بارودۆخ و هۆکارەکان

لە 6/1/1949 حکومەتەکەی نوری سەعید دەسەڵاتی لە عێراق گرتە دەست و یاسای سەربازی ڕاگەیاند و سەرکوتکردنی سەرجەم پارتە سیاسییەکان و ڕێکخراوە ناسیۆنالیستییە نهێنییەکانی دەستپێکرد. پارتی دیموکراتی کوردستانیش بەخشندە نەبوو. حەمزە عەبدوڵڵا سکرتێری پارتی دیموکراتی کوردستان لە سلێمانی دەستگیرکرا و گواسترایەوە بۆ بەغدا. دوکتور جەعفەر محمد کەریم ئەندامی مەکتەبی سیاسی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، ڕەگەزنامەی عێراقی هەڵوەشایەوە و دیپۆرتی ئێران کرایەوە. هەریەکە لە ئیبراهیم ئەحمەد سەرۆکی لیژنەی خۆجێیی سلێمانی و عومەر مستەفا سەرۆکی لیژنەی خۆجێیی بەغدا بە دوو ساڵ زیندانی سزادراون. ڕەشید عەبدولقادر ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، بە سێ ساڵ و عەونی یوسف، ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیش بە ساڵ و نیوێک سزای بەسەردا سەپێندرا. چەندین ئەندامی چالاکی دیکەی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران دەستبەسەر و حوکمیان بەسەردا سەپێندرا، لەوانە نوری ئەحمەد تەها، ساڵح دیلان، حیلمی عەلی شەریف و غەفوور ڕەشید دەراغا. چەند ئەندامێکی کۆمیتەی ناوەندی لەوان ساڵح یوسفی و ڕەشید باجلان، پارتەکەیان بەجێهێشت، ئەمەش بووە هۆی قۆناغێکی چەقبەستوویی لەناو ڕیزەکانیدا.

لەو هەلومەرجەدا و لە سەرەتای پەنجاکانی سەدەی ڕابردوودا، ژمارەیەک لە ئەندامانی حیزب، لەوانە عەلی عەبدوڵڵا (ئەندامی مەکتەبی سیاسی)، بەکر حاجی ئیسماعیل، عەبدولکەریم تۆفیق، محمد ئەمین مەعروف، و عومەر حەبیب عەبدوڵڵا، بە سەرپەرشتی کاکە زیاد کۆیە (جێگری دووەمی سەرۆکی حیزب)، هەوڵیان دا کۆمیتەی ناوەندی کاتی پێکبهێنن، سەرلەنوێ ڕێکخستنەوەی... حزب، و زەمینە خۆش بکات بۆ بەستنی کۆنفرانسی گشتی حیزب. بەڵام ئەم لیژنەیە نەیتوانی ئەرکەکانی خۆی جێبەجێ بکات. هاوکات لیژنەی خۆجێیی بەغدا چالاکتر بوو، بۆیە بڕیارەکانی کۆبوونەوەی کۆیە پەسەند نەکرد و ڕاستەوخۆ داوای بەستنی کۆنفرانسی گشتی کرد. بەڵام لەبری کۆنفڕانس کۆنفرانسی گشتی حیزب بەڕێوەچوو.

کۆنفرانسەکە بەڕێوەچوو

لە سەرەتای پەنجاکانی سەدەی ڕابردوودا کۆنفرانسەکە بە نوێنەری سلێمانی و بەغدا و هەڵەبجە و کەرکوک و موسڵ و کۆیە و هەروەها عەلی عەبدوڵڵا و عەونی یوسف وەک ئەندامانی پێشەنگ لە بەغدا دەستی بە کارەکانی کرد. لە کۆنفرانسەکەدا سەرکردایەتییەکی لاواز و کاتی پێکهێنرا کە پێکهاتبوو لە: عەلی عەبدوڵڵا، عەونی یوسف، عەلی حەمدی، ساڵح ڕوشدی تاهیر، مستەفا کەریم غەفور، محەمەد موسا سدیق، و نوری محەمەد ئەمین..

زۆربەی سەرکردەکانی سەرکردایەتی کاتی نوێ نەیانتوانی کار بکەن، جگە لە عەلی عەبدوڵڵا. ساڵح ڕوشدی و مستەفا کەریم لە حیزب لایان دا، محمد سدیق هێشتا خوێندکاری قۆناغی ناوەندی بوو، نووری حەمد ئەمینیش دەستی لەکارکێشایەوە. بۆیە ئەم کۆنفرانسە نەیتوانی ئامانجەکانی خۆی بگات.

سەرچاوەکان

* حەبیب محمد کەریم، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق (لە وێستگە گەورەکان) 1946-1993، (دۆهۆک - چاپخانەی خەبات - 1998 زاینی).

*مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان، کۆنفرانس و کۆنگرێس (بەرنامە و بەرنامەی ناوخۆ)، کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان، بەرگی یەک، (هەولێر - چاپخانەی ڕۆکسانە - 2021).

* نامەکەی جەلال تاڵەبانی (بەیروت) بۆ سەرکردە مستەفا بارزانی و هاوڕێی ئازیز میرهاج ئەحمەد (5ی تشرینی یەکەمی 1955 - پەکین)، مەسعوود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد 1931-1958، بەرگی یەک (هەولێر - چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە - 2004)، بەڵگەنامەی ژمارە 7.

* سەڵاح ڕەشید، مام جەلال - دیداری تەمەنێک: لە لاوانەوە بۆ کۆشکی سەرۆکایەتی (سلێمانی - چاپخانەی کاردۆ - ٢٠١٧).