کۆنگرەی نۆیەمی پارتی دیموکراتی کوردستان

دۆخەکە و هۆکارەکانی 

ساڵی 1979، دوای ڕاپەڕینی گەلی ئێران، دەسەڵاتی پاشایەتی لەم وڵاتەدا داڕما و جێگەی کۆماری ئیسلامی گرتەوە، و سەرکردایەتیی حیزبی دێموکراتی کوردستان توانی پێوەندییەکی باش لەگەڵ دەسەڵاتی نوێی ئێران دابمەزرێنێت. ڕووداوە گەورەکەی تر کۆچی دوایی سەرۆک مستەفا بارزانی بوو لە سەرەتای ساڵی ١٩٧٩ و پاشان گەڕاندنەوەی تەرمەکەی بۆ شاری شنۆ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە ٤ی ئازاری هەمان ساڵدا.

دۆخی گۆڕانکارییە ناوچەییەکان بە گشتی و کۆچی دوایی سەرۆک مستەفا بارزانی کە بەسەر ڕێکخستنەوەی پارتیدا هات پێویستی بە کۆنگرەی حزبی هەبوو. بۆ ئەم مەبەستە، سەرکردایەتی کاتی پارتی دیموکراتی کوردستان لە سەرەتای مانگی تەمموزی ساڵی 1979 کۆبوونەوەیەکی بەرفراوانیان لە گوندی شاوان سەر بە شارۆچکەی شنۆ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان ڕێکخست. لە کۆبوونەوەکەدا، چەند بڕیارێکی گرنگ درا، گرنگترینیان هەڵبژاردنی مەسعوود بارزانی بوو بە سەرۆکی کاتی پارتی دیموکراتی کوردستان، تا بەستنی کۆنگرەی نۆیەمین، پەلەکردن لە بەستنی کۆنگرە لە ساڵی 1979، و دامەزراندنی لیژنەیەکی ئامادەکاری بۆ کۆنگرە.

کۆنگرە

دوای ئەوەی لە کۆبوونەوەی شاوان ڕێگەپێدراو، لیژنەی ئامادەکاری کۆنگرە دەستیان بە ئامادەکارییەکان کرد، لە تەنیشت ئەم لیژنەیە، هەندێک لێژنەی ئامادەکاری تر لەلایەن لقەکانەوە دروست کران، کە لە ئەندامانی خۆیان پێکهاتبوون. لە ماوەی سێ مانگدا، ئامادەکارییەکان تەواو بوون کاندیدەکانی کۆنگرە سەرکەوتوو بوون بۆ ئەوەی بۆ کۆنگرە هەڵبژێردران. کۆنگرەی نۆیەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بە دروشمی “کوردستان یان نەمان – حوکمڕانی دیموکراتی هاوپەیمانی پێشکەوتنخوازانە لە عێراق و ئۆتۆنۆمی ڕاستەقینە بۆ کوردستان” لە 10-14ی تشرینی دووەمی 1979، بە ئامادەبوونی 325 نوێنەر، سەرەتا لە گوندی دەربەند و پاشان لە کەمپی ئاوارەکانی باشووری کوردستان لە ڕۆژئاوای شاری ورمێ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەڕێوەچوو. کۆنگرەکە بە خوێندنەوەی ڕاپۆرتێکی سەرۆک مەسعوود بارزانی دەستیپێکرد، پاشان وتارەکانی حزبی شیوعی عێراق و لایەنەکانی دیکەی ئامادەبووی کۆنگرە خوێندرایەوە.

هەر لە سەرەتای کۆنگرەوە بەشێک لە ئەندامانی سەرکردایەتی کاتی پارتی دیموکراتی کوردستان، بە سەرپەرشتی سامی عەبدولڕەحمان، پاش ئەوەی بەشێک لە داواکارییەکانیان جێبەجێ نەکرا، لە کۆنگرە کشانەوە. یەکێک لە داواکارییەکان ئەوە بوو کە ناوی ئەندامانی سەرکردایەتی کاتی نەخرێتە دەنگدان و ڕاستەوخۆ ببنە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی، بەڵام ئەم پێشنیازە لەلایەن کۆنگرێسەوە ڕەتکرایەوە و بووە هۆی دابەشبوونی بەشێک لە ئەندامانی سەرکردایەتی کاتی. دواتر ئەم کەسانە پارتی دیموکراتی گەلی کوردستانیان دامەزراند.

جێهێشتنی کۆنگرە لەلایەن بەشێک لە ئەندامانی سەرکردایەتی کاتی کۆنگرەی تێک نەدا و ئەندامانی کۆنگرە درێژەیان بە کارەکانی کۆنگرە دا. سەرۆک مەسعوود بارزانی بە کۆدەنگی دەنگەکان بە سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا و دواتر لەلایەن ئەندامانی کۆنگرە ئەندامانی کۆمیتەی ناوەندی نوێی پارتی هەڵبژێردران کە پێکهاتبوون لە:

1- عەلی عەبدوڵڵا 

2- ئیدریس بارزانی 

3- نوری شاوەیس 

4- فازیل میرانی 

5- فەلەک الدین کاکەیی 

6- ڕەشید عارف 

7- محمد مەلاقادر 

8- خورشید سەلیم شێرا 

9- د.جەرجیس حەسەن 

10- د.ڕۆژ نوری شاوەیس 

11- عەبدوڵڵا بەرواری 

12- لیوا عەلی 

13- لیوا یونس ڕۆژبەیانی 

14- لیوا هاجەر سندی 

15- حامید بەرواری 

16- د.محمد ساڵح جومعە 

17- ئازاد بەرواری 

18- نەجیم الدین یوسفی 

19- هۆشیار زێباری

20- د.محمد سعید دۆسکی 

21- د.سەعید بارزانی

ئەندامانی یەدەگی کۆمیتەی ناوەندی پێکهاتبوون لە: ١- فرانسۆ هەریری. 

2- حامید ئەفەندی 

3- نادر هەورامی 

4- ئازاد قەرەداغی 

5- د.کەمال کەرکوکی

کۆنگرێس دەسەڵاتی بە کۆمیتەی ناوەندی دا بۆ دروستکردنی لیژنەیەکی لێکۆڵینەوە بۆ بەدواداچوون بۆ سکاڵاکان و دیاریکردنی هەڵوێستی سکرتێر و ئەندامانی مەکتەبی سیاسی و ئەو لیژنەیە ناوەندییەی کە لە حزبەکەیان بەجێهێشت.

دوای کۆتاییهاتنی کۆنگرە، یەکەم کۆبوونەوەی ئاسایی کۆمیتەی ناوەندی بە سەرپەرشتی سەرۆک مەسعود بارزانی لە کەمپی ئاوارەکانی زێوە بەڕێوەچوو کە سێ ڕۆژی خایاند و مەکتەبی سیاسی پارتی پێکهێنرا کە بریتی بوون لە: عەلی عەبدوڵڵا – سکرتێر، ئیدریس بارزانی، فازیل میرانی، فەلەدین کاکەیی، د.محمد ساڵح جومعە، ڕایس عەبدوڵڵا بەرواری و نوری شاوەیس.

یەکێک لە بڕیارەکانی کۆنگرە دەرکردنی ئەندامانی کۆمیتەی ناوەندیی پێشوو بوو لە پارتی، کە پارتییان بەجێهێشت، جگە لە ساڵح یوسفی کە بە ڕەزامەندی مستەفا بارزانی سەرۆکی هەرێمی کوردستان گەڕایەوە عێراق.

سەرچاوەکان :

• محه ڕه تایبه ت کاری لا قادر، کور له مێژووی پارتی و بارزانی هه ڵمه ڕ، چاپی سێی خول، (ههولێر- چاپخانه ئاراس- ٢٠١٢).

• پارتی دیموکرات و کۆنفرانس (پرۆگرام و مێژوویی و کۆنفرانس) (پرۆگرام و مێژوویی و دیدار و دیکراتی ناوخۆیی، دەستبەسەرداگرتنی ئینسانی پارتی دیکراتی، گیانی دەستی، (هولێر- چاپخانە ڕۆکسانا- ٢٠٢).

• صلاح الخرسان، التیارات السیاسیة في کردستان العراق، قراءة في ملفات الحرکات و الأحزاب الکردیة في العراق٤ ١٩٦-٢٠٠، (بیروت – مطبعة البلاغ –١م).

• حبیب محمد کریم، تأریخ الحزب الدیمقراطي الکوردستاني ـ العراق (في محطاتات ڕئیسیة) ١٩٦٤ ـ ١٩٩٣، (دهوک ـ مطبعة خهبات ـ ١٩٩٨م).

• موحسین دزاوینی، وێستگەکانی ژیانم، ویستی سێی و کۆتایی، (هههه ولێر - چاپخانه وه موکووریانی - ٢٠١٥).

• ڕوزنام کیهان، شماره ١٠٧٥، تهران، ١٦ تیرماه ١٣٥٨ ھ .ش ـ ٧ تموز ١٩٧٩م.

• ڕوزنام بامداد، شمارە ٥٣، تهران، ١٧ تیرماه ١٣٥٨ھ . ش ـ ٨ تموز ١٩٧٩م.

• ڕاپۆرتی سیاسی و عەسکەری و تەنزیمی سەرۆکی پارتی هەڤاڵ مەسعوود بارزانی بۆ کۆنگرەی نۆیەمی پارتیمان، پارتی دیموکراتی بەستراو لە ماوەی (-١١ تشرینی دووەمی ١١٩٧٩).

• أعضاء اللجنة المرکزیة والمکتب السیاسي في المؤتمر التاسع ١٩٧٩، جریدة خهبات، لسان حال الحزب الدیمقراطي الکوردستاني، العدد ٧٩٤، أربیل، الأثنین ئێران، أب ١٩٩٦م.