Jînenîgarî

Hesen Suwar di sala 1920an de li gundê Lerey ê navçeya Şêrwan Mazen a navçeya Mergesûr a parêzgeha Hewlêrê ji dayik bûye. Dema ku ew tenê yek salî bû, ew bi malbata xwe reviya Tirkiyeyê, lê piştî ku rayedarên Tirkiyeyê di sala 1933an de Şêx Ehmed Barzanî radestî hikûmeta Iraqê kirin, malbata wî jî mîna hemû malbatên ku reviyabûn Bakurê Kurdistanê vegeriya Başûrê Kurdistanê. Berî ku biçe Yekîtiya Sovyetê, ew bi Aiş Mela Yehya Mihemed re zewicî bû. Li Yekîtiya Sovyetê xwend û bawernameya enstîtuyê di warê çandiniyê de wergirt. Di sala 1980an de li Behrikê koça dawî kir.

Têkoşîn

Di sala 1943an de, tevlî refên Şoreşa Duyemîn a Barzan bû û beşdarî şer bû. Di 19ê Tebaxa 1945an de, Dadgeha Leşkerî ya Iraqê ferman da ku hemû milkê wî desteser bikin.

Piştî hilweşîna Şoreşa Duyemîn a Barzan, di 11ê Cotmeha 1945an de çû Rojhilatê Kurdistanê. Di 31ê Adara 1946an de li Mehabadê tevlî hêza Barzan a Artêşa Komara Demokratîk a Kurdistanê bû. Piştî hilweşîna Komara Demokratîk a Kurdistanê di 19ê Adara 1947an de beşdarî şerên Şîno, Nexde û Mokriya bû.

Ew yek ji wan Pêşmergeyan bû ku di 19ê Nîsana 1947an de bi rêya Xawkurk û Deştî Berazgar vegeriyan Şêrwan û Mezûrî.

Piştî vegera wan, Genl Mistefa Barzanî Di 6ê Gulana 1947an de, li gundê Argoşê bi hevalên xwe re civînek li dar xist û ji wan re talîmat da ku an bimînin an jî herin Yekîtiya Sovyetê. Di 23ê Gulana 1947an de, ew bi General Mistefa Barzanî re çû Yekîtiya Sovyetê û beşdarî şerên wê bû. Ji 9ê Hezîrana 1947an heta 11ê Hezîrana 1947an, beşdarî şerên Gelê Qtur û Pira Mako bû. Di 18ê Hezîrana 1947an de, ew li ser sînorê Îran û Yekîtiya Sovyetê ji çemê Arasê derbas bû.

Piştî gihîştina Yekîtiya Sovyetê, di 19ê Hezîrana 1947an de, ew û hemû hevalên wî li Naxçevan, Azerbaycanê, çil rojan di nav civatek vekirî de ku ji aliyê komek leşkeran ve bi têlên dirandî hatibû dorpêçkirin, hatin girtin. Ew ji aliyê xwarin, cil û berg û veguhastinê ve wek dîlên şer dihatin parastin û muamelekirin. Paşê bi biryara hikûmeta Sovyetê ew li herêmên Axdam, Laçîn, Ayulax û Kelbacar ên Azerbaycanê hatin dabeşkirin. Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1947an de, ew ji bo baregeheke leşkerî ya li ser Deryaya Xezar li Baku, paytexta Komara Azerbaycanê hatin veguhastin. Ew hatin leşkerîkirin. Di heman demê de, ji aliyê hin hevalên xwe yên xwende ve rojê çar saetan dersa Kurdî ji wan re dihat dayîn.

Piştî muameleya xirab a li hember hevalên xwe, Cefer Bakirov biryar da ku di 29ê Tebaxa 1948an de kampa xwe ya leşkerî ji Komara Azerbaycanê veguhezîne civaka Çîrçûkê ya nêzîkî Taşkentê, paytexta Komara Ozbekistanê, û li wir perwerdehiya leşkerî berdewam kirin.

Di Adara 1949an de, ew û hevalên wî bi trênê li gundên Yekîtiya Sovyetê hatin belavkirin û li zeviyên kolxozan (erdên ku mirov ji hikûmetê kirê dikirin û dûv re didan hikûmetê) xebitîn.

Piştî gelek hewldan û şandina çend nameyan ji aliyê General Barzaniyê nemir ve bo Stalîn, di dawiyê de Stalîn nameyek wergirt ku tê de Barzani Wî yekser biryar da ku komîteyek ava bike da ku rewşa hevalên Barzaniyê nemir lêkolîn bike. Komîteyê biryar da ku hemûyan li Vrevisky bicivîne. Di Mijdara 1951an de, ew çû Vrevisky li Yekîtiya Sovyetê.

Piştî şoreşa 14ê Tîrmeha 1958an li Iraqê û vegera general Mistefa BarzanîDi 25ê Sibata 1959an de, ew û hevalên wî li gorî bendên 3 û 7, paragrafa (a) ya xala 10 û xala 11ê ya Qanûna Guherandî ya 1959an efûyek giştî wergirtin.

Di sala 1958an de, Komara Iraqê di bin serokatiya Ebdulkerîm Qasim de hate damezrandin. Di 16ê Nîsana 1959an de, ew bi hevalên xwe re li ser keştiya Georgia bi rêya bendera Besrayê li başûrê Komara Iraqê vegeriya Kurdistanê.

Beşdarbûn Şoreşa ÎlonêDi şerên Pîrs, Mîllî Mela, Görez û Keklayê de şer kiriye. Şoreşa Gulanêjî beşdar bû

Çavkanî:

1. Arşîva Lijneya Ansîklopediya Partiya Demokrat a Kurdistanê

2. Hemîd Gerdî, Kurteya Dîrokê, Çapa Yekem, (Hewlêr - Weşanxaneya Aras - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2004).
3. Heyder Farûk el-Samaraî, Zia Caefar û Rola Siyasî û Aborî li Iraqê, (London – Dar el-Hikme – 2016).
4. Şaban Elî Şaban, Hin Agahiyên Siyasî û Dîrokî, Çapa Sêyem, (Hewlêr - Çapxaneya Rojhilat - 2013).
5. Saleh Yousef Sufi, Kronolojiya Kurdistan û Cîhanê, Çapa Yekem, Cild 2, (Duhok - Çapxaneya Parêzgeha Duhokê - 2013).
6. Saleh Yousef Sufi, Kronolojiya Kurdistan û Cîhanê, Çapa Yekem, Cild Sêyem, (Duhok - Çapxaneya Parêzgeha Duhokê - 2013).
7. Omer Farûqî, Jiyan û Têkoşîna Mela Mistefa Barzaniyê Nemir a Serdar Dana, Çapa 2yem, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2002).
8. Ebdulrehman Mela Hebîb Ebûbekir, Eşîra Barzan di Navbera 1931-1991an de, Çapa 1em, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Çandê - 2001z).
9. Karwan Mihemed Mecîd, Barzaniyan ji Mehabadê heta Yekîtiya Sovyetê, çapa 1emîn, (Silêmanî - Çapxaneya Paywand - 2011).
10. Di bîranînên fermandarê şehîd Haso Mîrxan Zhazhokî de, 62 roj bi Barzaniyan re, çûna Barzaniyan bo Yekîtiya Sovyetê, çapa yekem (Hewlêr - Çapxaneya Çandî - 1997).
11. Leyth Abdul Mohsen Cewad el-Zubaidi, Şoreşa 14 Tîrmeh 1958 li Iraqê, (Bexda - Weşanxaneya Dar el-Reşîd - 1979).
12. Mesûd Barzan, Barzan û Tevgera Rizgariya Kurd 1931-1958, (Duhok - Çapxaneya Xebatê - 1998).