016).
5. Şaban Elî Şaban, Hin Agahiyên Siyasî û Dîrokî, Çapa 3yem, (Hewlêr - Çapxaneya Rojhilat - 2013).
6. Şewket Şêx Yezdîn, Jubîleya Zêrîn a Pêşmergeyan, (Çapxaneya Pîrmam - Xebat - 1996).
7. Saleh Yousef Sufi, Kronolojiya Kurdistan û Cîhanê, Çapa Yekem, Cild 2, (Duhok - Çapxaneya Parêzgeha Duhokê - 2013).
8. Saleh Yousef Sofi, Kronolojiya Kurdistan û Cîhanê, Çapa Yekem, Cild Sêyem, (Duhok - Çapxaneya Parêzgeha Duhokê - 2013).
9. Omer Farûq, Jiyan û Têkoşîna Mela Mistefa Barzaniyê Nemir a Serdar Dana, Çapa 2yem, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2002).
10. Ebdulrehman Mela Hebîb Ebûbekir, Eşîra Barzan di Navbera 1931-1991an de, Çapa 1em, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Çandê - 2001).
11. Abdullah Ghafoor, Ferhenga Erdnîgariya Hewlêrê, (Hewlêr - Weşanên Akademiya Kurdî - Çapxaneya Hacî Haşim - 2015).
12. Karwan Mihemed Mecîd, Barzaniyan ji Mehabadê heta Yekîtiya Sovyetê, çapa 1emîn, (Silêmanî - Çapxaneya Paywand - 2011).
13. Kovara Hataw, Hejmar 154, Sal 6, Erbîl, Çapxaneya Kurdistanê, Înî, 15ê Nîsanê, 1959.
14. Serok Mesûd Barzanî di çarçoveya merasîmên Jubîleya Zêrîn de madalyayên Barzaniyê nemir dide têkoşer û dayikên şehîdan, kovara Gulan, organa Partiya Demokrat a Kurdistanê, Hejmar 84, Erbîl, 1ê Îlona 1996an.
15. Di bîranînên fermandarê şehîd Haso Mîrxan Zhazhokî de, 62 roj bi Barzaniyan re, çûna Barzaniyan bo Yekîtiya Sovyetê, çapa yekem (Hewlêr - Çapxaneya Çandî - 1997).
16. Leyth Abdul Mohsen Cewad el-Zubaidi, Şoreşa 14 Tîrmeh 1958 li Iraqê, (Bexda - Weşanxaneya Dar el-Reşîd - 1979).
17. Mesûd Barzan, Barzan û Tevgera Rizgariya Kurd 1931-1958, (Duhok - Çapxaneya Xebatê - 1998).
18. Mesûd Barzan, Barzani û Tevgera Rizgariya Kurd 1931-1958, Cild 1, (Hewlêr - Çapxaneya Nenas - 2012).
19. Necef Qulî Psîan, ji Mehabada xwînî heta qeraxên Arasê, bi Şewket Şêx Yezdîn, çapa 1emîn, (Pîrmam - Jubîleya Zêrîn a Partiya Demokrat a Kurdistanê - 1996).