ژیاننامەکە:

پرۆفیسۆر جەلال عەبدولڕەحمان ئەمین (جەلال عەبدولڕەحمان ئەمین)، ناسراو بە جەلال عەبدولڕەحمان شاوانی و جەلال عەبدولڕەحمان بەک مام ڕەش، ساڵی ١٣٩٣.جەلال بەک شاوانی لە شاری کەرکوک لەدایکبووە، ساڵی 1953 کۆلێژی باڵای ڕاهێنانی مامۆستایانی لە بەغدا تەواو کردووە، لە ساڵی 1953 تا 1957 بەڕێوەبەری قوتابخانەی ڕیدار بنەڕەتی بووە لە چوارچێوەی بەڕێوەبەرایەتی پەروەردەی پارێزگای کەرکوک. ساڵی 1960 هاوسەرگیری لەگەڵ زیبا عەبدولواحید موختار دەکات کە خەڵکی شارۆچکەی کۆیسەنجاک بووە. ساڵی 1957 خزمەتگوزارییەکانی گواسترایەوە بۆ چەمچەماڵ لە پارێزگای کەرکوک.

لە 18ی حوزەیرانی ساڵی 1987 لە گوندی مام ڕەش بە جەڵتەی دڵ گیانی لەدەست دا و لە گۆڕستانی شێخ محیدین لە کەرکوک بەخاک سپێردرا. زمانی کوردی و عەرەبی و تورکمانی و ئینگلیزی شارەزا بووە.

لاپەڕەکانی خەبات

لە ساڵی 1947 پەیوەندی بە پارتی دیموکراتی کوردستانەوە کرد، لە ساڵی 1949 بەهۆی بەشداریکردنی لە خۆپیشاندانەکانی دژی دەسەڵاتی پاشایەتی عێراق لە کەرکوک لەلایەن هێزەکانی پۆلیسەوە دەستگیرکرا و ڕەوانەی کەمپی زیندانی ئەلوەشاش لە نزیک بەغدا کرا. لە ساڵی ١٩٥٣ پەیوەندی بە یەکێتی قوتابیانی کوردستانەوە کردووە. لە ساڵی ١٩٥٨دا ڕۆڵی سەرەکی هەبوو لە هێنانی دانیشتوانی ناوچەی شوان لە پارێزگای کەرکوک بۆ ناو ڕیزەکانی پارتی یەکگرتووی پارتی دیموکراتی کوردستان. هەروەها لە ساڵی ١٩٥٨ ئەندامی کۆمیتەی خۆجێیی کەرکوکی لقی سێی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە. لە ساڵی ١٩٥٩ لەلایەن نوێنەرانەوە بۆ کۆمیتەی ناوەندی هەڵبژێردرا. کۆنگرەی چوارەمی پارتی دیموکراتی کوردستان لە عێراق، ساڵی 1959 بووەتە بەرپرسی لێژنەی لقی سێی پارتی دیموکراتی کوردستان – عێراق. لە ١٠ی ئەیلوولی ١٩٥٩ نوێنەری یەکەمین کۆنفرانسی یەکێتی مامۆستایانی کورد (یەکەم کۆنفرانسی شەقڵاوە) بووە. لە ساڵی ١٩٦٠ ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری قۆناغی گشتیی حیزبی دێموکراتی کوردستان بووە. لە ساڵی ١٩٦٠ لەلایەن نوێنەرانەوە بۆ کۆمیتەی ناوەندی هەڵبژێردرا. کۆنگرەی پێنجەمی پارتی دیموکراتی کوردستانلە ساڵانی ١٩٦٠-١٩٦١ بەرپرسی ئۆرگانی سێیەمی کۆمیتەی لقی دووی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە. لە ساڵی ١٩٦١ لە دەستی پۆلیس هەڵدێت و پەیوەندی بە پێشمەرگەوە دەکات. لە ١٨-٢٣ی کانوونی دووەمی ١٩٦١ بەشداری کۆبوونەوەی عودالانی کردووە و دەنگی بۆ داوەشۆڕشی ئەیلول بەڵێ لە ساڵی 1962 لە کاتی چالاکییە نهێنییەکانیدا دەگیرێت و ئەشکەنجە دەدرێت و لە بەغدا زیندانی کراوە. لە 10ی حوزەیرانی ساڵی 1963 بەشداری شەڕی شیسۆر لە پارێزگای کەرکوک لە دژی هێزەکانی پاسەوانی نیشتمانی کرد. لە ساڵی ١٩٦٣ بەرپرسی لیژنەی لقی دووەم بووە. لە ڕۆژانی ٤-٩ی نیسانی ١٩٦٤ بەشداری لە کۆبوونەوەی فراوانکراوی ماوەت دژی دوورخستنەوەی سەرکردە نەکرد. مستەفا بارزانی(1903-1979) لەلایەن مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە لە سەرکردایەتی دوورخرایەوە. لە ٨ی نیسانی ١٩٦٤ ئەندامی شاندی کۆبوونەوەی فراوانکراوی ماوت بوو کە ئامانج لێی دوورخستنەوەی سەرکردە بوو. مستەفا بارزانی سەبارەت بە سەرۆکایەتی کۆماریش لە 10ی نیسانی ساڵی 1964 لەگەڵ سەرۆک کۆماری ئیسلامی کۆبووەوە مستەفا بارزانی لە گوندی شنگال لە قایمقامیەتی سلێمانی، ڕێککەوتن لەسەر بەستنی کۆنفرانسی شەشەمی ئەو حزبە، بەڵام بەیاننامەیەک کە لەلایەن مەکتەبی سیاسییەوە دژی ئەو سەرکردەیە بڵاوکرایەوە، ڕێگری لە ئەنجامدانی کۆنفرانسەکە کرد.

سەرچاوەکان:

1. ئەرشیفی دەسەڵاتی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان

2. عیمادە کوردانی: سەحاح هاشد، دێیداری تەحمان، بەهشی یەحکام، شەبی دوهام، (سولەیمانی - کاپھانه کیریش) 2017g)، LL 183-184.

3. ئەحمەد بەنی خەیلانی، بیرەوەریەکانم، (بەغدا- دار الرواد المزداهیرە بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە و ڕیکلام - ١٩٩٥ی زایینی)، ل. 163.

4. جەمال نەهباز، ناوی خۆی، ناوی خۆی، و ناوی دراوسێکەی، ئەمە ناوی خۆیەتی، (سلێمانی - شاڤان چاوان - ٢٠١٧گ)، ژ. 355.

5. دەموچاوت خەسووێکی هەیە لە شێوەی پشیلەیەکی زۆر کۆمیدی، بەم شێوەیە، (بە بەرز) ژمارە ٢٠١٩.

6. حەبیب محمد کەریم، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق (لە وێستگە گەورەکاندا) 1946-1993، (دۆهوک - چاپخانەی خەبات - 1998ی زایینی)، ل61، 67-68.

7. ڕەفیق شاوانی، هیز و نەوشێ شاوان، (بەغدا - 2016)، LL 110 - 111، 267 - 268، 275، 324، 374.

8. شەکیب ئەقراوی، ساڵانی تەنگانە لە کوردستان: گرنگترین ڕووداوە سیاسی و سەربازییەکانی کوردستان و عێراق لە ساڵی ١٩٥٨ تا ١٩٨٠، چاپی دووەم، (هەولێر - چاپخانەی منارە - ٢٠٠٧)، ل. 154.

9. شەهعبان عەلی شەهعبان، زانیارێکی سیاسی و ئێرانی، کەسایەتییەکی سیاسی، (هۆلەر - چاپخانە) بابەتەکان - ٢٠١٣، ژ. 111.

10. عەبد ئەلسەتار تاهر شەحریف، ماملانی لاه-غا-جیاندە (یەدەشت) 1935-1971، (کەرکوک - چاپخانە-عەرەبخا - 2005G)، LL 36، 102.

11. عەلی سنجاری، پرسی کورد و پارتی بەعسی سۆسیالیستی عەرەبی لە عێراق، بەشی سێیەم، (دهۆک - چاپخانەی خانی - 2012ی زایینی)، ل326-327.

12. عەلی سنجاری، ڕاستی سەبارەت بە ڕەوتی شۆڕشی ١١ی ئەیلولی ١٩٦١، (دهۆک - چاپخانەی خانی - ٢٠١٣)، ل. 292.

13. عەلی سنجاری، لاپەڕەکان لە کانیاوی یادەوەریم لە پارتی دیموکراتی کوردستان، (دهۆک - چاپخانەی خانی - ٢٠١٥)، ل. 20.

14. فایق جەحمیل، بێرێ وەحریە کەنام، بەهشی دوهام، گەڤاری خازر، سەهناتاری خاشنابیری بەردە هاش، ٣٣ی ئازار، کانۆنی دووهیمە ٢٠١٠گ، ژمارە ١. 16.

15. کاوس قەفتان، بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی نەتەوەیی کورد لە کوردستانی عێراق 1958-1964، (سلێمانی - بەڕێوەبەرایەتی گشتی چاپ و بڵاوکردنەوە - 2004)، ل16، 162.

16. ئەمە کافێیەکی بێدەنگە. ژەمێکی ئێواران و کاری خۆشی بۆ خێزانەکەی هەیە. ئەمە گرنگترین شتە لە جیهاندا، ئەمە باشترین ڕێگایە بۆ دۆزینەوەی دەنگێکی بەرز. هاهۆلەر، چاپی یەکەم، هاهۆلەر، چەپخانە و هەزارات ئێران، شەهما، ٤ ساڵ، مەدرەسەی ئێرانی ٢٠٠٥، ژ. 8.

17. پیرۆزە لە مامیشتە و ویژوانانی زمانی کوردی، گەڤەری هێتاو، شەقامی ١٦٢، شەقامی شەش، هولەر، کوردستان چاپخانە، سیحەمە، ١٥ی خاکەلێوەی ١٩٥٩، بەرگی یەکەم. 1، 4.

18. شای پاکستان پارتی دیموکراتی کوردستان، جۆرجیا نۆڤی، جەمارات سێی، سەفیە هێخام، سولەیمانی، مەدرەسەی ئێرانی شەستەکانی سەدەی ڕابردوو، l56.

19. 77

20. مارڤ خەزنەدار، حەجاری لەم وڵاتە، ١٩٣٠-١٩٤٩، لە بەرگی هێخام، (چاپخانەی حاجی هاشم، ٢٠٠٩)، ژمارە ١. 212 -213.

21. مەسعوود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێ، (هەولێر - چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە - ٢٠٠٢ زاینی)، ل. 137.

مستەفا نەحریمان، بەیەهریە کانیوم، (بەهغەدە - دێهزغای کشنابیری و بوکۆردانە کۆردی - ماڵی چاخانە) چاپی ئازادی (١٩٩٤)، ل. 171-172.