دوای ڕووخانی کۆمار، هێزەکانی بارزانی لەگەڵ پاشەکشەکردنیان بۆ ناو خاکی عێراق، چوونەتە قۆناغێکی نوێی شەڕکردن لەگەڵ سوپای ئێران و هۆزەکانی لایەنگری حکومەت. چەندین لەو شەڕانە سەلماندی کە گورزی ماڵوێرانکەر بوون لە سوپای ئێران و لایەنگرانیان. یەکێک لە ڕووبەڕووبوونەوە بەرچاوەکانی نێوان هێزەکانی بارزانی و سوپای ئێران شەڕی سۆفیان بوو. دوابەدوای سەرکەوتنیان لە شەڕی نالۆس، بارزانیەکان زانیان کە یەکینەکانی سوپای ئێران لە گوندی سوفیان جێگیر بوون کە تەنها ١٠ کیلۆمەتر لە باشووری نالۆسەوە دوورە. ئەمەش بووە هۆی ئەوەی بارزانییەکان ناوچەکە بکەنە ئامانج. کاتژمێر ٧:٠٠ی سەرلەبەیانی ١٧ی ئازاری ١٩٤٧، هێزەکانی بارزانی هێرشیان کردە سەر سەربازانی ئێران لە سوفیان، گوندێک کە پێشتر لەلایەن هۆزەکانی مامش و مەنگوڕەوە کۆنترۆڵکرابوو، کە لەو کاتەوە هەڵاتبوون. دوای 12 کاتژمێر شەڕی توند، بارزانیەکان سەرکەوتوو بوون لە گرتنی بەرزاییەکانی ناوچەکە، بە بەکارهێنانی تۆپ و چەکی قورس بۆ سەرکوتکردنی هێزەکانی ئێران. سەرەڕای سەرکەوتنەکەیان، هەشت چەکداری بارزانی کوژران و 12 چەکداری دیکەش بریندار بوون. لە دیوی ئێرانیشدا ئەفسەرێک بە ناوی ڕەزا قەرەباغ و سەربازێک کوژراون و 11 کەسی دیکەش لەلایەن بارزانییەکانەوە بە بارمتە گیراون.

لە بەرامبەر شکستەکەی سوفیان، سوپای ئێران هێرشی پێچەوانەی دەستپێکرد و سوارەی لوڕستان و دوو یەکەی تۆپخانە و فڕۆکەی شەڕکەری بڵاوکردەوە. بەڵام هێرشەکە لەژێر بارودۆخی نالەباری کەشوهەوادا ڕوویدا و ئەمەش کاریگەریی هێزەکانی ئێرانی سنووردار کرد. دواجار بارزانیەکان ناچار بوون پاشەکشە بکەن. سەرەڕای ئەمەش دەبێ ئیدیعاکانی ڕۆژنامەنووسی بەکرێگیراوی ئێرانی پسیانی ڕەت بکەینەوە، کە بە وێناکردنی بارزانییەکان وەک دۆڕاو لە شەڕی سۆفیاندا هەوڵی بڵاوکردنەوەی پڕوپاگەندەی دەدا. پسیانی، ڕۆژنامەنووسێک کە دەسەڵاتدارانی ئێران ڕێگەی پێداوە ڕووماڵی ڕووداوەکان بکات، زۆرجار هێزەکانی ئێرانی وەک سەرکەوتوو و بارزانییەکانی وەک شکستخواردوو پیشان دەدا. وێناکردنی شەڕی سۆفیان نموونەیەکی ڕوونی ئەم لایەنگرییە. لە کاتێکدا پسیانی باسی کوژرانی ١٦ پێشمەرگەی بارزانی و برینداری ٢٠ پێشمەرگەی کردووە، بەڵام بە نادروستی باسی دەرئەنجامی شەڕەکەی کردووە. لە واقیعدا دەکرێت سەرکەوتنی بارزانیەکان بگەڕێندرێتەوە بۆ بارودۆخی تەحەدای کەشوهەوا، ئەمەش وایکرد سوپای ئێران بەشێوەیەکی کاریگەر کۆبکاتەوە. ئەم کەش و هەوا سەختە هۆکارێکی یەکلاکەرەوە بوو بۆ سەرکەوتنی بارزانییەکان.

جگە لەوەش ئیدیعاکانی پسیانی سەبارەت بە کەڵک وەرگرتن لە پشتیوانی ئاسمانی لەلایەن سوپای ئێرانەوە بە هەمان شێوە چەواشەکارانەن. ئەو فڕۆکانەی کە لەو کاتەدا لەبەردەستی هێزی ئاسمانی ئێراندا بوون، ئەوەندە پێشکەوتوو نەبوون کە بتوانن لە کەشوهەوای خراپدا بڕۆن و بە وردی دوژمنەکانیان بکەنە ئامانج لە زەوییەکی وەها ناڕێکدا. هیچ سەرچاوەیەکی دیکەی باوەڕپێکراوی ئێران، لەوانەش تۆمارەکانی سوپای ئێران خۆی لە سەردەمی پەهلەوی، ئەم گێڕانەوەیەی پسیانی پشتڕاست ناکاتەوە. لە ڕاستیدا کتێبی *پەنجا ساڵ سوپای ئیمپراتۆری ئێران* هیچ باسێک لە پشتیوانی ئاسمانی لە کاتی شەڕی سۆفیاندا نەکردووە و شکستی هێزەکانی لیوا قەرەباغ دەگەڕێنێتەوە بۆ کەشوهەوای تەحەدا. بەم پێیە ڕاپۆرتەکانی پسیانی تا ڕادەیەکی زۆر وەک هەوڵێک بۆ دووبارە نووسینەوەی مێژوو لە بەرژەوەندی سەربازی ئێران سەیر دەکرێن، لە کاتێکدا واقیعی خۆڕاگری و سوودی تاکتیکی بارزانییەکان لە هەلومەرجی سەختدا بە ڕوونی ماوەتەوە.

سەرچاوە:

1.kdp ئەرشیفی ئینسایکلۆپیدیا.