Jînenîgarî

Hacî Heyder Silêman di sala 1922an de li gundê Arguş ê navçeya Şêrwan Mezin a navçeya Mergesur a parêzgeha Hewlêrê ji dayik bûye. Li Yekîtiya Sovyetê bi Tamariyê re zewicî ye. Hem bi Kurdî û hem jî bi Rûsî dizanibû. Di 1ê Tebaxa 1983an de li bajarokê Herîr koça dawî kiriye û li wir hatiye veşartin.

Têkoşîn

Di sala 1943an de tevlî refên Şoreşa Duyemîn a Barzan bû. Di 10ê Mijdara 1943an de beşdarî dagirkirina Qereqola Polîsan a Mazne bû û di operasyona xwe ya leşkerî de birîndar bû. Dîl nehatiye girtin.

Di 11ê Cotmeha 1945an de, piştî têkçûna Şoreşa Duyemîn a Barzan, ew hate girtin. Mistefa Barzanî û hevalên wî derbasî Rojhilatê Kurdistanê bûn. Piştî damezrandina Komara Demokratîk a Kurdistanê li Mehabadê, di 31ê Adara 1946an de, wî di nav hêzên Barzan de komarê parast.

Piştî hilweşîna Komara Kurdistanê li Mehabadê û vegera Barzaniyê nemir ji Rojhilatê Kurdistanê bo Başûrê Kurdistanê, ew beşdarî şerên Eniya Seqzî li Rojhilatê Kurdistanê bû.

Piştî vegera wan, General Mistefa Barzani Di 6ê Gulana 1947an de, li gundê Argoşê bi hevalên xwe re civînek li dar xist û ji wan re talîmat da ku an bimînin an jî herin Yekîtiya Sovyetê. General Mistefa Barzani Ew beşdarî Şerê Gelê Qtur û Şerê Pira Mako bû. Piştî gelek zehmetî û westandinê, di 18ê Hezîrana 1947an de ji Çemê Arasê derbas bû, ku li ser sînorê Îran û Yekîtiya Sovyetê ye.

Piştî gihîştina Yekîtiya Sovyetê, di 19ê Hezîrana 1947an de, ew û hemû hevalên wî li Naxçevan, Azerbaycanê, çil rojan di nav civatek vekirî de ku ji aliyê komek leşkeran ve bi têlên dirandî hatibû dorpêçkirin, hatin girtin. Ew ji aliyê xwarin, cil û berg û veguhastinê ve wek dîlên şer dihatin parastin û muamelekirin. Paşê bi biryara hikûmeta Sovyetê ew li herêmên Axdam, Laçîn, Ayulax û Kelbecar ên Azerbaycanê hatin dabeşkirin. Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1947an de, ew ji bo baregeheke leşkerî ya li ser Deryaya Xezar li Baku, paytexta Komara Azerbaycanê hatin veguhastin. Ew hatin leşkerîkirin. Di heman demê de, ji aliyê hin hevalên xwe yên xwende ve rojê çar saetan dersa Kurdî ji wan re dihat dayîn.

Piştî muameleya xirab a li hember hevalên xwe, Cefer Bakirov biryar da ku di 29ê Tebaxa 1948an de kampa xwe ya leşkerî ji Komara Azerbaycanê veguhezîne civaka Çîrçûkê ya nêzîkî Taşkentê, paytexta Komara Ozbekistanê, û li wir perwerdehiya leşkerî berdewam kirin.

Di Adara 1949an de, piştî gelek hewildan û çend nameyan, ew û hevalên wî bi balafirê birin girava Munyak a li nîvê Deryaya Uralê. General Mistefa BarzaniDi Mijdara 1951an de, Stalîn nameyek ji Barzaniyê nemir wergirt ku tê de êş û azarên hevalên wî dihatin vegotin. Wî yekser biryar da ku komîteyek ava bike da ku rewşa hevalên Barzaniyê Vrivesky li Sovyetê lêkolîn bike.

Piştî şoreşa 14ê Tîrmeha 1958an li Iraqê û vegera wî General Mistefa BarzaniDi 25ê Sibata 1959an de, ew û hevalên wî li gorî bendên 3 û 7, paragrafa (a) ya xala 10 û xala 11ê ya Qanûna Guherandî ya 1959an efûyek giştî wergirtin.

Di sala 1958an de, Komara Iraqê di bin serokatiya Ebdulkerîm Qasim de hate damezrandin. Di 16ê Nîsana 1959an de, ew bi hevalên xwe re li ser keştiya Georgia bi rêya bendera Besrayê li başûrê Komara Iraqê vegeriya Kurdistanê. Beşdarbûn Şoreşa ÎlonêDi sala 1974an de, ew fermandarê tabûrê di Siwarîyên Îsa de bû.

Çavkanî:

1. Arşîva Lijneya Ansîklopediya Partiya Demokrat a Kurdistanê.
2. Hemîd Gerdî, Kurteya Dîrokê, Çapa Yekem, (Hewlêr - Weşanxaneya Aras - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2004).
3. Heyder Farûq el-Samarî, Ziya Cafer û Rola Siyasî û Aborî li Iraqê, (London – Dar el-Hikme – 2016).
4. Şaban Elî Şaban, Hin Agahiyên Siyasî û Dîrokî, Çapa Sêyem, (Hewlêr - Çapxaneya Rojhilat - 2013).
5. Şewket Mala Îsmaîl Hesen, Rojane le Mejwooy Shorshi Ayloul, Çapi Yekam, (Hewlêr - Ofîsa Tefsîr a Weşan û Ragihandinê - Çapxaneya Wezareta Perwerdeyê - 2007).
6. Saleh Yousef Sufi, Kronolojiya Kurdistan û Cîhanê, Çapa Yekem, Cild 2, (Duhok - Çapxaneya Parêzgeha Duhokê - 2013).
7. Saleh Yousef Sufi, Kronolojiya Kurdistan û Cîhanê, Çapa Yekem, Cild Sêyem, (Duhok - Çapxaneya Parêzgeha Duhokê - 2013).
8. Omer Farûqî, Jiyan û Têkoşîna Mela Mistefa Barzaniyê Nemir a Serdar Dana, Çapa 2yem, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2002).
9. Ebdulrehman Mela Hebîb Ebûbekir, Eşîra Barzan di Navbera 1931-1991an de, Çapa 1em, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Çandê - 2001z).
10. Elî Tahir Xurkî, Hevpeyvîn bi Pêşmergeyên herdu şoreşan re (Ced'an Omar Hesen) û civînek, kovara Dengê Pêşmerge, organa Buroya Giştî ya Çand û Agahdariyê ya Pêşmerge, Hejmar 171, Pîrmam, Hezîran 2012Z.
11. Karwan Mihemed Mecîd, Barzaniyan ji Mehabadê heta Yekîtiya Sovyetê, çapa 1emîn, (Silêmanî - Çapxaneya Paywand - 2011).
12. Leyth Abdul Mohsen Cewad el-Zubaidi, Şoreşa 14 Tîrmeh 1958 li Iraqê, (Bexda - Weşanxaneya Dar el-Reşîd - 1979).
13. M. Ehmed Mihemed Çîço, ji bo Dîrok di Bîranînên Mihemed Çîço Pendroyî de, çapa yekem, (Hewlêr - Çapxaneya Şehab - 2010).
14. Mesûd Barzan, Barzan û Tevgera Rizgariya Kurd 1931-1958, (Duhok - Çapxaneya Xebatê - 1998).