AI Kurdish (Sorani) Show Original

شەڕی مانگیش، ١٩٨٤

ئەم شەڕە لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٨٤ ڕوویدا، کاتێک سوپای عێراق بە هاوکاری چەکدارانی بەکرێگیراو هێرشی کردە سەر ناوچەی مەنگش بۆ سەرکوتکردنی دەنگی شۆڕش لەوێ. بەڵام هێزەکانی پێشمەرگە لە شوێنی خۆیان وەستان و هێرشەکەیان بەرپەرچ دایەوە و زیانێکی زۆریان بەسەر سوپادا گەیاند، کە ژمارەیەکی زۆر سەرباز و شەڕڤانی کوژراو و برینداریشی تێدابوو.


حکومەتی عێراق بەردەوام سەرقاڵی ئۆپراسیۆنی سەربازی بوو بۆ سەپاندنی دەسەڵاتی خۆی بەسەر هەموو شار و شارۆچکە و گوندەکانی کوردستاندا، بەتایبەتی لەو ناوچانەی کە دەنگۆی بوونی هێزی پێشمەرگەی تێدا بڵاودەبووەوە. ڕژێمی بەعس بەرپرسیار بوو لە پاشەکشەی یەکێک لە شۆڕشە گەورەکانی کورد لە ساڵانی ڕابردوودا، لە ڕێگەی پلانێکی نێودەوڵەتییەوە لە ٦ی ئازاری ١٩٧٥. حکومەتی بەعس خەریکی پێکهێنانی هێز و ڕێکخستنی ئۆپەراسیۆن و دەستپێکردنی هەڵمەتی سەربازی بوو دژی هێز و ڕێکخراوەکانی پێشمەرگە کە لە هەموو گۆشەیەکی ناوچە جیاوازەکاندا دەرکەوتن، بە ئامانجی نەهێشتنیان.

یەکێک لەو ئۆپەراسیۆنە سەربازییانەی سوپای عێراق بۆ سەرکوتکردنی دەنگی شۆڕش ئەنجامیاندا، بە پاڵپشتیی بەکرێگیراوان (جاش)، هێرشکردنە سەر ناوچەی مەنگەش لە باکوری دۆحوک بوو. هێرشێکی بەرفراوان بوو بۆ سەر سنوورەکانی کۆمیتەی خۆجێیی دۆهوکی پارتی دیموکراتی کوردستان لە مانگی ئابی ١٩٨٤، بە ئامانجی نەهێشتنی هێزی پێشمەرگە و دوورخستنەوەی لە ناوچەکە. بەڵام هێزی پێشمەرگە بە توندی بەرەنگاری هێرشەکە بووەوە و ڕێگری لە پێشڕەوی هێزە گەورەکانی حکومەت کرد.

دوای شەڕێکی سەخت، هێزەکانی پێشمەرگە زیانێکی زۆریان بەسەر سوپا و بەکرێگیراوان گەیاند، لە ئەنجامدا ژمارەیەکی زۆر لە چەکدارەکان گیانیان لەدەستدا و برینداربوون و چەند چەکدارێکی دیکەش بە دیل گیران. لەو شەڕەدا کە لە نێوان گوندەکانی گەڵناسکی و ئاڵندکی ڕوویدا، زۆرێک لە بەکرێگیراوان کوژران، لەوانە عەبدوڵڵا زێباری برای لەتیف زێباری.

وا دیارە ئەو جۆرە ئۆپەراسیۆنە سەربازییانەی کە لەلایەن حکومەتی عێراقەوە ئەنجام دەدرا دژی ئەو ناوچانەی کە چالاکیی شۆڕشگێڕانەیان تێدا بەڕێوەدەچوو، دەرئەنجامی دەنگدانەوە و بەردەوامیی خەبات و شۆڕشی ئەوێ بوو. لە لایەکی ترەوە حکومەت نەیتوانی ئەو ئامانجە بگات کە بە درێژایی دەسەڵاتە یەک لە دوای یەکەکانی دەیان ساڵە خەباتی بۆ دەکرد تا پارتی بەعس هاتە سەر دەسەڵات. هەموو ئەو شەڕ و لەشکرکێشیانە زیانێکی گەورەی مرۆیی و ماددی بۆ حکومەتی بەعس هێنا.


سەرچاوەکان:

  1. مەحسوود بارزانی، بارزانی و هاوژینەکەی، خزگاری خوازی کورد، بەرگی چۆڤارهام، ١٩٧٥-١٩٩٠ شیرشی گۆهان، بەهشی دوهام، چاپی هێخێم، چاپخانە ئۆکسانە، ٢٠٢١. 

  2. وە هالی زوبەیر حەسیستانی و چاند داستان و ووداو و بەهشارتیکیش شیشش و ئەبها هینهکانی بەرزەندەی هەیە کە چاپی ئەوانن. چاپخانە، تشرینی دووەمی ٢٠١٧. 


بابەتەکانی پەیوەندیدار

شەڕی کۆسپی سپی

کاتێک هێزی پێشمەرگە لە ١٢ی تەمموزی ١٩٦٢ قەڵای ڕەیات (قیشلە)ی گرت، تەواوی ناوچەی بەلکەیتی بوو بە بەشێک لە ناوچەی ئازادکراوی شۆڕشی ئەیلول. هەرچەندە ناوبەناو چەکدارانی بەکرێگیراو لە چەند ناوچەیەکی جیاوازدا دەردەکەون، بەتایبەتی لە شاخەکانی دەوروبەری چیای هێلگورد، بە مەبەستی ئاژاوەگێڕی، بەڵام بە خێرایی بڵاوەپێکردن و لە لایەن هێزەکانی پێشمەرگەوە لە ناوچەکە دەرکران.

زانیاری زیاتر

شەڕی قەردز و کارزور ١٩٦٩

ئەم شەڕە لە کۆتاییەکانی بەهاری ساڵی ١٩٦٩ لە گوندەکانی قەردز و قەرزور لە دەشتی هەولێر لە نێوان هێزی پێشمەرگەی دەشتی هەولێر و میلیشیاکانی سەر بە حکومەت ڕوویدا. هێزەکانی پێشمەرگە توانیان شکست بە میلیشیاکان بهێنن و زیانێکی زۆریان لە ژیان و کەرەستە و کەلوپەلەکان بگەیەنن و لە ناوچەکە دەریان بکەن، لەکاتێکدا خۆیان تەنها زیانێکی کەمیان بەرکەوتووە.

زانیاری زیاتر

شەڕی گەرووی زاخۆ (نیسانی ١٩٦٢)

لە زنجیرە شەڕ و چیرۆکەکانی شۆڕشی ئەیلولدا، شەڕی دەروازەی زاخۆ وەک خەریکبوونێکی بەرچاو دەردەکەوێ کە هەماهەنگییەکی نزیک لە نێوان ڕێکخراوەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان لەناو سوپای عێراق و گەیاندنی زانیاری بە فەرماندەکانی پێشمەرگە نیشان دا.

زانیاری زیاتر

شەڕی گوجار

لەکاتێکدا حکومەتی ئێران توانی بە هێرشکردنە سەر کۆماری کوردستان کۆنتڕۆڵ بکاتەوە، مەلا مستەفا بارزانی و هێزەکانی هەوڵیان دەدا لە ڕێگەی خاکی ئێرانەوە هەڵبێن و جارێکی دیکە بگەڕێنەوە ناوچەکانی خۆیان لە کوردستانی عێراق...

زانیاری زیاتر

شەڕی سینگان

شەڕی سینجان یەکێک بوو لەو شەڕانەی کە لە دوای ڕووخانی کۆماری کوردستان و پاشەکشەی بارزانیەکان بۆ ناوچە سنوورییەکانی نێوان ئێران و عێراق سەریهەڵدا...

زانیاری زیاتر