Jînenîgarî

Husên Mihemed Çîço di sala 1925an de li gundê Kaniyalanj, navçeya Goratu, navçeya Mergesur, parêzgeha Hewlêrê ji dayik bûye. Ew çûye Yekîtiya Sovyetê, li wir bi Zahira Kikbai Bayna Zarova re zewiciye. Kurek û du keçên wan hebûn, Selewat Husên (jidayikbûyî 1957), Halîme Husên (jidayikbûyî 1953) û Eyşe Husên (jidayikbûyî 1955). Husên Mihemed hem bi Kurdî û hem jî bi Rûsî şareza bû. Di 31ê Tîrmeha 1983an de di dema operasyona Enfala Barzaniyan de ji aliyê hikûmeta Iraqê ve li civaka Herîr winda bû.

Têkoşîn

Di sala 1943an de, tevlî refên Şoreşa Duyemîn a Barzan bû. Di 12ê Cotmehê de, beşdarî dagirkirina qereqola polîsan a Xerzokê û di 10ê Mijdarê de jî beşdarî dagirkirina qereqola polîsan a Mazne bû û çavekî wî winda kir. Di 19ê Tebaxa 1945an de, bi biryara Dadgeha Leşkerî ya Adetî ya Iraqê hemû milkê wî hate desteserkirin.

Di 11ê Cotmeha 1945an de, piştî têkçûna Şoreşa Duyemîn a Barzan, ew hate girtin. Mistefa Barzanî û hevalên wî derbasî Rojhilatê Kurdistanê bûn. Piştî damezrandina Komara Demokratîk a Kurdistanê li Mehabadê, di 31ê Adara 1946an de, di çarçoveya hêzên Barzan de komarê parast û beşdarî şerên eniya Seqizê bû.

Piştî hilweşîna Komara Kurdistanê li Mehabadê û vegera Barzaniyê nemir ji Rojhilatê Kurdistanê bo Başûrê Kurdistanê, ew yek ji wan Pêşmergeyan bû ku di 19ê Nîsana 1947an de bi rêya Xakurk û Deştî Berazgar vegeriyan Şêrwan û Mezûrî.

Piştî vegera wan, Genl Mistefa Barzanî Di 6ê Gulana 1947an de, li gundê Argoşê bi hevalên xwe re civînek li dar xist û ji wan re talîmat da ku an li wir bimînin an jî herin Yekîtiya Sovyetê. Mistefa Barzanî Ew beşdarî Şerê Gelê Qtur û Şerê Pira Mako bû. Piştî gelek zehmetî û westandinê, di 18ê Hezîrana 1947an de ji Çemê Arasê derbas bû, ku li ser sînorê Îran û Yekîtiya Sovyetê ye.

Piştî gihîştina Yekîtiya Sovyetê, di 19ê Hezîrana 1947an de, ew û hemû hevalên wî li Naxçevan, Azerbaycanê, çil rojan di nav civatek vekirî de ku ji aliyê komek leşkeran ve bi têlên dirandî hatibû dorpêçkirin, hatin girtin. Ew ji aliyê xwarin, cil û berg û veguhastinê ve wek dîlên şer dihatin parastin û muamelekirin. Paşê bi biryara hikûmeta Sovyetê ew li herêmên Axdam, Laçîn, Ayulax û Kelbacar ên Azerbaycanê hatin dabeşkirin. Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1947an de, ew ji bo baregeheke leşkerî ya li ser Deryaya Xezar li Baku, paytexta Komara Azerbaycanê hatin veguhastin. Ew hatin leşkerîkirin. Di heman demê de, ji aliyê hin hevalên xwe yên xwende ve rojê çar saetan dersa Kurdî ji wan re dihat dayîn.

Piştî muameleya xirab a li hember hevalên xwe, Cefer Bakirov biryar da ku di 29ê Tebaxa 1948an de kampa xwe ya leşkerî ji Komara Azerbaycanê veguhezîne civaka Çîrçûkê ya nêzîkî Taşkentê, paytexta Komara Ozbekistanê, û li wir perwerdehiya leşkerî berdewam kirin.

Di Adara 1949an de, ew û hevalên wî bi trênê li gundên Yekîtiya Sovyetê hatin belavkirin û li zeviyên kolxozan (erdên ku mirov ji hikûmetê kirê dikirin û dûv re didan hikûmetê) xebitîn.

Piştî gelek hewldan û şandina çend nameyan ji aliyê General Barzaniyê nemir ve bo Stalîn, di dawiyê de Stalîn nameyek wergirt ku tê de  Barzanî Wî yekser biryar da ku komîteyek ava bike da ku rewşa hevalên Barzaniyê nemir lêkolîn bike. Komîteyê biryar da ku hemûyan li Vrevisky bicivîne. Di Mijdara 1951an de, ew çû Vrevisky li Yekîtiya Sovyetê.

Piştî şoreşa 14ê Tîrmeha 1958an li Iraqê û vegera general Mistefa BarzanîDi 25ê Sibata 1959an de, ew û hevalên wî li gorî bendên 3 û 7, paragrafa (a) ya xala 10 û xala 11ê ya Qanûna Guherandî ya 1959an efûyek giştî wergirtin.

Di sala 1958an de, Komara Iraqê di bin serokatiya Ebdulkerîm Qasim de hate damezrandin. Di 16ê Nîsana 1959an de, ew bi hevalên xwe re li ser keştiya Georgia bi rêya bendera Besrayê li başûrê Komara Iraqê vegeriya Kurdistanê.

Beşdarbûna 1961 Şoreşa ÎlonêDi sala 1975an de, piştî hilweşîna Şoreşa Îlonê, ew reviya Îranê û di sala 1977an de vegeriya Kurdistanê.

Çavkanî:

1. Arşîva Lijneya Ansîklopediya Partiya Demokrat a Kurdistanê.
2. Hevpeyvîn bi Kovara Matin re, Hevalê Barzaniyê Nemir Ezîz Qazî, Beşa 2, Kovara Matin, Şaxa Yekem a Partiya Demokrat a Kurdistanê - Yekgirtî, Hejmar 48, Gera Sêyem, Duhok, Çapxaneya Hawar, 2ê Kanûna Pêşîn, 1996.
3. Hemîd Gerdî, Kurteya Dîrokê, Çapa Yekem, (Hewlêr - Weşanxaneya Aras - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2004).
4. Heyder Farûk el-Samaraî, Zia Caefar û Rola Siyasî û Aborî li Iraqê, (London – Dar el-Hikme – 2016).
5. Rekarî Mazwirî, Jinên Rûs, Dersînorkirin, Enfal û Jenosîd, Çapa 1em, (Hewlêr - Çapxaneya Minara - 2010).
6. Rekare Mazuiri, Sarbora Trajidiyayen Barzaniyan, Çapa Yeki, (Hewlêr - Çapxaneya Hacî Haşim - 2013).
7. Saleh Yousef Sufi, Kronolojiya Kurdistan û Cîhanê, Çapa Yekem, Cild Sêyem, (Duhok - Çapxaneya Parêzgeha Duhokê - 2013).
8. Saleh Yousef Sufi, Kronolojiya Kurdistan û Cîhanê, Çapa Yekem, Cild 2, (Duhok - Çapxaneya Parêzgeha Duhokê - 2013).
9. Omer Farûqî, Jiyan û Têkoşîna Mela Mistefa Barzaniyê Nemir a Serdar Dana, Çapa 2yem, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2002).
10. Ebdulrehman Mela Hebîb Ebûbekir, Eşîra Barzan di Navbera 1931-1991an de, Çapa 1em, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Çandê - 2001z).
11. Abdullah Ghafoor, Ferhenga Erdnîgariya Hewlêrê, (Hewlêr - Weşanên Akademiya Kurdî - Çapxaneya Hacî Haşim - 2015).
12. Omer Hemze Salih, Jenosîd û Tawanên Rejîma Baasê li dijî Barzaniyan 1975-1991, ji Zimanê Şahid û Belgeyan, Çapa 1emîn, (Hewlêr - Çapxaneya Rojhilat). - 2017z).
13. Karwan Mihemed Mecîd, Barzaniyan ji Mehabadê heta Yekîtiya Sovyetê, çapa 1emîn, (Silêmanî - Çapxaneya Paywand - 2011).
14. Di bîranînên fermandarê şehîd Haso Mîrxan Zhazhokî de, 62 roj bi Barzaniyan re, çûna Barzaniyan bo Yekîtiya Sovyetê, çapa yekem (Hewlêr - Çapxaneya Çandî - 1997).
15. Leyth Abdul Mohsen Cewad el-Zubaidi, Şoreşa 14 Tîrmeh 1958 li Iraqê, (Bexda - Weşanxaneya Dar el-Reşîd - 1979).
16. Mesûd Barzan, Barzan û Tevgera Rizgariya Kurd 1931-1958, (Duhok - Çapxaneya Xebatê - 1998).