ژیاننامە

عەلی حەمدی موسا عەباس ناسراو بە عەلی بیدۆحی، لە ساڵی 1918 لە پارێزگای دهۆک لە دایکبووە، خوێندنی ناوەندی لە دهۆک تەواو کردووە و لە ساڵی 1940 وەک فەرمانبەر لە بەشی تۆماری خانووبەرە لە بەغدا دامەزراوە، لە ساڵی 1953 گواسترایەوە بۆ بەشی تۆماری خانووبەرە لە شاری کفری و لە ساڵی 1953 لە کەرکوک وەک بەڕێوەبەری دامەزراوەکە پارێزگار. لە ساڵی ١٩٦٦ لە ژێر بارودۆخێکی نهێنیدا کۆچی دوایی کردووە. شارەزای هەردوو زمانی کوردی و عەرەبی بووە.

لاپەڕەکانی خەبات

یەکێک بوو لە بەشداربووانی بڵاوکردنەوەی گۆڤاری هاوار، کە بە زمانی کوردی لە دیمەشقەوە دەرچووە. ساڵی ١٩٣٩ پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی هیوای کوردییەوە کردووە. لە ساڵی 1941 پاڵپشتی لە بزووتنەوەی ڕەشید عەلی کیلانی کردووە و دوای شکستی بزووتنەوەکە بۆ ماوەی ساڵێک زیندانی کراوە. لە ساڵی ١٩٤٤ بەرپرسی کۆمیتەی خۆجێیی بەغدای پارتی هیوای کورد بووە. لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٤٤ هەوڵی ئازادکردنی چالاکوانی کورد نورەدین زازا لە زیندانی بەغدای دا. یەکەمین کۆنفرانسی پارتی ڕزگاری کورد بە نهێنی لە ماڵەکەی خۆی لە بەغدا بەڕێوەچوو، ئەویش نوێنەر بوو. ڕۆژنامەی ڕزگاری، زارەکی پارتی ڕزگاری کورد، لە ساڵی 1945 لە ماڵەکەی خۆی چاپ و چاپ و بڵاو کراوەتەوە، لە ساڵی 1945 ئەندامی پارتی ڕزگاری کوردی بووە. نوێنەری دووەمین کۆنفرانسی پارتی ڕزگاری کورد بوو لە بەغدا لە ساڵی ١٩٤٦ کە ئامانجی هەڵوەشاندنەوەی پارتی ڕزگاری کورد و یەکگرتن لەگەڵ پارتی دیموکراتی کورد بوو.

لە ساڵی 1946 پەیوەندی بە پارتی دیموکراتی کوردستانەوە کرد، لە ساڵی 1946 نوێنەری یەکەم کۆنفرانسی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو لە بەغدا، لە ساڵی 1946 تا 1949 بوو بە سەرۆکی کۆمیتەی خۆجێیی بەغدای پارتی دیموکراتی کوردستان، دووەمین کۆنفرانسی پارتی دیموکراتی کوردستان لە ماڵەکەی خۆی لە بەغدا بەڕێوەچوو، لەوێش نوێنەری پارتی بوو. لە ساڵانی 1951-1952 بەرپرسی چاپخانەی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە لە کەرکوک، لەوێ چالاک بووە و چاپخانەکەی لە ماڵەکەی خۆیدا شاردوەتەوە. ساڵی 1953 بەرپرسی یەکەمی کۆمیتەی خۆجێیی کفری لقی سێی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران – عێراق بووە. ساڵی 1953 لە لایەن نوێنەرانی سێیەمین کۆنفرانسی حیزبەوە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران – عێراق هەڵبژێردرا.

ساڵی 1953 سەرپەرشتی ڕێکخراوەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان – عێراقی لە کفری، خانەقین، خورماتوو، جەلەولا و کەلار لە پارێزگاکانی کەرکوک و دیالە کرد. ساڵی 1959 نوێنەری کۆنگرەی چوارەمی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران – عێراق بووە لە بەغدا. ساڵی 1960 دەنگی دەنگدەرانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران-عێراق لە هەڵبژاردنی نوێنەرانی کۆنگرەی پێنجەمی ئەو حیزبە لە کفری بەدەست هێنا. ڕۆژی شەممە ٨ی بانەمەڕی ساڵی ١٩٦٠ لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرەی پێنجەمەوە بۆ کۆمیتەی ناوەندی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران هەڵبژێردرا. ساڵی 1960 سەرۆکی کۆمیتەی خۆجێیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە کفری بووە. لە ساڵی 1960 لە کفریەوە دوورخراوەتەوە بۆ قەزای شەترە لە پارێزگای ناسریە لە باشووری عێراق، لەگەڵ دەستپێکردنی… شۆڕشی ئەیلول ساڵی 1961 بەرپرسی لێژنەی لقی یەکەمی پارتی دیموکراتی کوردستان لەناو گروپی هەشتەمدا بووە. هه ڕوه ها له ساڵی 1961 له ڕێکخراوه نهێنییه کانی حزب له هه ولێر کاری کردووه . لە ساڵی 1961 گواسترایەوە بۆ قەزای شەترە لە پارێزگای ناسریە لە باشووری عێراق، بەڵام پابەند نەبوو بە فەرمانەکە و دواتر لەلایەن پۆلیسی کفری زیندانی دەکرێت. پاشان بە هاوکاری ڕێکخراوەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران توانی لە زیندان هەڵبێت و بەرەو ناوچە ئازادکراوەکان بڕوات. لە ساڵی 1961 پەیوەندی بە هێزی پێشمەرگەوە کردووە، لە ساڵی 1961 بەشداری لە کۆبوونەوەی فراوانکراوی ئاوەدان کردووە و دەنگی بە بەرخۆدان و شۆڕش داوە. ساڵی 1963 بووەتە بەرپرسی لێژنەی لقی چواری حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران. لە ڕێکەوتی ١٤ی بەفرانباری ساڵی ١٩٦٤ وەک نوێنەری حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و سەرپەرشتیار لە چوارەمین کۆنفرانسی یەکێتی قوتابیانی کوردستان بەشداری کردووە. لە ژێر ناوی نهێنی "مەردان" شەڕی کردووە. لە ساڵی 1964 بۆ جاری دووەم پەیوەندی بە هێزی پێشمەرگەوە کردەوە. لە ساڵی... کۆنگرەی شەشەمی پارتی دیموکراتی کوردستان لە ساڵی 1964 بە هۆی پاڵپشتی لە بڕیارنامەکانی کۆبوونەوەی فراوانکراوی ماوەت، بە تۆمەتی پشتیوانی لە فراکسیۆنی مەکتەبی سیاسی و هاوکاریکردنی لیوا عەقید عەزیز عەبدوڵڵا عەبدولقادر (1919-1999) ناسراو بە عەزیز شەمزینی، لە گواستنەوەدا، لەلایەن هێزەکانی پێشمەرگەوە لە گوندی کانی ماسی سەر بە پارێزگای سلێمانی زیندانی دەکرێت پەیامەکان بۆ نەیاران. شۆڕشی ئەیلول.

سەرچاوەکان:

1. -، خوای گەورە لە پارتی دیموکراتی کوردستان بتانپارێزێت، نەخێر. 4-54.

2. ئەرشیفی دەسەڵاتی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان

3. مەهدی مەحمەد قادر، بە ناوی خۆی، سیاسەتمەداری کوردی عێراق، 1945-1958، (سلێمانی-ساهینتاری-لەکینە) ستراتیژی کوردستان - 2005g)، LL 103، 128، 132.

4. عەبدوح حەمان شەهفەخەندی، چیشتی مەجور، (پاریس - ١٩٩٧)، ژمارە ١. 444.

5. جەحمال نەهباز، ناوی ئەو باشترین ڕێگایە بۆ ئەنجامدانی ئەم کارە، (سلێمانی-چخانە) شڤان - 2017g)، LL 215-216.

6. جەحمال بابان، سلێمانی، شارجە شاوەهاخوم، بەرگی سیحەم، شەبی دووهیم، (هۆلەر - دێزگەی چاپ و بە ناوی ئاراس - چاپخانێی ئاراس - 2012گ)، ژمارە 332.

7. عەبدولکەریم فەندی، یەکێتی قوتابیانی کوردستان، کوتلەیەکی شۆڕشگێڕی ڕێکخراو و پشتێکی بەهێز بۆ شۆڕشی کورد، گۆڤاری جۆلان العربی، دەزگای ڕاگەیاندنی جۆلان، ژمارە 22، هەولێر، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، 25ی ئازاری 1998، ل. 53.

8. مام جەهلال، سەرۆکوەزیران ٥٨، پینگام، سولەیمانی، ئاژانسی هەواڵ، ١٠ی نیسانی ٢٠٠٢، ژ. 7.

9. عەبدولفەتاح عەلی بوتانی، محمد عەبدولقادر عەلی ئەلعامیدی 1923 - 1992، گۆڤاری دهۆک، شارەوانی دهۆک، ژمارە 21، دهۆک، چاپخانەی هاوار، تشرینی یەکەمی 2003، ل. 116.

10. سدیق ساحیح نیشتمانی کوردستان، پشتیچی یادگار، ٨٠٧٢ مارا ٨٠٧٢، ساحیح بێست و نیشیم، سلێمانی، پەنجشیم، ٣٠ی ژانویەی ٢٠٢٠، ژ. 3.

11. E.D.E., Filey Jamara FB-33, Dehqi Chaupi Khouton Lahgh5 حەمەد حەمەد حەمەدە لاهیلهین فواد هۆهەند، دەهاک، 20 مەدرەسەی ئێرانی، 2017، ژمارە 10. 1-5.

12. عیمادە کوردانی: سەحرەشید، ئیمام جەلال دێیدەری تەحمین لەحیە بی کیشکی کیماری، بیشیخام، (سلێمانی - چاپخانە کەریچ - ٢٠١٧)، ژ. 41.

13. عامەدا کوردانی: کۆچی دوایی ئیبراهیم ساحیح، هیندۆسیەک کە بیرە و کانی بە ناوی خۆیەوە ناسراوە بە ڕەزانجی، (سلێمان - ژمارە ١٥٧.

14. ئەبو ڕیبوار، کێ ئەو شەڕڤانە شەهیدەی تیرۆر کرد؟ عەلی حەمدی بیدوحی، ڕۆژنامەی ئەلئیتیحاد، ڕۆژنامەی ناوەندی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ژمارە ٢١٣، ساڵی ٥، سلێمانی، شەممە، ١٢ی نیسانی ١٩٩٧، ل. 5.

15. ئامادەکردنی: مومتاز ئەلحەیدەری، هەڵبژاردەکان لە بیرەوەرییەکانی صالح ئەلحەیدەری، چاپی دووەم، (سلێمانی - چاپخانەی ڕەنج - ٢٠٠٤ زاینی)، ل. 27.

16. بۆ. ئەمە هۆرازە، نیشتمانەکەی ئاوا و ئەمە هی خەڵکی شیشش و حیزبەکەی کوردستان باشوورە. (بی شوون-ئایاری 1993g)، ژمارە 10. 19.

17. ڕۆژین چەلەبی مونیر، سەدەی ١٤ ١٩٥٨ - سەدەی شەشەمی ١٩٧٥، (پێش سەدەی ١٤، ١٩٥٨ - ٢٠١٨)، ژ. 226.

18. محمد سەهل تەقوش، مێژووی کورد ٦٣٧-٢٠١٥، (بەیروت - دار النفایی بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە و بڵاوکردنەوە - ٢٠١٥ی زایینی)، ل. 204.

19. حەبیب محەمەد کەریم، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق (لە وێستگە گەورەکان) 1946-1993، (دۆهۆک - چاپخانەی خەبات - 1998 زاینی)، ل50، 68.

20. نیەتی خراپ لەلایەن مەلا مستەفا بارزانی، ڕۆزنەمە ئیلاعات، شەمەرە ١١٩٢٨، تاران، پەنجشانبە، ئەسفەند ١٩، ١٣٤٤ی کۆچی. ش، ل. 4.

21. ستایلێکی نایابی هەیە، ستایلێکی هەیە، ستایلێکیشی هەیە، (سۆلێمانی - کارێک خان) 2015g)، l 152.

22. خەندە عەبدولمەجید، خاتوو تورەیا محمد یادەوەرییەکانی خەباتی خۆی بۆ ڕۆژنامەی ئەلئیتیحاد دەگێڕێتەوە، کە دەمی یەکیەتی نیشتمانپەروەری کوردستانە، ژمارە 495، سلێمانی، هەینی، 18ی تشرینی یەکەمی 2002، ل. 16.

23. خاف غەفور، دێفری زین، بەرکی یەحکیم، (خارکوک - خام 5ح کۆنەکبیر و خام هتی) کەرکوک - چاپخانە کەریچ - 2011گ)، ژ. 44.

24. سەید هاشم سەید ئەحمەد، یادەوەرییەکانی کۆنفرانسی یەکگرتووی پارتی دیموکراتی کوردستان لە ساڵی ١٩٦٠، ڕۆژنامەی ئەلیتحاد، زارەکی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ژمارە ٤٨٧، سلێمانی، ساڵی دەیەم، هەینی ٢٣ی ئابی ٢٠٠٢، ل. 5.

25. شەهابان عەلی شەهعبان، زانیارێکی سیاسی و ئێرانی، کەسایەتییەکی سیاسی، (هۆلەر - چاپخانە) بابەتەکان - 2013g)، LL 108، 111.

26. شێرکۆ فەتحوڵڵا عومەر، پارتی دیموکراتی کوردستان و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی نەتەوەیی کورد لە عێراق 1946-1975، (سلێمانی - وەزارەتی ڕۆشنبیری لە حکومەتی هەرێمی کوردستان - ڕۆن پرێس - 2004)، ل. 115.

27. صلاح الدین عبد الحمید عبدالله، ناوی خودا، (سلێمانی - چاپخانە - 2018)، ژ. 75.

28. عەبدولڕەزاق موتڵەق ئەلفەهد، پارتە سیاسییەکان لە عێراق و ڕۆڵیان لە بزووتنەوەی نەتەوەیی و ناسیۆنالیستی ١٩٣٤-١٩٥٨، (بەیروت- کۆمپانیای بڵاوکراوەکان بۆ دابەشکردن و بڵاوکردنەوە - ٢٠١١ی زایینی)، ل. 241.

29. عەبدولسەتار تاهیر شەریف، مێژووی پارتی شۆڕشگێڕی کوردستان، چاپی دووەم، (بەغدا – بڵاوکراوەکانی ئەلثوری - ١٩٧٩)، ل. 46.

30. عەبدولفەتاح عەلی ئەلبوتانی، هەرێمی بادینان ١٩٢٥-١٩٧٠: لێکۆڵینەوەیەک لە ڕووداو و پێشهاتە سیاسییەکان، بەشی یەکەم، (هەولێر - ئەکادیمیای کوردی - ٢٠١٧)، ل. 478.

31. عەبدولکەریم فەندی، یەکێتی قوتابیانی کوردستان، فراکسیۆنێکی شۆڕشگێڕی ڕێکخراو و پشتێکی بەهێز بۆ شۆڕشی کورد، گۆڤاری جۆلان العربی، دەزگای ڕاگەیاندنی جۆلان، ژمارە ٢٢، هەولێر، ٢٥ی ئازاری ١٩٩٨، ل. 53.

32. عەلی عەبدوڵڵا، پارتی دیموکراسی کوردستان-عێراق، لە وەڵامی گۆڕانکاری لە سیاسەتی دەرەوە، (لەلایەن شاوین، تەمموزی ١٩٦٨)، ژ. 90. 

33. عەبدوڵ خالد ساپیر کەهرەئیم، کۆمەڵە و حیزبی کوردی ١٩١٩-١٩٤٥. سولەیمانی، بە بۆچوونی خۆی، و بۆچوونی خۆی، سولەیمانی. چاپخانە خمماڵ - 2013g)، ژمارە 10. 313.

34. پارتی دیموکراتی کوردستان چی دۆزیەوە؟

www.pdk - leqa1.com

1. مام جەهلال، دەستی خۆی هەیە، تا بتوانێت جل و بەرگی خۆی هەبێت، دەستی خۆی هەیە، میرزا فەهەندی عەبدولکەریم، ناوی کوردستان. نۆڤی، ئێجرگانی هیکاتی نیشتمانی کوردستان، بینای ٤٧٣، ساڤی دووهوم، هاولیر، پینگشاهما، ٩ی کۆچی. 1993g، ل. 3.

2. محەمەد شاخەلی، غەهرامیان هەبەردەوی نازیک و ئایەندە، (سلێمانی - چاپخانە کەریچ - ٢٠٠٣)، ژ. 90.

3. یاداشتی پارتی دیموکراتی کوردستانمان بۆ پارێزگاری گشتی سەربازی، ڕۆژنامەی خەبات (خەبات)، دەمی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 412، ساڵی 2، بەغدا، یەکشەممە، 22ی 1ی 1961، ل. 4.

4. مەسعوود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێ، (هەولێر - چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە - ٢٠٠٢ زاینی)، ل. 144.

5. مستەفا نەحریمان، بەیروت یە کانیام، (بەهغدە - دێهزغای کشنابیری و بوکوردنە کوردی - چاپخانە) (ماڵ) چاپخانەی ئازادی - 1994g)، ژ. 188. 

6. مەحمود مەحلا عەزاحەت، کاروانی لە کیتاتای، (سلێمانی- دێژگەیی و بەهخشی سەحرادەم - ٢٠٠٠)، ژمارە ١. 82.

7. نوری شاویس، لە بیرەوەرییەکانمەوە، (هیچ شوێنێک نییە - بڵاوکراوەکانی پارتی دیموکراتی گەلی کوردستان - 1985 زاینی)، ل22، 33، 43، 82.