زندگینامه

دکتر جعفر محمد، که با نام‌های دکتر جعفر فیلی، جعفر مام کریم و دکتر جعفر رحمانی نیز شناخته می‌شود، در سال ۱۹۱۰ در کوتی، مرکز استان واسط، از قبیله ملکشاه فیلی، که در آن زمان خانواده آنها در سال ۱۹۴۸ بودند، متولد شد. پدرش، حاجی محمد کریمی، یکی از بنیانگذاران انجمن کردهای فیلی در بغداد بود. او برادر بزرگتر وکیل حبیب محمد کریم (۱۹۳۱-۲۰۱۳) و دبیر حزب دموکرات کردستان (۱۹۶۴-۱۹۷۵) بود.

در سال ۱۹۳۶، او مدرک لیسانس خود را از دانشکده پزشکی بغداد دریافت کرد و اولین پزشک کرد فارغ‌التحصیل این دانشگاه محسوب می‌شود. او در محله کردنشین باب الشیخ در بغداد متولد شد. در سال ۱۹۴۲، او یک کلینیک پزشکی در اربیل افتتاح کرد. در سال ۱۹۳۷، او به عنوان ستوان دوم در ارتش عراق خدمت کرد.

او در دهه ۱۹۶۰ در دانشگاه لندن روانپزشکی خواند. در سال ۱۹۷۰، او صاحب اولین بیمارستان روانی خصوصی در ایران بود. او در روز سه‌شنبه، ۱ آگوست ۲۰۰۰ در تهران درگذشت. او در گورستان بهشتی زهرا در نزدیکی تهران به خاک سپرده شد. در ۴ آگوست ۲۰۰۰، رئیس جمهور مسعود بارزانی نامه تسلیتی برای خانواده‌اش فرستاد. در ۴ آگوست ۲۰۰۰، دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان (KDP) نامه تسلیتی برای خانواده‌اش فرستاد. او به خاک سپرده شد و مراسم تشییع جنازه توسط دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان (KDP) در مسجد رشاد مفتی در اربیل برگزار شد. او به زبان‌های کردی، عربی، فارسی و انگلیسی مسلط بود.

خباتنامه

در سال ۱۹۳۹ او به صفوف حزب امید کردستان پیوست. در سال ۱۹۴۱ به عنوان پزشک به شهر سنجار در استان موصل اعزام شد. او اولین کسی است که ناسیونالیسم کردی را در این منطقه گسترش داد.

در سال ۱۹۴۱، او از جنبش رشید عالی گیلانی (۱۸۹۲-۱۹۶۵) علیه مقامات بریتانیایی حمایت کرد. پس از شکست این جنبش توسط مقامات عراقی طرفدار بریتانیا، او زندانی شد. در سال ۱۹۴۲، او شاخه موصل حزب امید کردستان را با کمک وکیل عونی یوسف احمد (۱۹۰۸-۱۹۸۸) تأسیس کرد. در سال ۱۹۴۲، او توسط مصطفی یعقوبی، فرماندار اربیل، به همراه وکیل عونی یوسف احمد و حسن طه عبدالعزیز (۱۹۱۵-۱۹۹۹)، که با نام حسن کتانی (۱۹۴۲-۱۹۴۴) نیز شناخته می‌شود، دستگیر شد. به دلیل فعالیت‌های سیاسی زندانی و به عمار در جنوب عراق تبعید شد.

در سال ۱۹۴۳، او مستقیماً با رئیس جمهور در تماس بود. مصطفی بارزانی در سال ۱۹۴۵، او یکی از بنیانگذاران و رهبران حزب آزادی کردستان بود. در سال ۱۹۴۵، او با درجه ستوان دکتر به صفوف انقلاب دوم بارزان پیوست تا اینکه جمهوری فروپاشید. در سال ۱۹۴۶، او در دومین کنگره حزب آزادی کردستان در بغداد شرکت کرد و به انحلال آن رأی داد تا به او اجازه دهد به حزب دموکرات کردستان بپیوندد.

در سال ۱۹۴۶، در اولین کنگره حزب دموکرات کردستان (KDP) به عنوان عضو کمیته مرکزی انتخاب شد. در همان سال، در اولین جلسه کمیته مرکزی، به عنوان عضو دفتر سیاسی انتخاب شد. در ۴ آوریل ۱۹۴۷، او مقاله‌ای در دفاع از بارزانی‌ها در روزنامه عربی زبان «صدای خلق» نوشت. این مقاله در بغداد منتشر شد.

در سال ۱۹۴۸، او از نمایندگان حزب دموکرات کردستان (KDP) در کنگره لاینز اتحادیه عمومی دانشجویان عراق حمایت کرد. در سال ۱۹۴۸، او از طریق حزب کمونیست بریتانیا در لندن به حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی پیوست. در سال ۱۹۴۸، مانند تعداد زیادی از فعالان سیاسی از نژادها و ملیت‌های مختلف، به دلیل اصالت ایرانی خود، توسط مقامات هاشمی در پادشاهی عراق شهروندی دریافت کرد. او توانست از طریق عمویش محمد بشقه، یکی از مقامات ارشد وزارت کشور عراق، که ابتدا به مدت دو سال در منطقه ایلام استان کرمانشاه در شرق کردستان بود، به ایران برسد. در اواخر سال ۱۹۴۹، در اعترافات یهودا ابراهیم صدیق، یکی از اعضای رهبری حزب کمونیست عراق، در برابر اداره تحقیقات جنایی، از او به عنوان یکی از اعضای رهبری حزب دموکرات کردستان (KDP) نام برده شد.

در سال ۱۹۴۹، روابط بین حزب دموکرات کردستان و حزب توده ایران را مدیریت کرد. در سال ۱۹۵۰، یک کلینیک پزشکی در ایلام افتتاح کرد و به مردم منطقه خدمت کرد. در سال ۱۹۵۲، یک کلینیک در تهران افتتاح کرد. در سال ۱۹۵۳، به اتهام شرکت در جمهوری دموکراتیک کردستان به مدت سه سال در تهران زندانی شد. ۱۹۵۱ کلیشه روزنامه رزگاری در سال ۱۹۵۳، او به رهبری موقت کنگره دوم حزب دموکرات کردستان (KDP) در نوشتن و پیگیری برنامه و آیین‌نامه داخلی کنگره سوم کمک کرد. در سال ۱۹۵۳ از دکتر محمد مصدق (۱۸۸۲-۱۹۶۷) در برابر محمدرضا شاه پهلوی (۱۹۱۹-۱۹۸۰) حمایت کرد. در کودتایی علیه دکتر محمد مصدق، نخست‌وزیر پادشاهی ایران توسط مقامات پادشاهی ایران، او زندانی و شکنجه شد.

در سال ۱۹۵۳، در غیاب او به عضویت کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان (کنگره سوم) انتخاب شد. در سال ۱۹۵۶، از فعالیت‌های سیاسی کناره‌گیری کرد (۱۹۱۴-۱۹۶۳). او با حکم جمهوری به تابعیت عراق بازگردانده شد، اما از دریافت آن خودداری کرد و به دولت عراق برای بازگشت به تهران اعتماد نکرد. او از همان ابتدا دوست فقرا بود و خانه سالمندان او در بغداد و بعداً در تهران به روی فقرا باز بود. او همچنین در یک خانه سالمندان در تهران به کردهای فقیر شرق کردستان خدمت کرده است.

در سال ۱۹۶۰، او برای دیدار با اقوام و رفقایش در حزب دموکرات کردستان (KDP) به بغداد سفر کرد. پس از کودتای حزب سوسیالیست عرب بعث در ۸ فوریه ۱۹۶۳، او به فراریان حزب کمونیست عراق که به پادشاهی ایران نقل مکان کرده بودند، کمک کرد.

منابع:

1. آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان.
2. ابراهیم فرهمندنیا، نسل‌های کرد از منظر حقوق بین‌الملل، (مریوان، انتشارات اوین، ۱۳۹۶)، صفحات ۲۴-۲
3. ارکان حمه امین رشید الزرداوی، «تأسیس و ارتباط حزب دموکرات کردستان با دولت‌ها و احزاب سیاسی عراق از سال ۱۹۴۶ تا ۲۰۰۳»، پیشنهادی به دانشگاه سنت کلمنز. این بخشی از الزامات مدرک دکترای علوم سیاسی است، نوشته دکتر علی الحسن، ۲۰۱۲، نسخه الکترونیکی، صفحه ...
4. شماره‌ها: ممتاز الحیدری، گزیده‌هایی از خاطرات صالح الحیدری، چاپ دوم، (سلیمانیه - چاپخانه رنج - ۲۰۰۴)، صفحات ۴۹،
5. قرائت مراسم سوگواری برای روح مرحوم دکتر جعفر محمد کریم، روزنامه حمرین، انجمن کردهای فلسطینی، شماره ۱۵، اربیل، چاپخانه اداره هولیر، اواخر آگوست ۲۰۰۰، ص.
6. ب. هَوراز، مطالعه‌ای مختصر در مورد تأسیس و انحلال حزب انقلاب و آزادی در کردستان جنوبی، (نامفهوم، مه ۱۹۹۳)، ص.
7. تسلیت نامه دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان، روزنامه بریاتی، ارگان حزب دموکرات کردستان، شماره ۳۱۴۹، اربیل، یکشنبه ۱۵ مرداد ۱۳۷۹، ص.
8. جعفر محمد کریم، مسئله بارزانی و تضمین وحدت عراق، روزنامه صدای ملی، شماره ۲۰۰۲، بغداد، سه‌شنبه، ۱۴ آوریل ۱۹۴۷، ص. ۱
9. برادر حبیب محمد کریم بوفا جعفر محمد کریم، روزنامه حمرین، علم جامعة الکرد الفیلین، شماره 15، اربیل، اواخر اوت 2000، ص.
10. جمال بابان، سلیمانی، شهر روشن من، جلد ۳، چاپ دوم، (اربیل - انتشارات ارس - چاپخانه ارس - ۲۰۱۲)، صفحات ۳۲۱ و
11. جمال نباز، خاطرات روزهایی که هرگز باز نخواهند گشت، (سلیمانی - چاپخانه شپرد - ۲۰۱۷)، صفحات ۲۱۵،
12. حبیب محمد کریم، تاریخ حزب دموکرات کردستان - عراق (در اسناد ریاست جمهوری) ۱۹۴۶-۱۹۹۳، (دهوک - چاپخانه خبات - ۱۹۹۸)، صفحات ۲۸، ۳۵، ۴۱،
13. حسن لطیف الزبیدی، دایره المعارف احزاب عراق، (بیروت، مؤسسه انتشارات العارف، 2007)، ص.
14. زکی جعفر الفیلی العلوی، تاریخ الکرد الفیلیون و آفاق المستقبل، (بیروت، مؤسسه الباغ للطباعة و النشر و التوزیع، 2010)، ص 298-299،
15. زکی جعفر الفیلی العلوی، تاریخ الکرد الفیلیون و آفاق المستقبل، (بیروت، مؤسسه البلاغه للطباعة و النشر و التوزیع، 2010)، ص 138.
16. زکیه اسماعیل حقی، پزشک فرهیخته‌ای که خداوند او را به کردها عطا کرده است، روزنامه الاتحاد، القحیفه المرکزیه للاتحاد الوطنیة الکردستان، شماره ۳۸۶، السنه الثمنة، سلیمانیه، الجمعة، ۸ سپتامبر ۲۰۰۰، ص.
17. جوس بلو، مسائل تاریخی، جامعه شناسی و کردی، ترجمه پرویز امینی، (سنندج، دانشگاه کردستان، مرکز تحقیقات کردستان، انتشارات شالودا، ۱۳۶۹)، ص.
18. رئیس جمهور بارزانی به آقای حبیب محمد کریم و خانواده ایشان تسلیت گفت، روزنامه بیریاتی، ارگان حزب دموکرات کردستان، شماره ۳۱۴۹، اربیل، یکشنبه، ۶ آگوست ۲۰۰۰، ص.
19. الشرط العامه، شعبه اداره تحقیقات جنایی، دایره المعارف مخفی حزب کمونیست عراق، جلد ۱، (بغداد، چاپخانه دولتی، ۱۹۴۹)، ص.
20. شعبان علی شعبان، برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی، چاپ سوم، (اربیل - چاپخانه روژهلات - ۲۰۱۳)، صفحات ۱۰۲-۱۰۳،
21. شوان محمد امین طه خوشناو، اربیل بین سال‌های ۱۹۶۳-۱۹۷۰: مطالعه‌ای تاریخی از وضعیت سیاسی، (اربیل، چاپخانه دانشگاه صلاح‌الدین، ۲۰۱۶)، ص.
22. شیرکو فتح الله عمر، حزب دموکرات کردستان و جنبش آزادی ملت کرد در عراق ۱۹۴۶-۱۹۷۵، ترجمه سواره قلادزه ای، (کرکوک - چاپخانه شهید آزاد هورامی - ۲۰۱۲)، ص.
23. طارق جامباز، حزب هیوا در تیپ اربیل، (اربیل، مجله نیروی انتظامی، چاپخانه وزارت کشاورزی، ۲۰۰۵)، ص.
24. عبدالجبار عبدالمصطفی، تجربه کار در خط مقدم در عراق بین سال‌های ۱۹۲۱ تا ۱۹۵۸، (بغداد، چاپخانه دارالحریه، ۱۹۷۸)، ص.
25. عبدالرزاق مطلق الفهد، احزاب سیاسی در عراق و نقش آنها در جنبش ملی و ملی ۱۹۳۴-۱۹۵۸، (بیروت، شرکت توزیع و نشر، ۲۰۱۱)، صفحات ۲۴۱، ۲۴۷.
26. عبدالفتاح علی البوتانی، صفحاتی از خاطره موصل، «مجموعه‌ای از مقالات، مصاحبه‌ها و سخنرانی‌ها درباره تاریخ موصلِ نزدیک»، (اربیل، آکادمی کردی، چاپخانه دانشگاه صلاح‌الدین ۲۰۱۷)، ص.
27. عبدالفتاح علی البوتانی، منطقه بادینان ۱۹۲۵-۱۹۷۰: مطالعاتی در رویدادها و تحولات سیاسی، بخش اول، (اربیل-آکادمی کردی-۲۰۱۷)، ص.
28. سعد بشیر اسکندر، موضع ملی پایدار و در حال تغییر کردها نسبت به قدرت اعراب در بغداد در طول معاهده سلطنتی ۱۹۲۱-۱۹۵۸، (بیروت، مرکز تحقیقات سیاست عربی، ۲۰۱۹)، ص.
29. عثمان سنگسری، بخشی از زندگی رهبران جاویدان کردستان، (سلیمانیه - چاپخانه سیما - ۱۳۹۳)، ص.
30. قاسم لازم العبدالله الجاف، مطالعه مختصری از تاریخ قضاوت بدره، (بغداد، دارالثقافه و انتشارات کردی، ۲۰۱۴)، ص.
31. کریس کوچرا، جنبش ملی کرد، ترجمه ابراهیم یونسی، چاپ دوم، (تهران، انتشارات نگاه، ۱۳۷۷)، صفحات ۱۸۸، ۲۳۸،
32. دکتر کریم شرزه، مبارز ملت کرد جعفری محمد کریم، ۱۹۱۰-۲۰۰۰، فرهنگ نام‌های جاودان، جلد ۱، (اربیل - انتشارات کتابخانه و بایگانی ممتاز حیدری - چاپخانه روژهلات - ۲۰۱۴)، صفحات ۳۶-۳
33. مام جلال، جلسات ویژگی های ستایش و انسانیت، خصلت های نادر و خلقت رفیع، روزنامه الاتحاد، روزنامه مرکزی اتحاد ملی کردستان، شماره ۳۸۴، سنه الثمنة، سلیمانیه، الجمعة، ۵ اوت ۲۰۰۰، ص.
34. مام جلال، کنگره سال دانشجویان، بخش ۵، مجله خاک، شماره ۱۴، سال دوم، سلیمانیه، چاپخانه افست دیلر، ۱۰ آگوست ۱۹۹۸، صفحات ۷-۸.
35. محمد سعید الطریحی، شیعیان کرد، گذشته و حال آنها، (دمشق-دار نینوا برای مطالعات، نشر و توزیع، ۲۰۱۳)، صفحات ۶۱۱، ۶۳۷-۶۳۶
36. محمود شیخ سین حسو الریکانی، سنجار در عهد سلطنتی 1921-1958، (اربیل، فرهنگستان کرد، چاپخانه حاج هاشم، 1391)، ص.
37. محمد شاکلی، گرمیان، گذشته و آینده اخیر، (سلیمانی، چاپخانه کارو، 1382)، ص.
38. مسعود البرزانی، بارزانی و جنبش آزادیبخش کرد، جلد دوم، چاپ دوم، (بیروت-کاوه برای فرهنگ کردی-۱۹۹۷)، ص.
39. مهدی محمد قادر، تحولات سیاسی در کردستان عراق ۱۹۴۵-۱۹۵۸، (سلیمانی، مرکز تحقیقات استراتژیک کردستان، ۲۰۰۵)، صفحات ۱۲۲-۱۲۴، ۱۳۲، ۱۵۵.
40. نوری شویس، Le Biraweriyekanm، مجله پشنگ، ارگان حزب دموکراتیک خلق کردستان، شماره 4، سال دوم، دسامبر 1983، ص.
41. برای فیلی، روزنامه کردستان نیو، ارگان اتحادیه ملی کردستان، شماره ۷۷۷۸، سال ۲۸، سلیمانیه، پنجشنبه، ۳۱ دسامبر ۲۰۱۹، ص.
42. وفاة شخصیة کردیة مناضلە، روزنامه اتحاد، روزنامه مرکزی اتحادیه سراسری کردستان، شماره 382، السنه الثمنه، سلیمانی، جمعه 20 مرداد 1379، ص.
43. ویبعث باپرقیه موسی به سید حبیب محمد کریم بوفا میگرن دکتر جعفر محمد کریم، روزنامه خبات، روزنامه حزب دمکرات کردستان، شماره 987، اربیل، جمعه 13 مرداد 1379، ص.