ژیاننامە
سلێمان ئۆمەر عەبدوڵڵا، پێشمەرگە و هەڤاڵانی بارزانی لە یەکێتی سۆڤیەت، لە ساڵی ١٩٢٠ لە گوندی خەلان لە ناحیەی مەزنێ سەر بە ناحیەی مێرگەسۆر سەر بە پارێزگای هەولێر لە دایکبووە.
لە ٥ی ئەیلوولی ١٩٥٩ بەشداری شەڕی لۆلان هەولێری کردووە و شەهید بووە.
بیرەوەری خەبات
لە ساڵی ١٩٤٥ پەیوەندی بە ڕیزەکانی شۆڕشی دووەمی بارزانەوە کردووە. دوای شکستی شۆڕشی دووەمی بارزان، لە ١١ی ئۆکتۆبەری ١٩٤٥ دەچێتە ڕۆژهەڵاتی کوردستان. لە ٣١ی ئازاری ١٩٤٦ لە مەهاباد بوو بە پێشمەرگە لە هێزەکانی بارزانی لە سوپای کۆماری دیموکراتی کوردستان. دوای داڕمانی کۆماری دێموکراتی کوردستان لە مەهاباد بەشداری شەڕەکانی خەلاوە و جەلدیان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەکات.
یەکێک بوو لەو پێشمەرگانەی کە لە ١٩ی نیسانی ١٩٤٧ لە ڕێگەی (دەشتی خواکورک و بەرەزاگراوە)ەوە لە ڕێگەی زەویەکانی باکووری کوردستانەوە گەڕاوەتەوە ناوچەی شێروان و مزووری.
ژەنەڕاڵ مستەفا بارزانی لە 15ی ئایاری ساڵی 1947 لە گوندی ئەرگۆش کۆبوونەوەیەکی لەگەڵ هەڤاڵانی ئەنجامدا، ڕێگەی پێدان هەڵبژاردنی مانەوە یان چوون بۆ یەکێتی سۆڤیەت بکەن، لەوێ هەموو هەڤاڵەکانی بڕیاریان دا بەردەوام بن و بچنە یەکێتی سۆڤیەت. لە ٢٣ی ئایاری ١٩٤٧ لەگەڵ ژەنەڕاڵ مستەفا بارزانی چووەتە یەکێتی سۆڤیەت و بەشداری لە شەڕی چەمی قەتور و شەڕی پردی ماکۆدا کردووە و دوای ماندووبوونێکی زۆر، لە ١٨ی حوزەیرانی ١٩٤٧دا، لە ڕووباری ئاراس پەڕیوەتەوە بۆ ناو سۆڤیەت. دەکەوێتە سنووری نێوان ئێران و یەکێتی سۆڤیەت.
دوای گەیشتنیان بۆ یەکێتی سۆڤیەت، لە ١٩ی حوزەیرانی ١٩٤٧، لەگەڵ هەموو هاوڕێکانیان لە شاری نەخچوان،لە کۆماری ئازەربایجان، بۆ ماوەی چل ڕۆژ لە کۆمەڵگەیەکی چۆڵدا دانران کە بە تەلی دڕکاوی دەورە دراون و لەلایەن کۆمەڵێک سەربازەوە پاسەوانی دەکران و سەبارەت بە خواردن و جل و بەرگ و جووڵە وەک دیلەکانی جەنگ مامەڵەیان لەگەڵ دەکرا. دواتر لەسەر بڕیاری حکومەتی سۆڤیەت بەسەر ناوچەکانی ئەغدەم، لاچین، ئەیولاخ و کەلباجار لە ئازەربایجان دابەشکران. لە 10ی کانونی یەکەمی ساڵی 1947 گواسترانەوە بۆ بنکەیەکی سەربازی لەسەر دەریای خەزار لە باکوی پایتەختی ئازەربایجان و لە 23ی هەمان مانگدا جلوبەرگی سەربازییان پێدەدرا و ڕۆژانە هەشت کاتژمێر لەژێر چاودێری ئەفسەرانی ئازەربایجان مەشق و ڕاهێنانیان پێدەکرا. لە هەمان کاتدا، بۆ ماوەی چوار کاتژمێر لە ڕۆژێکدا، لەلایەن بەشێک لە هاوڕێ خوێندەوارەکانیانەوە وانەی زمانی کوردییان پێدەوترێتەوە.
دوای مامەڵەی خراپی جەعفەر باگرۆڤ لەگەڵ هەڤاڵەکانی، بارزانی بڕیار دەدات کەمپی سەربازی خۆی لە ئازەربایجانەوە بگوازێتەوە بۆ کۆمەڵگەی The Chirchik Nearby Tashkent، پایتەختی ئۆزبەکستان، لەوێش بەردەوام دەبن لە مەشقی سەربازی.
لە مانگی ئازاری ساڵی ١٩٤٩دا لەگەڵ هاوڕێکانیدا بە شەمەندەفەر بە گروپ و یەکانە بەسەر گوندە گوندنشینەکانی یەکێتی سۆڤیەتدا دابەشکران و لە کێڵگەکانی کۆلخۆز (زەوی کە خەڵک لە حکومەت بەکرێیان دەگرت و دواتر پشکی حکومەتیان دەدایەوە) کاریان دەکرد.
دوای هەوڵێکی زۆر و نامەیەکی زۆر کە جەنەڕاڵ بارزانی بۆ ستالین ناردووە، دواجار نامەیەک دەگاتە دەستی ستالین کە تیایدا بارزانی باس لە کێشەی هەڤاڵەکانی دەکات و ستالینیش یەکسەر بڕیار دەدات لیژنەیەک پێکبهێنێت بۆ بەدواداچوون بۆ دۆخی هەڤاڵانی بارزانی، لە کۆتاییدا بڕیاری لیژنەکە ئەوەیە کە هەموویان لە شاری ڤریڤسکی کۆبکاتەوە، بۆیە دەچێتە شاری ڤریڤسکی سۆڤیەت تشرینی دووەمی ١٩٥١.
دوابەدوای شۆڕشی ١٤ی تەمووزی ١٩٥٨ لە عێراق و گەڕانەوەی ژەنەڕاڵ مستەفا بارزانی، لە ٢٥ی شوباتی ١٩٥٩، بە پێی هەردوو مادەی سێ و حەوت و بەشی (ئە)ی مادەی دە، و کارکردن بە مادەی ١١، بە پێی یاسای هەموارکراوی ژمارە ١٩ی ساڵی ١٩٥٩، خۆی و هەڤاڵەکانی تووشی لێبوردنی گشتی کران.
ساڵی 1958 کۆماری عێراق بە سەرۆکایەتی عەبد الکریم قاسم دامەزرا، ئەو کە پێشتر باسمان کرد لە 16ی نیسانی 1959 لەگەڵ هاوڕێکانی لە کەشتیی گرۆزە لە ڕێگەی بەندەری بەسرە لە باشووری عێراق گەڕایەوە کوردستان.ا
سەرچاوەکان:
-
حیساب مارکێت، پوختە نامێنێت، چاپی داوە، (هههههه ت - دیزگای چاپ و مێژووی کردراس - چاپخانه ی به ڕده وام ده ڕباره ی ده ڕباره ی ده ڕه وه ی مانگی ڕابردوو - ٤٤).
-
، داواکارین و زانیاری سیاسی و مێژوویی، چاپی سێی ساڵی (ههولێر - چاپخانهههلات - ٢٠١٣ز) .
-
عمر فاروقی، سردار زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصفیتی بارزانی، چاپ دوم، (هولێر - چاپخانە وزارت آمش و پرورشوز - 202ز).
-
کاروان محه ڵاته کاری جیددی، بارزانی به ڕامبه ڕ به ڕامبه ڕ به ڕامبه ڕ به ڕامبه ڕ به ڕامبه ڕ به ڕامبه ڕ به سۆڤ، چاپی کار، (سلێمانی - چاپخانه تایبه ت به چه ند - ٢٠١١ز).
-
یادەوەری فتارمان لە کۆتایی هاتنی ئامادەیی حسابی میرخان ژازامیرخان ژودال بارزانی دا چۆمی بارزانی بۆ چارەسەری سۆشیالیتی سۆشیالیتی، چاپی دەستی (ههید - چاپخانە ڕۆشنی - ١٩٩٧ز).
-
محه توورد توفیق ،١١ی هاوسه ڕانی قاه مان بۆسۆڤ چاپی دوو کاری، هه ولێره - چاپخانه وه سوار - ساڵی ڕابردوو).
-
مسعود بارزانی، بارزانی و بزوت٥ ڕزگاری کوردی ١٩٣١ - ١٩٨، (دهۆک - چاپخانه خه ت - ١٩٩٨ز).
-
جه ڵه فلی پسیان، به مه هابادی خوێنه ڕی به ڕهه ڵه ت به ڕه و قوربان ئاراس، و. شه ڵه شه ت خه ڵک وه ڕگرتن، چاپینه وه ، (پیرمام - یۆبیلی زێڕین پارتی دیموکراتی - ١٩٩٦ز).
-
ئـ.د.ئۆ، فایلی ژمارە-، فایلی ژمارە AI-10، لیستی هەڵبژاردەکانی مسته فا٦ بۆ هاڤاریتیڤێت، وێڕای سۆراغی سۆراغی سلاحی هاڵۆ پێشش کراو، ٢٠١ز.
-
ئـ.ئـیـ، فای ژماره ت-٩-٩ـی ژماره ی ژماره ت-٩ـی وین هــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــەبێتەەهەنەیسەی کە وتویەتی
