زندگینامه

او در سال ۱۹۲۵ در روستای برساوِی از توابع پیران از توابع مرگسور استان اربیل متولد شد. او در اتحاد جماهیر شوروی تحصیل کرد و مدرک کشاورزی خود را از دانشگاه تاشکند دریافت کرد. او در اداره کشاورزی موصل استخدام شد. او در ۱ دسامبر ۲۰۰۰ در روستای برساو درگذشت.

مبارزه

در سال ۱۹۴۳ به صفوف انقلاب دوم بارزان پیوست. در ۱۵ اکتبر همان سال در تصرف پاسگاه پلیس بیرکپرا و در ۲۰ اکتبر همان سال در تصرف پاسگاه پلیس شروان مازنی شرکت کرد. دادگاه نظامی عراق دستور مصادره تمام اموال او را صادر کرد. در ۵ سپتامبر ۱۹۴۶، در تصرف پاسگاه پلیس میدان موریکی شرکت کرد. پس از فروپاشی انقلاب دوم بارزان، در ۱۱ اکتبر ۱۹۴۶ به شرق کردستان نقل مکان کرد. در ۳۱ مارس ۱۹۴۶، به نیروهای بارزان پیوست. در جبهه سقز در جمهوری دموکراتیک کردستان شرکت کرد. پس از فروپاشی جمهوری دموکراتیک کردستان در ۳ مارس ۱۹۴۷، در نبرد نالوسی در شرق کردستان شرکت کرد.

او یکی از پیشمرگانی بود که در ۱۹ آوریل ۱۹۴۷ از طریق خواکورک و دشتی برازگر به شروان و مزوری بازگشتند.

پس از بازگشت آنها، جنل مصطفی بارزانی در ۶ مه ۱۹۴۷، او جلسه‌ای با رفقایش در روستای آرگوش برگزار کرد و به آنها دستور داد که بمانند یا به اتحاد جماهیر شوروی بروند. در ۲۳ مه ۱۹۴۷، او ژنرال مصطفی بارزانی را در نبرد قطور به اتحاد جماهیر شوروی همراهی کرد. او در نبرد پل ماکو شرکت کرد و در ۱۸ ژوئن ۱۹۴۷ از رودخانه ارس که در مرز ایران و اتحاد جماهیر شوروی قرار دارد، عبور کرد.

پس از ورود به اتحاد جماهیر شوروی، در ۱۹ ژوئن ۱۹۴۷، او و تمام رفقایش در نخجوان آذربایجان، به مدت چهل روز در یک اجتماع باز که توسط گروهی از سربازان با سیم خاردار احاطه شده بود، بازداشت شدند. آنها تحت مراقبت بودند و از نظر غذا، لباس و حمل و نقل مانند اسیران جنگی با آنها رفتار می‌شد. بعداً با تصمیم دولت شوروی، آنها به مناطق آغدام، لاچین، آیولاخ و کلبجر آذربایجان تقسیم شدند. در ۱۰ دسامبر ۱۹۴۷، آنها به یک پایگاه نظامی در کنار دریای خزر در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان، منتقل شدند. در همان زمان، توسط برخی از رفقای تحصیل کرده خود، روزانه چهار ساعت زبان کردی به آنها آموزش داده می‌شد.

جعفر باکیروف پس از بدرفتاری با رفقایش، در ۲۹ اوت ۱۹۴۸ تصمیم گرفت اردوگاه نظامی خود را از جمهوری آذربایجان به جامعه چیرچوک در نزدیکی تاشکند، پایتخت جمهوری ازبکستان، منتقل کند و در آنجا به آموزش نظامی ادامه دهد.

در مارس ۱۹۴۹، او و رفقایش با قطار در روستاهای اتحاد جماهیر شوروی توزیع شدند و در مزارع کلخوزها (زمین‌هایی که مردم از دولت اجاره می‌کردند و سپس به دولت پس می‌دادند) کار کردند.

پس از تلاش فراوان و ارسال چندین نامه توسط ژنرال بارزانی به استالین، سرانجام استالین نامه‌ای حاوی بارزانی او بلافاصله تصمیم گرفت کمیته ای برای بررسی وضعیت رفقای بارزانی تشکیل دهد. این کمیته تصمیم گرفت همه آنها را در ورویسکی جمع کند. در نوامبر ۱۹۵۱، او به ورویسکی در اتحاد جماهیر شوروی رفت.

پس از انقلاب ۱۴ ژوئیه ۱۹۵۸ در عراق و بازگشت ژنرال مصطفی بارزانیدر ۲۵ فوریه ۱۹۵۹، به موجب مواد ۳ و ۷، بند (الف) ماده ۱۰ و ماده ۱۱ قانون اصلاحی سال ۱۹۵۹، به او و رفقایش عفو عمومی اعطا شد.

در سال ۱۹۵۸، جمهوری عراق به رهبری عبدالکریم قاسم تأسیس شد. در ۱۶ آوریل ۱۹۵۹، او به همراه رفقایش با کشتی جورجیا از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت.

مشارکت ۱۹۶۱ انقلاب سپتامبراو در ۲۹ سپتامبر ۱۹۷۱ در توطئه مقر بارزانی در حاجی عمران زخمی شد. پس از فروپاشی انقلاب سپتامبر ۱۹۷۵، به ایران گریخت. از آنجا به سمنان منتقل شد و بعداً در قزوین ساکن شد. در سال ۱۹۸۰ به سلوانا بازگشت و به عنوان رئیس گارد پیشمرگه خود منصوب شد. مسعود بارزانی... (یا: ... یا ...

او در سال ۱۹۹۱ به کردستان بازگشت و در قیام کردستان شرکت کرد. او در سال ۱۹۹۵ بازنشسته شد. در ۱۶ آگوست ۱۹۹۶، به دلیل مبارزه و مقاومتش در انقلاب دوم بارزان جمهوری دموکراتیک کردستان دستگیر شد. او به خاطر اتحاد جماهیر شوروی، انقلاب سپتامبر و قیام، مدال جاودانه بارزانی را از رئیس جمهور مسعود بارزانی دریافت کرد.

منابع:

1. بایگانی هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان

2. حمید گوهری، مدال بارزانی، جلد ۲، (اربیل - چاپخانه حاجی هاشم - ۲۰۱۵).
3. حمید گردی، خلاصه التاریخ، چاپ اول، (اربیل - انتشارات ارس - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ۱۳۸۳).
4. حیدر فاروق السامرایی، ضیاء جعفر و نقش سیاسی و اقتصادی در عراق، (لندن - دارالحکمه - ۲۰۱۶).
5. شعبانعلی شعبان، برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی، چاپ سوم، (اربیل - چاپخانه روژهلات - ۲۰۱۳).
6. شوکت شیخ یزدین، جشن طلایی پیشمرگه، (پیرمام - چاپخانه خبات - ۱۹۹۶).
7. صالح یوسف صوفی، گاهشماری کردستان و جهان، چاپ اول، جلد ۲، (دهوک - چاپخانه استانی دهوک - ۲۰۱۳).
8. صالح یوسف صوفی، گاهشمار کردستان و جهان، چاپ اول، جلد سوم، (دهوک - چاپخانه استانی دهوک - ۲۰۱۳).
9. عمر فاروق، سردار دانا، زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (اربیل - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ۲۰۰۲).
10. عبدالرحمن ملا حبیب ابوبکر، قبیله بارزان بین سال‌های ۱۹۳۱-۱۹۹۱، چاپ اول، (اربیل - چاپخانه وزارت فرهنگ) - ۲۰۰۱).
11. عبدالله غفور، فرهنگنامه جغرافیای اربیل، (اربیل - انتشارات آکادمی کرد - چاپخانه حاجی هاشم - ۲۰۱۵).
12. کاروان محمد مجید، بارزانی‌ها از مهاباد تا اتحاد جماهیر شوروی، چاپ اول، (سلیمانیه - چاپخانه پیوند - ۲۰۱۱).
13. مجله هتاو، شماره ۱۵۴، سال ششم، اربیل، چاپخانه کردستان، جمعه، ۲۵ فروردین ۱۳۳۸ (۱۵ آوریل ۱۹۵۹).
14. رئیس جمهور مسعود بارزانی در چارچوب جشن‌های پنجاهمین سالگرد، مدال‌های بارزانی را به مبارزان و مادران شهدا اعطا می‌کند، مجله گولان، ارگان حزب دموکرات کردستان، شماره ۸۴، اربیل، ۱ سپتامبر ۱۹۹۶.
15. در خاطرات فرمانده شهید حسو میرخان ژاژوکی، ۶۲ روز با بارزانی، عزیمت بارزانی‌ها به اتحاد جماهیر شوروی، چاپ اول (اربیل - چاپخانه فرهنگی - ۱۹۹۷).
16. لیث عبدالمحسن جواد الزبیدی، انقلاب 14 ژوئیه 1958 در عراق، (بغداد - مؤسسه انتشارات دارالرشید - 1979م).
17. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادیبخش کرد ۱۹۳۱-۱۹۵۸، (دهوک - چاپخانه خبات - ۱۹۹۸).
18. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادیبخش کرد ۱۹۳۱-۱۹۵۸، جلد ۱، (اربیل - چاپخانه ناشناس - ۲۰۱۲).
19. نجف قلی پسیان، از مهاباد خونین تا کرانه‌های ارس، نوشته شوکت شیخ یزدین، چاپ اول، (پیرمام - جشن طلایی حزب دموکرات کردستان - ۱۹۹۶).