ژیاننامە

مامۆستا حەمید حسێن حەمەد ناسراو بە… حەمید ئەفەندی لە ساڵی 1934 لە شاری هەولێر لەدایکبووە، ساڵی 1941 لە گوندی سیداکان لە پارێزگای هەولێر ناوی خۆی تۆمار کردووە، لە ساڵی 1957 خوێندنی ناوەندی (بەشی ئەدەبی) تەواو کردووە و پەیمانگای مامۆستایانی لە هەولێر تەواو کردووە. ساڵی 1958 داواکاری پێشکەش کرد بۆ کۆلێژی هێزی ئاسمانی شاهانەی عێراق بەڵام بەهۆی نەتەوەی کوردەوە ڕەتکرایەوە. ساڵی 1979 لە قوتابخانەی دڵزیانی بنەڕەتی لە پارێزگای هەولێر وەک مامۆستا دامەزراوە، لە ساڵی 1960 وەک بەڕێوەبەری قوتابخانەی سیداکانی بنەڕەتی لە پارێزگای هەولێر کاری کردووە، دوای شکستی ساڵی 1967 پەنای بۆ شانشینی ئێران بردووە. شۆڕشی ئەیلول لە ساڵی ١٩٧٥دا شارەزای زمانەکانی (کوردی، عەرەبی، ئینگلیزی و فارسی) بووە. خاوەنی دوو کتێبی (هەرێمی کوردستانی - ١٩٨٤) و (وشەی فارسی). کوردستان دا - ١٩٨٦)، لە ٢/١٧/٢٠٢٣ لە شاری هەولێر کۆچی دوایی کردووە.  

لاپەڕەکانی خەبات

مامۆستا حامید حسێن حەمەد ناسراو بە… حەمید ئەفەندی لە ساڵی ١٩٥٧ پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە کردووە، لە ساڵی ١٩٥٩ نوێنەری کۆنگرەی چوارەم بووە، لە ساڵی ١٩٦٠ نوێنەری کۆنگرەی پێنجەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە لە بەغدا، لەگەڵ هەڵگیرسانی شەڕ پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستانەوە کردووە. شۆڕشی ئەیلول ساڵی 1961 هەواڵی کۆبوونەوەی عەشیرەتەکانی دژبەری شۆڕش لە ناوچەی سیداکان بە سەرکردایەتی گەیشتە سەرکردایەتی. شۆڕشی ئەیلول ساڵی 1961 بەشداری شەڕی ڕەیات لە دژی هێزەکانی پۆلیسی عێراق کردووە. لە ساڵی 1962 بەشداری شەڕی چیتنی کردووە دژی سوپای عێراق. هه ڕوه ها له ساڵی 1963 به شداری له شه ڕی پیران له دژی چه کدارانی خێڵه کی دڵسۆز بۆ حکومه تی عێراق کردووه و له وێدا بریندار بووه . ساڵی 1964 دژایەتی کۆبوونەوەی فراوانکراوی پارتی دیموکراتی کوردستانی کرد و پاڵپشتی فراکسیۆنی بارزانی لە دژی فراکسیۆنی مەکتەبی سیاسی کرد. نوێنەری کۆنگرەی شەشەمی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بوو لە قەزای قەڵادزێ. ساڵی 1966 نوێنەری کۆنگرەی حەوتەمی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە قەزای گەڵاڵە بووە. لەساڵی 1966 بەشداری شەڕی هندرین دژی هێرشەکانی سوپای عێراقی کردووە، هەروەها لەساڵی 1966 وەک فەرماندە بەشداری شەڕی زۆزاک دژی هێرشەکانی سوپای عێراقی کردووە. لە ساڵی 1970 نوێنەری کۆنگرەی هەشتەمی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە گوندی ناوپەردان بووە، لە ساڵی 1974 لە شەڕی گەرەوی ئۆمەر ئاغا لە دژی سوپای عێراق بەشداری کردووە و لەوێ بریندار بووە. لە ئەیلوولی ١٩٧٤ لە ڕیزی ئەو سەرکردانە بوو کە بەرەنگاری هێرشەکانی سەحریتیز بووەوە دژی سوپای عێراق، لەوێ توانیان فیرقەی ٢٩ی پیادەی سوپای عێراق تێکبشکێنن. لە ساڵی 1975 بەشداری لە شەڕی دووەمی گاروی ئۆمەر ئاغا لە دژی هێرشەکانی سوپای عێراق کردووە. هه ڕوه ها له ساڵی 1975 به شداری له شه ڕی زۆزاک له دژی سوپای عێراق کردووه . دوای پاشەکشەی ئەیلوولی ١٩٧٥ پەنای بۆ شانشینی ئێران برد و لە ساڵی ١٩٧٧ پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی فەرماندەیی کاتی حیزبی دێموکراتی کوردستان کردەوە و فەرماندەی ناوچەی برادۆست بوو. لە ساڵی 1978 لە شەڕی بازی بەشداری کردووە، لە ساڵی 1979 لە کۆنگرەی نۆیەمدا وەک ئەندامی جێگرەوەی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردراوە، لە ساڵی 1983 بووەتە ئەندامی کۆمیتەی فەرماندەیی سەربازی بەرەی جود. لەساڵی 1984 ئەندامی لێژنەی پشکنینی لێژنەی لقی سێ و چواری پارتی دیموکراتی کوردستان بووە، لە ساڵی 1985 سەرۆکی لێژنەی لقی چوار بووە، لە ساڵی 1988 وەک نوێنەری پارتی دیموکراتی کوردستان بەشداریی کردووە. لە پلاندانان بۆ ڕزگارکردنی شارەزوور لە چنگی سوپای عێراق، لە ساڵی 1988 وەک سەرۆکی لیژنەی لقی چوار لە شەڕی خواکورک لە دژی هەڵمەتەکانی سوپای عێراق و هێزە چەکدارە عەشایەرییە چەکدارەکانی دڵسۆز بۆ حکومەتی عێراق بەشداری کردووە. لە ساڵانی 1985-1986 لە خولی هەشتەمی ئینستیتیوتی کادری حیزبی دێموکراتی کوردستان لە گوندی ڕەژان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان وانەی لەسەر وانەی سەربازی پێشکەش کردووە. لە ساڵی 1989 لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەی دەیەمی حیزبی دێموکراتی کوردستانەوە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا، دوای کۆنگرەی دەیەمی حیزبی دێموکراتی کوردستان لە ساڵی 1989 لەلایەن گرووپی (23)ی کۆمیتەی لقی دووەوە وەک سەرۆکی لێژنەی لق هەڵبژێردرا.

لە سەردەمی ڕاپەڕینی ساڵی ١٩٩١ لە باشووری کوردستان، بەرپرسیارێتی میحوەری ڕانیەی لە ئەستۆ گرتووە و بەشداری لە ڕزگارکردنی قەزای قەڵادیزە و قەزای ڕانیە کردووە. لە ڕۆژانی ٧-١٤ی نیسانی ١٩٩١ وەک فەرماندە بەشداری شەڕی کۆری کردووە دژی هێرشەکانی یەکینە زرێپۆشەکانی سوپای عێراق. ساڵی 1992 وەک فەرماندەی فەیلەقی پێنجی سوپای شۆڕشی کوردستان (فەلک) کاری کردووە. لە لایەن سەرۆک کۆمارەوە مەدالیای نەمری بارزانی پێبەخشرا. مەسعوود بارزانی وەک ڕێزلێنان لە خزمەت و قوربانیدانی بەرزی لە شۆڕشەکانی ئەیلول و گوڵان و ڕاپەڕینی باشووری کوردستان لە ١٦ی ئابی ١٩٩٦، هاوکات لەگەڵ یۆبیلی زێڕینی پارتی دیموکراتی کوردستان، لە ٢٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٧، وەک فەرماندەی کەرتی سیداکان، توانی هێزەکانی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان لەناوببات و شکستی پێبهێنێت. ساڵی 1999 نوێنەری کۆنگرەی دوازدەهەمی پارتی دیموکراتی کوردستان لە هەولێر بوو و خۆی بۆ ئەندامێتی لە کۆمیتەی ناوەندی کاندید کرد، بەڵام هەڵنەبژێردرا. ساڵی 2000 وەک بەرپرسی دەزگای باڵای ئەیلوولی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران کە لە لایەن سەرۆک کۆمارەوە دەستبەکار بوو. مەسعوود بارزانی لە قەزای شەقڵاوە لە 6ی 1ی 2000، هەروەها لە ساڵی 2001 لە کابینەی چوارەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان وەزیری کاروباری پێشمەرگە بووە، ڕۆژی دووشەممە 23ی حوزەیرانی 2003 وەک یاریدەدەری فەرماندەی گشتی هێزی پێشمەرگەی کوردستان لەگەڵ فەرماندە باڵاکانی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان و هێزەکانی هاوپەیمانان بۆ ڕێکخستن کۆبووەوە هێزی پێشمەرگە و تێکەڵکردنی بە سوپای عێراق و پاسەوانی سنوور. ڕۆژی سێشەممە ٢٤ی ئایاری ٢٠٠٥ لەگەڵ سەرۆک کۆمار بەشداری کرد مەسعوود بارزانی لە میانی دیدارێکدا لەگەڵ سەعدون ئەلدولەیمی، وەزیری بەرگری عێراق، کە تیایدا باس لە بەشداریی سەرجەم پێکهاتەکان لە سوپای عێراق کرا، نوێنەری کۆنگرەی 13ی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو لە هەولێر لە ساڵی 2010، کە لەلایەن سەرۆک کۆمارەوە ڕاسپێردرابوو. مەسعوود بارزانی فەرماندەی میحوەری بەعشیقە لە پارێزگای موسڵ لە کاتی شەڕی داعش.

سەرچاوەکان:

1. ئەرشیفی دەسەڵاتی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان.

2. باسی پارتی دیموکراتی کوردستان، ٧ی ئۆکتۆبەری ٢٠١٨، نەخێر. 1.

3. ئەندامانی کۆمیتەی ناوەندی و مەکتەبی سیاسی لە کۆنفرانسی نۆیەمی ١٩٧٩، ڕۆژنامەی خەبات، زارەکی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە ٧٩٤، هەولێر، دووشەممە ١٢ی ئابی ١٩٩٦، ل. 5.

4. محمد حاجی کهرام تیرستان داهنینا، تورکیا، پارتی دیموکراتی کوردستان - یەهکگارتۆ، بینای 2452، هاولەر، یە کشما، 2ی تشرینی دووەمی 1997، ژ. 4.

5. لە تەنیشت محەمەد پینگ، گیڤاری و خەراوی، ٢٤ی ئازار، هاولەر، چاپخانە و هەزارە، ١. ئەبی ٢٠٠٢، ل ١٨-١٩.

6. ئەمە عەبدوڵڵا دیموکراسی کوردستانە - یەه-کورتو، ئایاری ١٧٣٥، هولەر، شەهیما، ٤ی نیسانی ١٩٩٣، ژ. 3.

7. حەمید ئەفەندی، باشترینەکانی کوردستان، (لە نووسینی شوین - چاپخانە - خەبات - 1986)، LL 1، 131.

8. هـ.هـ.هێفههندی، پێشه ک، پارتیزانی ئه م کوردستانه ، (شوێن نادیار - چاپخانه خه بات - 1984)، به ڕگی یەکەم. 1.

9. ھەرێمی کوردستان ناوی چییە؟ 24، مەدرەسەی ئێرانی، 2003، ژمارە 1.

10. شاد مستەفا و حەسەنی، باشووری کوردستان، هیکاری دارحکی و ڕەهنگدانا، ئەو خاوەنی ناکیچکی ناوخچیدە، (هۆڵ. چاپخانە) کەکسانە - ٢٠١٨گ)، ژ. 97.

11. زاهیر خیانی دیموکراسی کوردستان، ئازاری ١٦٥٥، هۆلەر، پینگشاهمە، ٢٧ی نیسانی ١٩٩٣، ژمارە ١. 2.

12. جیلوان، بەردوام بوون یان سەهراها دانا شیش، chhnama brāyatī، پارتی دیموکراتی ئێجرگانی کوردستان، جەمارا ١٦٥٨، هێهولەر، یەهکاشمەحمە، ٣٠ی نیسانی ١٩٩٣، ژمارە ١. 3.

13. بارزانی بە مەدالیای بارزانی کۆمەڵێک خەباتکار دەبەخشێت، ڕۆژنامەی خەبات، زارەکی پارتی دیموکراتی کوردستان - یەکگرتوو، ژمارە ٩٤٣، هەولێر، هەینی ٢٤ی ئەیلولی ١٩٩٩، ل. 4.

14. ڕاستودروستی من، دینەکەم، و خۆشەویستیت بۆ ئەو، خەڵکی دێرانکان، ناوی ڕاستودروستیم، حیزبەکەم دیموکراسی کوردستان، جەمارا ٣١٢٥، هاولەر، دوشەهما، ٣ تەحموزی ٢٠٠٠، ژ. 7.

15. پارتی دیموکراتی کوردستان، قەزای سیاسی، بەیار، بینای ٩٤١٠، ٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٥، ژ. 1.

16. حامید غوهاری، مەدالیای بارزانی، بێهرەزترین خزلینان، بەرگی هێخام، (هۆلەر دێزغای) خەیخوازی بارزانی - چاپخانەی حاجی هاشم - 2015g)، ل.ل.115-108.

17. حەبیب محەمەد کەریم، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق (لە وێستگە گەورەکان) 1946-1993، (دهۆک - چاپخانەی خەبات - 1998 زاینی)، ل. 174.

18. سالار حەفید، عەلی عەسکەری و حوکمی مێژوو، (بێ شوێن - نە ساڵ)، ل. 173.

19. حەمید ئەفەندی، داستانی کەی، ٧ و ٩ی نیسانی ١٩٩١، بەرەیاتی، حیزبی دێموکراتی ئێرانی کوردستان، قەزای ٣٠٦٣، هێهولەر، پینگشاهمە، ٦ی نیسانی ٢٠٠٠ی زایینی.

20. دێریک خوالا کانی کادیرانی پارتی، پارەیەکی زۆری هەیە، (باڵاتر - ساڵی خوێندن و کرێی خوێندنی ئەم ئەکادیمیایە) پارتی - چاپخانە - ٢٠١٩، ژمارە ٢٠.

21. چی لێی ناخۆشە؟ دیموکراسی کوردستان - یەهکگرتو، بینای ٢١٥٩، پێرمام، هاینی، ئیدارەی هەشتەم ١٩٩٦، ژمارە ١. 5.

22. باز دالاواهێر عومەر، یەکەم کەس کە دیارییەکی هەبوو، لە دایکبووی ساڵی ١٩٦١ تا ١٩٧٥. 68.

23. سەرۆک بارزانی پێشوازی لە وەزیری بەرگری عێراق، ڕۆژنامەی ئەلتیخا، چاپەمەنی و چاپخانەی ئەلتیخا، ژمارە 4481، چاپی سێیەم، بەغدا، 25ی نیسانی 2005، ل. 1.

24. شەهعبان عەلی شەهعبان، زانیارێکی سیاسی و ئێرانی، کەسایەتییەکی سیاسی، (هۆلەر - چاپخانە) بابەتەکان - ٢٠١٣، ژ. 120.

25. عومەر عوسمان، ژیانی کوردیک، بەهرخی یەحکیم، (هاولەر - چاپخانە حاجی هاشم - 2005)، LL 49، 92، 165، 170.

26. فاتیح حەسول، بە ناوی خوای میهرەبان، بەرزترین، بەرزترین، (سوید - ١٩٩٤)، ژمارە ١. 305.

27. فاتیح حەسول، باشترین پیاوی جیهان، باشترین پیاوی جیهان، کۆردمان. حەبەجا - 1979g)، ژمارە 10. 268.

28. فازیل حوف، بەهرو خەیر، بەهرەخی-حیکەم، (هەولێر-چخانە-هەزارات-ی-شەنباری-٢٠٠١گ)، بەرگی یەکەم. 152، 174.

29. کیبەندی و کاروباری کوردستان، بەهرەخیم، (هاولەر - خانە هەولێر بەی چاپ و بو کوردنە - ٢٠١٠گ)، ژ. 348.

30. ئەشکەوتێکی بێدەنگ، دووانەیەکی کۆمیدی لە نێوان خۆی و خێزانەکەیدا دۆزیەوە، شۆفێرێکی سەلامەت، پیاوێکی سەوز. بەڵگەنامەیەکی دۆزیەوە، شەقامی 58، هاولەر، چاپخانە، مەدرەسەی ئێرانی، 2005، ژ. 15-17.

31. بەڵگەنامەیەکی دۆزیەوە، بەڵگەنامەیەکی لە مۆبایلەکەی دۆزیەوە، (2010)، ژمارە 10. 42.

32. خاوەنی بیبلی نوێیە بە ناوی سەحەریک مەحسود بارزانی، مەدالیای بارزانی، لە کشران و دایکانی. شەهید دێهبەخشێت، غەڤاری گۆهان، ٨٤ی ئازار، هـ.هـ.، ١ی تەمموزی ١٩٩٦، ژمارە ١. 9.

33. مەسعوود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی یەکەم. ٢، چاپی دووەم، (هەولێر - وەزارەتی پەروەردە - ٢٠٠٢ زاینی)، ل. 337.

34. محەمەد عەلی ئیسماعیل، بەیروت و هەریە کانوم حەفتە سەحیف تەحمین و زیاتەر لاه نوێ سەحدە خەبات، (لەگەڵ shun - 2019g)، ل 262.

35. هەی فاروق شوانی، ها ها موو کورد، بەهرەخی یەحکیم، (هاولەر - چاپخانە - ١٩٩٧)، ژ. 108.

36. ئاهەنگێکم هەیە.. شتێکی هەڵە لەم پەیجەدا هەیە.. پارتی دیموکراتی کوردستان، قەزای ٦٣٧، چوارشەهمە، ٩ی خاکەلێوەی ١٩٩٢، ژ. 6.